Staðarkirkja (Aðalvík)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Hnit: 66°19′44.16″N 23°3′14.43″V / 66.3289333°N 23.0540083°A / 66.3289333; 23.0540083


Staðarkirkja (Aðalvík)
Staðarkirkja (Aðalvík)
Staður í Aðalvík (24. júlí 2012)
Almennt
Prestakall:  Óþekkt
Núverandi prestur:  Óþekktur
Organisti:  Óþekktur
Djákni:  Óþekktur
Æskulýðsfulltrúi:  Óþekktur
Byggingarár:  1904
Vígð:  Óþekkt
Breytingar:  1930
Kirkjugarður:  Bak við kirkjuna
Arkitektúr
Arkitekt:  Helgi Elíasson smiður
Efni:  Timbur
Hlið:  Sáluhlið frá 2013
Kirkjurýmið
Sæti:  Sveigðir bekkir

Staðarkirkja í Aðalvík í Sléttuhreppi er kirkja sem byggð var árið 1904. Áður stóð þar torfkirkja sem byggð var milli 1850-1860 og talið er að kirkja hafi verið í Aðalvík frá miðöldum. Skrá Páls biskups Jónssonar yfir kirkjur á Íslandi um 1200 er elsta heimild um kirkju á Stað í Aðalvík.[1]

Staðarkirkja í Aðalvík var reist árið 1904, hönnuður var Helgi Elíasson smiður. Hún er reist úr timbri með forkirkju. Breytingar voru gerðar á kirkjunni 1930, en þá var hún klædd bárujárni að utan, kór reistur og prédikunarstóll færður til.

Kirkjan er friðuð frá 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði þjóðminjalaga.

Eignir[breyta | breyta frumkóða]

Máldagi frá 1286 er elsti máldagi kirkjunnar og átti kirkjan þá helming jarðarinnar. Jörðin er talin eign Vatnsfjarðar-Kristínar 1397.

Séra Snæbjörn Torfason á Kirkjubóli á Langadalsströnd gefur Staðarjörð til Staðarkirkju 16. ágúst 1602 og var þá Staður kirkjujörð síðan.

Samkvæmt máldaga frá 1286 á kirkjan m.a. hálft heimaland að Stað og viðarreka í Kagravík (Kagadarvijk). Gripir kirkjunnar eru m.a. altarisklæði og klukka.[2]

Mariu kirckia j adalvijk a helmijng j heima landi: nema 
Bondi vilie helldur greida. x: kugilldi: oc eigi kirkia þa þrid-
iung j landi: hun a vidreka j kagadarvijk: allt thil suignar 
kleifar: klucku eina: tiolld vm kirckiu: alltara klædi j : stola ij: 
Þar skal vera prestur heimilisfastur oc taka iiij  merkur: þang-
ad liggia tijundir oc lýsi tollar af xiiij bæum. 

Samkvæmt Vilkinsmáldaga frá 1397 á kirkjan m.a. hálft heimaland, hluta í hval- og viðarreka í Rekavík. Af gripum á kirkjan m.a. tvenn messuklæði, glóðarker, klukkur og bjarnarfeld.[3]

Samkvæmt Gíslamáldaga frá um 1570 á kirkjan m.a. hálft heimaland, hluta í hval- og viðarreka í Rekavík, hluta í hvalreka í Höfn og selver í Miðkjós í Jökulfjörðum. Af gripum á kirkjan m.a. messuklæði, silfurkaleik og klukkur með bjöllum.[4]

Prestar[breyta | breyta frumkóða]

Sturlunga getur Magnúsar sem prests í Aðalvík. Sonur hans, Snorri, gekk í lið Órækju Snorrasonar. Eftir að hafa orðið ósáttur við Órækju sneri Snorri til föður síns. Órækja fylgdi honum eftir, náði honum og drap. Árið 1678 var prestur í Staðarkirkju, Árni Loftsson kærður fyrir galdra en sakir voru felldar niður. Um miðja 18. öld var Snorri Björnsson prestur á Stað í 16 ár. Eftir Snorra var Vigfús Benediktsson prestur á Stað og var hann nefndur Galdra-Fúsi. Síðasti prestur búsettur á Stað var Séra Finnbogi Kristjánsson 1941-1945.

Prestatal[breyta | breyta frumkóða]

Nafn Fæddur Fékk kall
Þorsteinn Jónsson 1596
Árni Kláusson
Árni Loftsson 1653
Þórður Sveinsson 1623 1657
Vernharður Erlendsson 1658
Einar Ólafsson 1647 1677
Jón Einarsson 1685 1727
Snorri Björnsson 1710 1741
Þórður Ólafsson 1757
Vigfús Benediktsson 1731 1757
Helgi Einarsson 1751 1775
Guðmundur Sigurðsson 1748 1779
Jón Matthíasson 1786 1812
Guðlaugur Sveinbjarnason 1787 1817
Ari Jónsson Skordal 1772 1826
Stefán Hansson 1793 1832
Jón Eyjólfsson 1814 1842
Einar Vernharðsson* 1867
Páll Sívertsen 1847 1876
Runólfur Magnús Jónsson 1864 1905
Jónmundur Halldórsson* 1938
Finnbogi Kristjánsson 1908 1941
Jónmundur Halldórsson* 1945

Séra Einar Vernharðsson og Séra Jónmundur Halldórsson þjónuðu frá Stað í Grunnavík.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Íslenskt fornbréfasafn, 12. bindi: 1200 - Kirknaskrá, bls. 15.
  2. Íslenskt fornbréfasafn, 2. bindi: 1286 - MÁLDAGI Maríukirkju á Stað í Aðalvík er Árni biskup Þorláksson setti, bls. 260-261.
  3. Íslenskt fornbréfasafn, 4. bindi: Vilkinsmáldagi 1397 - CLX Adalvijk, bls. 137-138.
  4. Íslenskt fornbréfasafn, 15. bindi: Gíslamáldagar - Adalvijk, bls. 565-566.