Nieuwe Kerk (Delft)

Nýja kirkjan er næsthæsta kirkja Hollands

Nieuwe Kerk (Nýja kirkja) er kirkja í borginni Delft í Hollandi. Hún er næsthæsta kirkja Hollands uppá 109 metra. Í grafhvelfingunni er helsti greftrunarstaður konungsættarinnar í Hollandi.

Saga

Grafhýsi Vilhjálms af Óraníu í Nieuwe Kerk

Nieuwe Kerk var stofnuð 1351 og reist úr viði. Hún var helguð Maríu mey og heilagri Úrsúlu. Kirkja þessi var seinni kirkja miðborgarinnar. Fyrir var Oude Kerk (Gamla kirkja) og hlaut nýja kirkjan því heitið Nieuwe Kerk (Nýja kirkja). 1396 var byrjað að reisa þverskip fyrir framan viðarkirkjuna. Jafnskjótt og það var fullreist var viðarkirkjan rifin og fjarlægð. Kirkjusmíðinni var haldið áfram með langskipi og kór, en verkinu lauk 1496 með turninum mikla og hafði kirkjan þá verið í byggingu í nákvæmlega 100 ár. Turninn var lægri þá en hann er nú. 3. maí 1536 sló eldingu niður í turninum og olli því að kirkjan brann. Eldurinn læsti sig í nærliggjandi byggingar og fyrr en varði var hann óviðráðanlegur. Þann dag brunnu 2.300 hús, tveir þriðju allra húsa í borginni, og olli gífurlegri eyðileggingu. Eftir lagfæringar næstu árin skullu siðaskiptin á. 1566 ruddist múgur siðaskiptamanna inn í kirkjuna og eyðilagði kaþólskar helgimyndir og listaverk. 1572 voru kaþólikkar endanlega reknir úr kirkjunni, sem við það varð eign reformeruðu kirkjunnar. Tólf árum síðar var Vilhjálmur af Óraníu, leiðtogi uppreisnarinnar gegn Spánverjum, myrtur á heimili sínu í Delft. Hann var lagður í steinkistu í Nieuwe Kerk. Gríðarmikið grafhýsi var reist inni í kirkjunni og var kistu hans komið þar fyrir. Eftir það hlutu 45 aðrir meðlimir Óraníuættarinnar hinsta hvíldarstað í kirkjunni. Kirkjan skemmdist enn töluvert þegar púðursprengingin mikla átti sér stað 1654. Við höggbylgjuna brotnuðu allir gluggar hennar, sem flestir voru listaverk. Nýju gluggarnir voru einfaldir og einlita. 1872 laust enn niður eldingu í turninum og brann hann niður. Þegar hann var endurreistur hlaut hann núverandi hæð, 109 metrar. Þar með er kirkjan næsthæsta kirkja Hollands. Aðeins dómkirkjan í Utrecht er hærri (112 metrar). Turninn er með 36 bjöllur og voru flestar gerðar 1660. Núverandi litagluggar voru settir í kirkjuna 1927-36.

Grafir

Vilhjálmur af Óraníu var fyrsti einstaklingur sem lagður var til hinstu hvílu í kirkjunni. Hann var myrtur 1584 og lagður í steinkistu í kirkjunni 3. ágúst. Síðan þá hafa á fimmta tug ættmenna hans, þ.e. hollenska konungsættin, verið lagðir í grafhvelfingu kirkjunnar. Nöfn sem eru feitletruð eru þjóðhöfðingjar (landstjórar, konungar, drottningar). Það athugist að ekki hvíla allir þjóðhöfðingjar Hollands í kirkjunni.

Röð	Nafn	Ath.	Greftrun
1	Vilhjálmur af Óraníu	Landstjóri Hollands	3. ágúst 1584
2	Louise de Coligny	Fjórða eiginkona Vilhjálms	24. maí 1621
3	Lúðvík frá Bæheimi	Sonur kjörfurstans Friðriks V	Dags. óþekkt, lést 1623
4	Márits af Nassau	Landstjóri Hollands	26. september 1625
5	Henriette Amalia	Dóttir Friðriks Hinriks	Dags. óþekkt, lést 1628
6	Elísabet	Dóttir Friðriks Hinriks	18. ágúst 1630
7	Hinrik Lúðvík	Sonur Friðriks Hinriks	Dags. óþekkt, lést 1639
8	Ísabella Karlotta	Dóttir Friðriks Hinriks	Dags. óþekkt, lést 1642
9	Friðrik Hinrik	Landstjóri Hollands	10. maí 1647
10	Katarína Belgica	Dóttir Vilhjálms af Óraníu	5. maí 1648
11	Amalía	Eiginkona Friðriks Hinriks	21. desember 1675
12	Vilhjálmur II	Landstjóri Hollands	8. mars 1651
13		Andvana fædd dóttir Vilhjálms IV	22. desember 1736
14	Vilhjálmur IV	Landstjóri í Hollandi	4. febrúar 1752
15	Anna frá Hannover	Eiginkona Vilhjálms IV	23. febrúar 1759
16	Georg	Sonur Karls Kristjáns af Nassau	1. júlí 1762
17		Andvana fædd dóttir Karls Kristjáns	24. október 1767
18	Ótilgreindur	Sonur Vilhjálms V	28. mars 1769
19	Vilhjálmur Georg Friðrik	Sonur Vilhjálms V	3. júlí 1896
20	Vilhelmína Friðrikka Pálína	Dóttir Vilhjálms I konungs	7. apríl 1911
21	Vilhjálmur V	Landstjóri í Hollandi	29. apríl 1958
22	Friðrikka Lúísa Vilhelmína	Dóttir Vilhjálms V	28. október 1819
23	Friðrikka Soffía Vilhelmína frá Prússlandi	Eiginkona Vilhjálms V	27. nóvember 1822
24	Ernst Casimir	Sonur Vilhjálms II konungs	11. maí 1860
25	Vilhjálmur Friðrik Karl	Sonur Friðriks Vilhjálms Karls	5. nóvember 1834
26	Friðrikka Lúísa Vilhelmína frá Prússlandi	Eiginkona Vilhjálms I konungs	26. október 1837
27	Vilhjálmur I	Konungur Hollands	2. janúar 1844
28	Friðrik	Sonur Friðriks Vilhjálms Karls	28. janúar 1846
29	Alexander	Sonur Vilhjálms II konungs	21. apríl 1848
30	Vilhjálmur II	Konungur Hollands	4. apríl 1849
31	Vilhjálmur Friðrik	Sonur Vilhjálms III konungs	10. júní 1850
32	Anna Paulowna	Eiginkona Vilhjálms III konungs	17. mars 1865
33	Lúísa Ágústa frá Prússlandi	Eiginkona Friðriks Vilhjálms Karls	21. desember 1870
34	Amalía	Eiginkona Hinriks prins	17. maí 1872
35	Soffía frá Württemberg	Eiginkona Vilhjálms III konungs	20. júní 1877
36	Hinrik	Sonur Vilhjálms II konungs	25. janúar 1879
37	Vilhjálmur Nikulás	Sonur Vilhjálms III konungs	26. júní 1879
38	Vilhjálmur Friðrik Karl	Sonur Vilhjálms I konungs	23. september 1881
39	Vilhjálmur Alexander	Sonur Vilhjálms III konungs	17. júlí 1884
40	Vilhjálmur III	Konungur Hollands	4. desember 1890
41	Emma frá Waldeck-Pyrmont	Eiginkona Vilhjálms III konungs	27. mars 1934
42	Hinrik frá Mecklenburg-Schwerin	Eiginmaður Vilhelmínu drottningar	11. júlí 1934
43	Vilhelmína	Drottning Hollands	8. desember 1962
44	Claus frá Amsberg	Eiginmaður Beatrix drottningar	15. október 2002
45	Júlíana	Drottning Hollands	30. mars 2004
46	Bernhard zur Lippe-Biesterfeld	Eiginmaður Júlíönu drottningar	11. desember 2004

Heimildir

• Fyrirmynd greinarinnar var „Nieuwe Kerk (Delft)“ á hollensku útgáfu Wikipedia. Sótt 15. september 2011.
• Fyrirmynd greinarinnar var „Grafkelder van Oranje-Nassau“ á hollensku útgáfu Wikipedia. Sótt 15. september 2011.