Munur á milli breytinga „Fertölur“

Jump to navigation Jump to search
49 bætum bætt við ,  fyrir 15 árum
lagaði lýsingu á fertölu aðeins
m (robot Bæti við: ia)
(lagaði lýsingu á fertölu aðeins)
{{talnamengi}}
'''Fertala''' er [[stærðfræði]]legt hugtak sem lýsir [[tölur|tölu]], sem hefurer samsett úr fjórum liðum, þannig að einn raunveruleganþeirra er rauntala en hluthinir ogþrír þrjáeru ímyndaðaallir hlutiþvertölur.
 
Fertölur eru hugmynd [[William Rowan Hamilton|Williams Hamiltons]], sem var [[Írland|írskur]] [[frægir stærðfræðingar|stærðfræðingur]]. Hann innleiddi þessar tölur til hagnýtingar í [[aflfræði]] og byggði hugmyndir sínar á [[tvinntölur|tvinntölum]], þar sem grunnurinn er sá, að <math>i^2 = -1</math>. Hamilton skilgreindi fertölu sem stæðuna <math>a + bi + cj + dk</math>, þar sem a, b, c og d eru rauntölur, en ''i'', ''j'' og ''k'' uppfylla skilyrðin:
:<math>ki = -ik = j</math>.
 
Allar reiknireglur venjulegrar algebru gilda, nema að [[margföldun]] er ekki víxlin. Á máli stærðfræðinarstærðfræðinnar er [[mengi]] fertalna óvíxlinn [[baugur]], en [[andhverfa]] er til fyrir sérhvert [[stak]] nema 0.
<!-- ég er ekki viss..
Gjarnan er fertölum lýst sem fjórvíðum [[vigur|vigri]], sem hefur hnitin X, Y, Z og W, þar sem að fyrri þrjú hnitin lýsa stefnu vigursins og lengd hans í þrívíðu rúmi, og W lýsir snúningi vigursins um stefnuás sinn. Þá má reikna fertölu í vigurform sitt þannig:
 
12.878

breytingar

Leiðsagnarval