Kólumbusarheimssýningin
World's Columbian Exposition eða Kólumbusarheimssýningin var heimssýning sem haldin var í Chicago árið 1893 í tilefni af því að 400 ár voru liðin frá því Kristófer Kólumbus kom fyrst til Nýja heimsins 1492. Miðpunktur sýningarinnar var stórt stöðuvatn sem átti að tákna hina löngu leið Kólumbusar yfir Atlantshafið. Samkeppni um að halda sýninguna stóð milli New York-borgar, Washington D.C., St. Louis og Chicago sem hreppti hnossið. Sýningin var vel sótt og vakti mikla athygli. Hún hafði mikil áhrif á byggingarlist, hreinlætismál, sjálfsmynd Chicago-borgar og trú samtímafólks á framfarir í iðnaði.
Setningarhátíðir voru haldnar 21. október 1892 en sýningin var ekki opnuð almenningi fyrr en 1. maí 1893. Sýningin stóð til 30. október 1893. Auk þess að minnast 400 ára frá fyrstu ferð Kólumbusar hafði sýningin þann tilgang að sýna fram á endurreisn Chicago eftir brunann mikla sem eyðilagði stóran hluta borgarinnar árið 1871. Matthíasi Jochumssyni, sem heimsótti sýninguna, þótti enda mikið til borgarinnar koma og lýsti sérstaklega tækninýjungum eins og lyftum, símanum, vatnslögnum í hverju húsi og sporvögnum.[1]
Á sýningunni var sett upp eftirmynd af klaustrinu í La Rábida á Spáni þaðan sem Kristófer Kólumbus lagði af stað til Nýja heimsins. Þar inni var sýning helguð landafundunum. Skipuleggjendur sóttu fast að fá Flateyjarbók lánaða frá Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn. Þeir buðust til að flytja handritið með herskipi og borga undir fylgdarmann, sem ætlunin var að yrði Valtýr Guðmundsson sagnfræðingur. Um þetta spunnust miklar deilur í Danmörku og á endanum var ákveðið að hafna tilboðinu.[2] Í staðinn var gefin út í fáum eintökum bók í fullri stærð með ljósprentun af þeim síðum Flateyjarbókar sem innihalda Vínlandssögurnar, Eiríks sögu og Grænlendinga sögu, sem hægt væri að stilla út á sýningunni.
Meiri athygli vakti þó endugerð Gauksstaðaskipsins, The Viking. Endurgerðin var smíðuð í Sandefjord í Noregi, nálægt staðnum þar sem Gauksstaðaskipið var grafið upp árið 1880. The Viking var fyrsta endurgerða víkingaskipið gert eftir raunverulegri fyrirmynd.[3] Magnus Anderson sigldi skipinu ásamt 11 manna áhöfn yfir Atlantshafið frá Bergen til Nýfundnalands vorið 1893. Skipið kom til New York-borgar 17. júní 1893 og sigldi þaðan gegnum skipaskurði til Chicago.[4] Þar var skipið um tíma hluti af sýningu norska skálans, sem var eins konar blanda af húsi í sveitserstíl og stafkirkju.[5] The Viking er varðveitt af samtökunum Friends of the Viking Ship í borginni Geneva.[6]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Matthías Jochumsson (1893). Chicagó-för mín 1893. Akureyri: Prentsmiðja Björns Jónssonar.[óvirkur tengill]
- ↑ Erik Petersen (1991). „Vínlandsferð Flateyjarbókar: Um bókaverði, Codex Flateyensis og þjóðlega hégómadýrð“. Árbók Landsbókasafns Íslands. 17: 5–25.
- ↑ Jørn Olav Løset (23. júní 2008). „"Viking" - Gokstadkopien fra 1893“. vikingskip.com.
- ↑ Hjalmar Hjorth Boyesen (1893). „The Voyage of "The Viking"“. The Chautauquan. XVIII: 420–425.
- ↑ Scott (15. júlí 2018). „The Long Journey of the Norway Building“. World's Fair Chicago, 1893.[óvirkur tengill]
- ↑ „Friends of the Viking Ship: Preserving the 1893 Viking Ship as an important artifact from the Columbian Exposition“. Friends of the Viking Ship. Sótt 25.5.2026.
