Hugo Chávez

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Hugo Chávez
Hugo Chávez salute.jpg
Forseti Venesúela
Í embætti
2. febrúar 1999 – 5. mars 2013
Persónulegar upplýsingar
Fædd(ur)

28. júlí 1954

Sabaneta, Venesúela
Dáin(n)

5. mars 2013

Caracas, Venesúela
Þjóðerni Venesúelskur
Stjórnmálaflokkur Sameinaði sósíalistaflokkur Venesúela
Maki Nancy Colmenares (skilin); Marisabel Rodríguez (skilin)
Trúarbrögð Kaþólskur
Börn Rosa Virginia, María Gabriela, Hugo Rafael, Rosinés
Undirskrift

Hugo Rafael Chávez Frías (28. júlí 19545. mars 2013), þekktastur sem Hugo Chávez, var forseti Venesúela frá 1999 til 2013.

Æviágrip[breyta | breyta frumkóða]

Þann 4. febrúar 1992 fór Hugo Chávez, sem þá var ofursti í her Venesúela,[1] fyrir valdaránstilraun hersins gegn forsetanum Carlos Andrés Perez.[2] Valdaránstilraunin var gerð í kjöldar efnahags- og stjórnarörðugleika í Venesúela er götumótmæli voru orðin tíð.[1] Uppreisninni lauk þegar Chávez skipaði hersveitum sínum að gefast upp er þær höfðu komið sér fyrir nærri forsetahöllinni Miraflores í Caracas. Ástæðan sem Chávez gaf var sú að hann vildi afstýra „blóðbaði“ en því hefur verið haldið fram að hann hefði getað tekið völdin og drepið forsetann ef hann hefði haldið uppreisninni til streitu.[2] Með sjónvarpsávarpi sínu í kjölfar uppreisnarinnar, þar sem Chávez viðurkenndi mistök sín, varð hann mjög nafntogaður í Venesúela og margir fóru að líta til hans sem „frelsara“ landsins. Chávez var settur í fangelsi eftir uppreisnina en honum var sleppt eftir aðeins tvö ár þegar Rafael Caldera forseti veitti honum sakaruppgjöf. Tilgátur hafa verið settar fram um að Caldrera hafi með þessu verið að launa Chávez greiða þar sem valdaránstilraun Chávez hafði átt þátt í því að Péréz forseti hrökklaðist frá völdum og Caldrera tók við.[2] Chávez hóf þátttöku í stjórnmálum Venesúela eftir að honum var sleppt.

Chávez bauð sig fram í embætti forseta Venesúela árið 1998. Í aðdraganda forsetakosninganna unnu samtök sem Chávez hafði stofnað, Föðurlandsfylkingin (Polp Patriótieo) þriðjung sæta á landsþingi Venesúela og unnu átta ríkisstjórakosningar af 23.[2] Chávez varð fljótt talsmaður hinna fátæku í Venesúela og lofaði kjósendum því að hann myndi leysa upp þingið ef hann kæmist til valda.[1][2] Chávez vann sigur í kosningunum og varð lýðræðislega kjörinn forseti Venesúela með 55 prósent greiddra atkvæða.[1]

Lýðræðislegt tveggja flokka kerfi hafði verið við lýði í Venesúela frá árinu 1958, þegar helstu stjórnmálahreyfingar landsins gerðu með sér Punto Fijo-samkomulagið svokallaða.[1] Þegar komið var fram á tíunda áratuginn hafði þetta kerfi hins vegar breyst í nokkurs konar valdaeinokunarkerfi tveggja nauðalíkra flokka og spilling var víðtæk.[1] Margir litu til Chávez sem frelsara landsins undan tveggja flokka kerfinu og á skömmum tíma eftir kjör sitt til forseta ruddi hann þessu kerfi úr vegi.[1]

Chávez kallaði stjórnartíð sína „bólivarísku byltinguna“ í höfuðið á átrúnaðargoði sínu, Simón Bolívar. Þessi bylting gekk út á að hafna nýfrjálshyggju og veita kapítalisma aðhald með áhrifum ríkisins.[1] Þær breytingar sem Chávez gerði á stjórnarháttum Venesúela miðuðu að aukinni miðstýringu en gagnrýnendur hans sökuðu hann fyrir vikið um að brjóta niður þrískiptingu valdsins og um einræðistilburði með slæmum afleiðingum fyrir venesúelska efnahaginn.[1] Árið 2009 gerði Chávez breytingar á stjórnarskrá Venesúela til að leyfa sjálfum sér að bjóða sig fram til endurkjörs eins oft og hann lysti.

Undir stjórn Chávez náðist um skeið (aðallega frá 2003–2007) nokkur árangur á sviðum eins og menntun, læsi, tekjujöfnuði og almennum lífsskilyrðum[3][4][5][6][7][8][9][10] en flestum þessum framförum hafði verið snúið við undir lok forsetatíðar hans. Snemma á öðrum áratug 21. aldar var efnahagur Venesúela bágstaddur, morðtíðni hafði hækkað og fátækt hafði aukist, verðbólga var mikil og talsverður matarskortur hrjáði landið. Vandamálin hafa verið rakin til efnahagsstefnu Chávez, þar á meðal til verðstýringar hans[11] og til fjárhagshalla ríkisstjórnarinnar.[12]

Chávez var lengi hrjáður af lungnasýkingu og krabbameini.[13] Þessir sjúkdómar drógu hann til dauða snemma árs 2013, stuttu eftir að Chávez hafði unnið sitt fjórða kjörtímabil sem forseti Venesúela. Við Chávez tók varaforseti hans, Nicolás Maduro.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 „Hugo Chávez - hinn sterki maður“, Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar, (01.01.2009), bls. 93-109.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Pólitískur fellibylur í aðsigi?". . (Morgunblaðið). 6. desember 1998. Skoðað 28. maí 2018.
  3. James, Ian 4 October 2012, „Venezuela vote puts 'Chavismo' to critical test". . (Yahoo). Geymt frá upphaflegu greininni 4. september 2014. Skoðað 2 February 2013.
  4. Social Panorama of Latin America 2014. ECLAC. March 2014. bls: 91–92. Skoðað 15 June 2015.
  5. Montilla K., Andrea 23 April 2014, „Hoy se inicia consulta nacional para el currículo educativo". El Nacional. Geymt frá upphaflegu greininni 24. apríl 2014. Skoðað 28. maí 2018.
  6. „Estrategia de Cooperación de OPS/OMS con Venezuela 2006–2008". (PDF) . (es) (Pan American Health Organization). June 2006.: p. 54. Geymt frá upphaflegu greininni 24. október 2006. Skoðað 28. maí 2018.
  7. Márquez, Humberto 28 October 2005, „Venezuela se declara libre de analfabetismo". . (es) (Inter Press Service). Geymt frá upphaflegu greininni 4. september 2014. Skoðað 28. maí 2018.
  8. „Propaganda, not policy". The Economist. 28 February 2008. Geymt frá upphaflegu greininni 4. september 2014. Skoðað 28. maí 2018.
  9. Weisbrot, Mark og Rosnick, David May 2008, „'Illiteracy' Revisited: What Ortega and Rodríguez Read in the Household Survey". . Skoðað 28. maí 2018.
  10. „Banco de la Vivienda transfirió 66 millardos para subsidios". . (es) (El Universal). 10 November 2006. Skoðað 28. maí 2018.
  11. Barreiro C., Raquel 4, mars 2006, „Mercal es 34% más barato". . (es) (El Universal). Skoðað 28. maí 2018.
  12. Siegel, Robert 25. desember 2014, „For Venezuela, Drop In Global Oil Prices Could Be Catastrophic". . NPR. Skoðað 28. maí 2018.
  13. „Hugo Chavez berst við lungnasýkingu". . (Vísir). 5. janúar 2013. Skoðað 28. maí 2018.


Fyrirrennari:
Rafael Caldera
Forseti Venesúela
(1999 – 2013)
Eftirmaður:
Nicolás Maduro


  Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.