Amfetamín

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Amfetamín er örvandi efni. Efnið eykur athygli og einbeitingu, dregur úr svefnþörf, minnkar matarlyst ásamt því að veita vellíðan og vímu í stærri skömmtum en notaðir eru til lækninga. Amfetamín er notað sem lyf við athyglisbrest, drómasýki, og offitu.[1]

Amfetamín er vinsælt fíkniefni, algengt götunafn efnisins er „spítt“. Í slíkum tilfellum eru skammtarnir umtalsvert hærri en notaðir eru í lækningaskyni. Efnið veldur þá vellíðan, vímu, eykur kynorku, heldur viðkomandi vakandi, og eykur einbeitingu. Viðbrögð verða fljótari, tímaskyn breytist, fólk hefur meira þol og meiri vöðvastyrk. Stærri skammtar af amfetamíni valda þó vöðvaniðurbroti, enn stærri skammtar valda geðrofi með ranghugmyndum og ofsóknaræði. Þegar amfetamín er notað sem eiturlyf eru skammtarnir mun stærri en þegar það er notað sem lyf. Þessi háu skammtar valda því að fólk á mjög auðvelt með að ánetjast amfetamíni, og að aukaverkanir þess eru mun verri.[1]

Efnafræðilega er bygging amfetamíns skyld fíkniefnunum MDMA (alsælu) og metamfetamíni, og þunglyndislyfinu búprópíóni. Nafnið amfetamín er dregið af efnafræðilega heiti efnisins, alfa-metýlfenetýlamín. Amfetamín eykur styrk dópamíns og noradrenalíns á taugamótum taugafrumna heilans en flest lyf við athyglisbresti eiga það sammerkt.[2][3]

Tilvitnanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 Heal DJ, Smith SL, Gosden J, Nutt DJ (June 2013). „Amphetamine, past and present – a pharmacological and clinical perspective“. J. Psychopharmacol. 27 (6): 479–496. doi:10.1177/0269881113482532. PMC 3666194. PMID 23539642.
  2. Miller GM (January 2011). „The emerging role of trace amine-associated receptor 1 in the functional regulation of monoamine transporters and dopaminergic activity“. J. Neurochem. 116 (2): 164–176. doi:10.1111/j.1471-4159.2010.07109.x. PMC 3005101. PMID 21073468.
  3. Bidwell LC, McClernon FJ, Kollins SH (August 2011). „Cognitive enhancers for the treatment of ADHD“. Pharmacol. Biochem. Behav. 99 (2): 262–274. doi:10.1016/j.pbb.2011.05.002. PMC 3353150. PMID 21596055.