Amfetamín

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Amfetamín er örvandi efni. Efnið eykur athygli og einbeitingu, dregur úr svefnþörf, minnkar matarlyst ásamt því að veita vellíðan og vímu. Það er stundum notað sem lyf til að meðhöndla athyglisbrest, drómasýki, og offitu.[1]

Amfetamín er vinsælt eiturlyf þar sem það veldur vellíðan, vímu, eykur kynorku, heldur manni vakandi, og eykur einbeitingu. Viðbrögð verða fljótari, tímaskyn breytist, fólk hefur meira þol og meiri vöðvastyrk. Stærri skammtar af amfetamíni valda þó vöðvaniðurbroti, mjög stórir skammtar valda geðrofi með ranghugmyndum og ofsóknaræði. Þegar amfetamín er notað sem eiturlyf eru skammtarnir mun stærri en þegar það er notað sem lyf. Þessi háu skammtar valda því að fólk á mjög auðvelt með að ánetjast amfetamíni, og að aukaverkanir þess eru mun verri.[1] Algeng götunöfn amfetamíns eru spítt og hraði sem vísa þá til örvandi áhrifa lyfsins á hegðun, hugsun, og tímaskyn.

Efnafræðilega er bygging amfetamíns skyld eiturlyfjunum MDMA (alsælu) og metamfetamíni, og þunglyndislyfinu búprópíóni. Nafnið amfetamín er dregið af efnafræðilega heiti efnisins alfa-metýlfenetýlamín. Lyfið virkar með því að brengla taugaboðskipti með mónóamínum í heilanum, þá sér í lagi í katekólamín-taugunum í þeim stöðum heilans sem veita umbun og stjórna æðri heilavirkni.[2][3]

Tilvitnanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 Heal DJ, Smith SL, Gosden J, Nutt DJ (June 2013). „Amphetamine, past and present – a pharmacological and clinical perspective“. J. Psychopharmacol. 27 (6): 479–496. doi:10.1177/0269881113482532. PMC 3666194. PMID 23539642.
  2. Miller GM January 2011, „The emerging role of trace amine-associated receptor 1 in the functional regulation of monoamine transporters and dopaminergic activity". J. Neurochem.. 116 (2): 164–176. doi:10.1111/j.1471-4159.2010.07109.x PMC 3005101 PMID 21073468
  3. „Cognitive enhancers for the treatment of ADHD". Pharmacol. Biochem. Behav.. 99 (2) August 2011.: 262–274. doi:10.1016/j.pbb.2011.05.002 PMC 3353150 PMID 21596055