Gæsalappir

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Gæsalappir eða tilvitnunarmerki (annað hvort einfaldar (‚…‘) eða tvöfaldar („…“) gæsalappir) eru greinarmerki sem notuð eru til að afmarka beina ræðu, orðréttar tilvitnanir, einstök orð og orðasambönd (m.a. sérnöfn, til að gefa í skyn eða koma á framfæri háði eða kaldhæðni) o.fl. Þær samanstanda af opnunargreinarmerki og lokunargreinarmerki, og fer það eftir tungumáli, málvenjum o.fl. hvort þessi tvö merki eru sama táknið.

Orðsifjar[breyta | breyta frumkóða]

Orðið „gæsalappir“ er komið af þýska orðinu „gänsefüsschen“ sem er talmál, „gåsefødder“ þekkist í dönsku sem tökuorð úr þýsku en algengara er að tala um „gåseøjne“ eða „anførselstegn“. Elsta dæmi Orðabókar Háskólans um orðið „gæsalappir“ er úr bókinni Stuttur leiðarvísir fyrir alþýðu til þess að skrifa íslenzku rjett og greinilega eftir Magnús Jónsson.

Gæsalappir í ýmsum tungumálum[breyta | breyta frumkóða]

Tungumál Venjubundnar Öðruvísi Bil
Tvöfaldar Einfaldar Tvöfaldar Einfaldar
Afríkanska „…” ‚…’
Albanska «…» ‹…› “…„ ‘…‚
Hvítrússneska «…» „…“
Búlgarska „…“ ‚…‘
Kínverska 「…」 『…』 “…” ‘…’²
Króatíska  »…«  ›…‹
Tékkneska „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Danska „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Hollenska „…” ‚…’ ”…” ’…’
Enska¹ “…” ‘…’ 1~2 pt
Eistneska «…» „…“
Finnska ”…” ’…’  »…» ›…›
Franska³ « … » ‹ … ›¹ “…” ‘…’ ¼ em
Þýska³ „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Gríska «…» ‹…› “…„ ‘…‚ 1 pt
Ungverska „…”  »…« 
Íslenska „…“ ‚…‘
Írska “…” ‘…’ 1~2 pt
Ítalska³ «…» “…” ‘…’ 1~2 pt
Japanska 「…」 『…』 (5)
Lettneska «…» „…“
Litháíska „…“ ‚…‘ «…» ‹…›
Norska «…» ‘…’ “…” ‹…›
Pólska „…” ‚…’ ² ⁴ «…» ²
Portúgalska “…” ‘…’ «…» ‹…› 0~1 pt
Rúmenska „…” «…»
Rússneska «…» „…“
Serbneska „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Slóvakíska „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Slóvenska „…“ ‚…‘  »…«  ›…‹
Sorbian „…“ ‚…‘
Spænska «…» ‹…› “…” ‘…’ 0~1 pt
Sænska ”…” ’…’  »…» ›…›
Sviss³ «…» ‹…›
Tyrkneska «…» ‹…› “…” ‘…’ 0~1 pt
Úkraínska «…» „…“
  1. Gæsalappirnar eru í lengri tilvitnunum endurteknar í byrjun hverrar línu.
  2. Inni í annarri tilvitnun.
  3. Í Sviss eru sömu gæsalappir notaðar í frönsku, þýsku og ítölsku.
  4. Sjaldgæfar.

Tákn[breyta | breyta frumkóða]

Þýskar gæsalappir[breyta | breyta frumkóða]

Þýskar gæsalappir eru einnig notaðar í íslensku, búlgörsku og rússnesku.

Dæmi Unicode (í tugakerfinu) HTML Lýsing
‚O‘ U+201A (8218), U+2018 (8216) ‚ ‘ Einfaldar þýskar gæsalappir (hægri og vinstri)
„O“ U+201E (8222), U+201C (8220) „ “ Tvöfaldar þýskar gæsalappir (hægri og vinstri)

Gæsalappir í Word (í Windows)[breyta | breyta frumkóða]

  • Halda niðri Alt-takkanum og stimpla inn eftirfarandi númer
  • Opnunargæsalöpp („): Alt 0132
  • Lokunargæsalöpp (“): Alt 0147

Gæsalappir í Macintosh[breyta | breyta frumkóða]

  • Halda niðri Alt-takkanum og stimpla inn eftirfarandi
  • Opnunargæsalöpp („): Alt Ð
  • Lokunargæsalöpp (“): Alt Shift Ð

Heimild[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]