Fara í innihald

Vottar Jehóva

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Ríkissalur Votta Jehóva í Reykjavík
Vottar Jehóva
Vottar Jehóva í Portúgal
Vottar Jehóva í Póllandi

Vottar Jehóva eru alþjóðlegt trúarsamfélag. Vottar Jehóva telja sig kristna og byggja trú sína á textum Biblíunnar, eins og þeir eru túlkaðir af leiðtogum trúarsamfélagsins. Margar kenningar þeirra eru verulega frábrugðnar kenningum flestra annarra kristinna trúfélaga eins og kaþólsku kirkjunnar, rétttrúnaðarkirkjanna og kirkju mótmælenda, sem telja Votta Jehóva ekki vera kristna vegna þess að þeir afneiti grundvallarkenningum kristinnar trúar. Vottar Jehóva líta hins vegar á trú sína sem hina einu sönnu kristnu trú. [1]

Trú Votta Jehóva á rætur sínar að rekja til Bandaríkjanna á 8. áratug 19. aldar og er sprottin upp úr trúarlegu umhverfi amerískrar mótmælendatrúar þess tíma. Lítill hópur biblíunemenda undir forystu Charles Taze Russell, í nágrenni Pittsburgh í Pennsylvaníu í Bandaríkjunum, stofnuðu Smáritafélag Varðturns Zíons árið 1881 til að skipuleggja hreyfinguna og prenta rit hennar.[2]

Eftir lát Russells 1916 urðu miklar deilur um forystu hreyfingarinnar sem leiddi til þess að nokkrir sögðu skilið við hana. Jósef Franklin Rutherford tók við stjórn Varðturnsfélagsins og eignum þess.[3] Rutherford gerði verulegar breytingar á skipulagi hreyfingarinnar og á kenningum hennar,[4] þar á meðal með því að taka upp nafnið Vottar Jehóva árið 1931 til að aðgreina hreyfinguna frá öðrum kristnum samtökum og gera upp arfleifðina frá Russel. [5][6]

Samkvæmt eigin tölum fyrir 2025 eru um 9 milljónir meðlima í trúfélaginu um allan heim.[7] Þá eru aðeins taldir virkir trúboðar, ekki óvirkir meðlimir og stuðningsmenn.

Vottar Jehóva eru einkum þekktir fyrir trúboð þar sem þeir dreifa ritum eins og Varðturninum og Vakna! Einnig fyrir að þiggja ekki blóðgjafir og neita að gegna herþjónustu. Þeir álíta mjög mikilvægt að nota nafn Guðs við bænir og tilbeiðslu, en samkvæmt þeim er Guð titill en ekki nafn. Vottarnir trúa hvorki á heilaga þrenningu né helvíti, þar sem þetta séu hugmyndir sem ekki eru í Biblíunni. Vottar Jehóva trúa því að heimsendir við Harmagedón sé yfirvofandi og að stofnun Guðsríkis sé eina lausnin á öllum vandamálum mannkynsins.[8]

Þeir halda ekki upp á jól, páska eða aðrar hátíðir sem þeir telja eiga uppruna í heiðni og séu þess vegna ósamrýmanlegar kristni.[9] Sama gildir um afmælisdaga sem þeir álíts heiðinn sið. Hvers vegna halda Vottar Jehóva ekki upp á afmæli?

Þeir nota sína eigin Biblíuþýðingu, Nýheimsþýðingu Biblíunnar, frekar en aðrar þýðingar. [10] Nýheimsþýðing Biblíunnar var gefin út á íslensku 28. júní 2024.

Vottar Jehóva telja mannlegt samfélag nútímans vera siðferðilega spillt og undir áhrifum Satans og takmarka þess vegna félagsleg samskipti við þá sem ekki eru vottar.[11] Samtökin eru mjög miðstýrð af Hinu stjórnandi ráði, litlum hópi eldri karla, sem ákveður allar kennisetningar.[12] Ef brotið er gegn hegðunarreglum safnaðarins eru viðurlögin formlegur brottrekstur og útskúfun ef brotið telst alvarlegt.[13] Safnaðarmeðlimir sem formlega hætta störfum teljast aðskildir og eru einnig sniðgengnir. Sumir meðlimir sem yfirgefa félagið sjálfviljugir „láta sig hverfa“ án þess að útskúfun hafi átt sér stað. Fyrrverandi meðlimir geta upplifað verulega andlega vanlíðan eftir að hafa verið útskúfað,[14] og sumir leita aftur til safnaðarins til þess að geta viðhaldið sambandi við vini sína og fjölskyldu.[15]

Þar sem lögskylt er að gegna herþjónustu neita Vottar Jehóva að gegna henni af trúarástæðum, þeir neita einnig að hylla ýmis ríkistákn, eins og að fara með hollustueið, hylla fána og syngja þjóðsöng, vegna þess að Guð einn verðskuldar tilbeiðslu samkvæmt trú þeirra. Þessi afstaða Votta Jehóva hefur oft leitt til átaka við yfirvöld.[16] Vottar Jehóva hafa verið ofsóttir og starfsemi þeirra hefur verið bönnuð eða takmörkuð í allmörgum löndum. Samtökin Varðturninn hafa frá upphafi spáð fyrir um tímasetningu stórbrotinna atburða, eins og endurkomu Jesú, stofnunar Guðsríkis og Harmagedón. Reglur safnaðarins varðandi viðbrögð trúfélagsins við kynferðislegri misnotkun barna hafa vakið upp miklar umræður og rannsóknir yfirvalda.[17] Fyrrverandi meðlimir trúfélagsins lýsa trúarofbeldi í söfnuðinum og harðræði gegn börnum auk gífurlegs andlegs ofbeldis eftir útskúfun. [18]

Skipulag

[breyta | breyta frumkóða]

Alheimssamtök Votta Jehóva eru Biblíu- og smáritafélagið Varðturninn (Watch Tower Bible and Tract Society), með höfuðstöðvar í Warwick í New York. Félagið gefur út meðal annars útgáfu af Biblíunni sem þeir hafa þýtt og önnur biblíutengd rit. Aðalsamtökin gefa einnig út tímaritið Varðturninn og önnur guðfræðileg rit Votta Jehóva og sjá um ytri og innri skipulagsmál.

Heimshreyfing Votta Jehóva er stigveldislega skipulögð, í samræmi við það sem þeir kalla Guðræðislegt skipulag, sem á að endurspegla að hreyfing þeirra sé hið sýnilega skipulagsform Guðs á jörðu. [19]

Æðsta stjórn heimshreyfingarinnar er mjög miðstýrð og er í höndum Hins stjórnandi ráðs, 11 manna hópi einungis eldri karlar. Þetta ráð hefur með höndum alla almenna yfirstjórn og stefnumótun i trúarlegum efnum fyrir alla safnaði. Þetta stjórnandi ráð er að þvi leyti sérstakt, að ráðið velur sjálft meðlimi sina í stað þeirra er deyja eða verða að láta af störfum af einhverjum ástæðum. Öldungaráð hefur umsjón með hverjum söfnuði en fjöldi öldunga er misjafn. Um 20 söfnuðir mynda svokallað farandsvæði og hér um bil 10 farandsvæðum er skipað í svonefnd umdæmi. Söfnuðirnir fá reglubundnar heimsóknir öldunga sem kallast farand- og umdæmishirðar. Næsta stig fyrir neðan öldunga eru þjónar og siðan hinir almennu safnaðarmeðlimir. Öldungar, þjónar og aðrir safnaðarmeðlimir geta gegnt öðrum störfum, svo sem að vera það sem nefnt er trúboðar, brautryðjendur eða boðberar. Trúboðarnir hafa trúboðstarfið að aðalstarfi og eru starfsmenn viðkomandi safnaðar. Brautryðjendur eru þeir sem vinna að trúboði að meðaltali 100 klukkustundir á mánuði i sjálfboðavinnu, en sjá að öðru leyti fyrir sér með eigin vinnu. Boðberar eru svo allir aðrir sem á einn eða annan hátt vinna fyrir söfnuðin.

Farand- og umdæmishirðar skipa öldunga og safnaðarþjóna á staðnum eftir tilmælum frá núverandi öldungaráði, en deildarskrifstofur geta skipað svæðisnefndir fyrir málefni eins og byggingu ríkissala eða hjálparstarfa.

Ólaunaðir karlkyns öldungar bera almenna ábyrgð á stjórnun safnaðarins, ákveða fundartíma, velja ræðumenn og stjórna fundum, stýra trúboðsstarfi og stofna dómnefndir til að rannsaka og ákveða viðurlög í málum sem varða kynferðisbrot eða allvarleg brot gegn trúarkenningum.[20]Safnaðarþjónar - skipaðir á svipaðan hátt og öldungar – predika og starfa sem sálusorgari, en geta einnig kennt og stjórnað fundum. Vottar Jehóva nota ekki hugtakið öldungur sem titil til að greina á milli kennimanna og leikmanna. [21]

Vottar Jehóva á Íslandi

[breyta | breyta frumkóða]

Söfnuður Votta Jehóva hlaut löggildingu og var skráður sem trúfélag á Íslandi árið 1969

Hlutverk karla og kvenna

[breyta | breyta frumkóða]

Kenningar Votta Jehóva um hlutverk karla og kvenna byggir á kynjatvíhyggju, það er að segja að kynin séu andstaða hvors annars og bæti hvort annað upp og hafi þess vegna mismunandi hlutverkum að gegna. Aðeins karlar mega gegna valdastöðum í söfnuðinum svo sem að vera safnaðarþjónar eða öldungar. Konur mega taka virkan þátt í trúboðsstarfi og telja sig tilheyra þeim 144.000 sem munu fara til himna. Hins vegar er þeim yfirleitt ekki heimilt að ávarpa söfnuðinn. Ef engir hæfir karlmenn eru til staðar geta konur í undantekningar tilfellum tekið að sér ákveðin störf. Í slíkum tilfellum verða konur að hylja hárið ef þær tala yfir söfnuðnum. [22]Áhersla er lögð á látleysi í klæðaburði og útliti bæði fyrir karla og konur.

Trú

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva telja að kirkjudeild þeirra sé endurreist frumkirkja kristinna manna. Þeir telja að með tímanum hafi bæði Austur- og Vesturkirkjurnar yfirgefið sanna guðsdýrkun, en að hópar eins og katarar hafi reynt að endurreisa suma þætti hennar og einnig að siðbót mótmælanda hafi „ekki gengið nógu langt“.[23] Vottar Jehóva, líta svo á að bæði Gamla- og Nýja testamennti Biblíunnar séu skrifuð undir innblæstri Guðs og séu áreiðanlegar heimildir, en telja að hluti hennar sé táknræn. [24] Vottar Jehóva telja að Guð hafi skapað mennina og mismunandi tegundir plantna og dýra eins og Biblían lýsir og afneita þróunarkenningunni. [25] Meðlimum er ráðlagt að lesa Biblíuna reglulega en alls ekki móta eigin hugmyndir óháð ritum Varðturnsfélagsins og allvarlega er varað við að lesa önnur trúarleg rit. [26]

Vottarnir skíra til trúar sinnar með niðurdýfingu og álýta skírn í öðrum trúfélögum ógilda.[27]

Jehóva

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva leggja áherslu á nota nafn Guðs við bæn og tilbeiðslu og að nafn Guð sé Jehóva sem er túlkun á hebresku bókstafasamsetningunni יהוה (JHVE). [28] Þeir trúa því að Jehóva sé hinn eini sanni guð, skapari allra hluta og „Drottinn alheims“. Þeir trúa því að öll tilbeiðsla ætti að beinast að honum og honum einum. Þeir trúa því að Jehóva, Jesús og heilagur andi séu algjörlega aðskilin og trúa ekki á þrenningarkenninguna. [29] Þeir trúa því að heilagur andi sé máttur Guðs í verki, starfskraftur hans. [30]

Jesús

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva hafna því að Jesú sé Guð. Þeir trúa því að Jesús sé sonur Guðs en ekki sama persóna og honum óæðri. Samkvæmt trú Votta Jehóva bjó Jesús á himni sem Míkael erkiengill áður en hann kom til jarðar og að hann hafi verið fyrsta sköpunarverk Guðs og nefna þeir hann þess vegna „frumburð“ sona Guðs. Jesús er eina veran sem Guð skapaði að öllu leyti sjálfur og áður en Jesús varð maður notaði Jehóva hann sem ‚verkstjóra‘ við sköpun alls annars á himni og á jörð. [31]

Vottar Jehóva trúa því að Jesús hafi gefið líf sitt sem lausnarfórn fyrir syndir mannsins. Þeir trúa því að hann hafi dáið á uppréttum staur en ekki á krossi.[32] Þar af leiðandi nota þeir ekki orðið „krossfesting“ þegar þeir tala um til dauða Jesú og þeir nota ekki kross sem tákn fyrir trúna en líta á krossinn sem heiðið tákn.Vottar Jehóva trúa því að Jesús hafi risið upp frá dauðum með „andalíkama“ og að hann hafi tekið á sig mannsmynd stuttan tíma eftir upprisuna. Biblíulegar tilvísanir til erkiengilsins Míkael , Abaddon (Apollýon) og Orðið eru túlkaðar sem nöfn fyrir Jesú í ýmsum hlutverkum. Jesús er talinn sá eini sem getur haft milligöngu milli Jehóva og mannkyns, og hann er skipaður af Jehóva sem konungur og dómara ríkis síns. [33]

Líf eftir dauðann

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva trúa því að eftir dauðan taki ekkert við, þeir sem eru dánir geta ekkert gert eða hugsað og hafa engar tilfinningar. Helvíti með logandi kvalir er ekki til; Hades og Seol (ríki hinna dauðu) eru skilgreind sem hin sameiginleg gröf, tími dauðans. Þeir líta á sálina sem líf eða lifandi eining sem getur dáið. [34] Þeir trúa því að eina lausin á syndugu ástandi mannkyns sé úthelling blóðs Jesú sem lausnargjald og friðþægingu fyrir syndir mannkynsins.

Harmagedón

[breyta | breyta frumkóða]

Grundvöllur trúar Votta Jehóva er að heimsendir sé í nánd. Samkvæmt þeim merkir orðið „heimur“ hér ekki bara jörðina sjálfa heldur illt samfélag manna sem stendur á móti Guði. (1. Jóhannesarbréf 2:15–17) Þá verður jörðinni ekki eytt en stjórnmálakerfum og syndsamlegum menningarfyrirbærum mannkyns, ásamt þeim sem hafa kosið að fylgja ekki Jehóva. Bæði gott og vont látið fólk verður reist upp frá dauðum til að læra um Jehóva og loforði hans um eilíft líf, og eftir það fá þeir tækifæri til að lifa að eilífu í jarðneskri paradís ef þeir ákveða að gera vilja Jehóva.

Vottar Jehóva trúa því að Satan hafi upphaflega verið fullkominn engill sem fór að telja sér trú um milivægi sjálfs síns og þráði það að mannkynið færi að tilbeiða hann. Satan tókst að fá Adam og Evu til að óhlýðnast Guði og mannkynið varð með því í þáttakandi sem baráttu Jehóva og Satans um vald yfir alheimi. [35]

Vottar Jehóva trúa því að síðasta bók Biblíunnar, Opinberunarbókin, sýni að dómsdagur hefjist eftir Harmagedónstríðið þegar heimskerfi Satans verður tortímt. (Opinberunarbókin 16:14, 16; 19:19–20:3). Eftir Harmagedón verða Satan og illu andarnir fangelsaðir í undirdjúpi í þúsund ár. Dómsdagur er ekki bara einn sólarhringur heldur er hann þúsund ára langur. Þessi þúsund ár munu 144.000 samerfingjar Krists (það er sumir meðlimir Votta Jehóva) gegna hlutverki dómara og ríkja með honum. (Opinberunarbókin 14:1-3; 20:1-4; Rómverjabréfið 8:17) Bæði lifendur og dauðir verða dæmdir. (2. Tímóteusarbréf 4:1) og „hinir lifandi“ eru „mikill múgur“ sem lifir af Harmagedón. (Opinberunarbókin 7:9-17) Dómsdagur þýðir því að mannkynið verður endurreist í það fullkomna ástand sem fyrstu mennirnir (Adam og Eva) voru upphaflega í og að jörðin verður fullkominn, hreinn „aldingarður“ fyrir ódauðlega menn. Hins vegar verða þeir menn sem neita að laga sig að vilja Guðs líflátnir fyrir fullt og allt að eilífu. Þeir enda ekki í helvíti heldur hverfa sem einstaklingar og líkamar þeirra sundrast í atóm sem snúa aftur í hringrás líffræðarinnar.

Samkvæmt Vottum Jehóva hefur mannkynið frá árinu 1914 lifað á síðustu dögum núverandi heimskerfis samkvæmt Matteus 24:21, 29. Það ár var Jesús settur í embætti sem konungur Guðs á himnum.(Sálmur 2:1-6; Daníel 7:13, 14).[36] „Nærvera“ hans sem himneskur konungur mundi einkennast af hörmungum í heiminum — styrjöldum, hungursneyð, jarðskjálftum, drepsóttum. (Matteus 24:3-8; Lúkas 21:11) Þessi hörmungar munu ná hámarki í Harmagedón.Samkvæmt núverandi kenningum Votta Jehóva gæti dómsdagurinn hafist innan fárra daga eða fárra ára en þeir hafa áður verið öryggir um tímasettningu telja þeir að ástandið í heiminum og tímatal Biblíunnar sýni að síðustu dagar hófust 1914, sama ár og fyrri heimsstyrjöldin braust út. [37]

Þessar spár voru kynntar á sínum tíma sem „ótvíræðar“ og „samþykktar af Guði“:

  • 1907: Harmagedón nær hámarki árið 1914. [38]
  • 1917: Árið 1918 myndi Guð byrja að hafna fölskum kirkjum „í stórum stíl“ og meðlimum þeirra í milljónum. [39]
  • 1922-1923: Hinir látnu rísa upp til nýs lífs árið 1925.[40] Til að undirbúa þetta keypti Varðturnsfélagið landsvæði í Kaliforníu 1925 og byggði þar aðstöðu sem hét Beth Sarim. Húsið átti að hýsa persónur eins og Abraham, Móse, Davíð og Samúel, sem áttu að rísa upp frá dauðum árið 1925.
  • 1938: Þar sem Harmagedón var yfirvofandi var tíminn orðinn of naumur til að ganga í hjónaband eða eignast börn. [41]
  • 1941: Þetta ár var Harmagedón aðeins „mánuðir í burtu“.[42]
  • 1942: Harmagedón var „yfirvofandi“. [43]
  • 1969: Ungmenni þess tíma mundu ekki eldast af því að heimendir var í nánd. eldst; heimskerfið myndi enda „innan fárra ára“. Ungum vottum var bent á að hafa ekki áhyggjur af háskólanámi af þessari ástæðu. [44]
  • 1969: Þúsund ára veldi Krists myndi hefjast árið 1975, þar sem það yrði upphaf sjöunda árþúsundsins frá sköpun mannsins. [45]
  • 1984: Það voru „margar vísbendingar“ benda til þess að í lok 20. aldar mundi „endirinn“ koma.[46]

Vottar Jehóvar segja að það sem stendur í ritum þess hafi oft verið misskilið eða að það sem stendur í því eigi ekki að teljast spádómar. Vottar Jehóva skrifa árið 2025, að „innblásinn spádómur á okkar tímum væri óþarfur. Þar sem spádómarnir sem skráðir eru í Biblíunni eru fullkomlega nægjanlegir sem leiðarvísir fyrir söfnuðinn í dag, þarf ekkert að bæta við.“[47]

Venjur og lífsstíll

[breyta | breyta frumkóða]

Tilbeiðsla

[breyta | breyta frumkóða]

Samkomur til tilbeiðslu og náms eru haldnar í ríkissölum (Vottar Jehóva kalla samkomustaði sína Ríkissal), sem eru yfirleitt hagkvæmir og látlausir og hafa engin trúarleg tákn. [48] Samkomurnar eru að mestu leyti helgaðar námi í ritum Varðturnsfélagsins og Biblíunni. Höfuðstöðvar heimshreyfingarinnar ákveða hvernig samkomustörfin fara fram og efnið er í meginatriðum það sama fyrir söfnuði um allan heim. [49]Lengst af hefur verið ætlast til að söfnuðurin hittist á samkomu þrisvar í viku, en frá árinu 2009 hafa þeir hittst tvisvar í viku: einu sinni á virkum dögum og einu sinni um helgar. Ætlast er til að Vottarnir hafi lesið úthlutað efni áður en þeir mæta á samkomuna. Börn sækja einnig samkomur og hafa ekki sérstakar samkomur eins og sunnudagaskóla [50]

Trúboð

[breyta | breyta frumkóða]
Rauði liturinn sýnir þau lönd þar sem starfssemi Votta Jehóva er bönnuð

Vottar Jehóva líta á það sé sjálfsagt og mikilvægt fyrir meðlimi í söfnuðinum að banka upp á eða leita uppi fólk til að boða trúnna. Þeir eru vissir um að með því fylgi þeir fyrirmælum Jesú um að flytja fagnaðarerindið um Guðsríki eins og sagt er í Matteusarguðspjalli 28. kafla, versum 19 og 20.[51] Mikilvægt er einnig fyrir þá það sem segir í Matteusi 24:14: „Fagnaðarerindið um ríkið verður prédikað um alla heimsbyggðina til þess að allar þjóðir fái að heyra það. Og þá mun endirinn koma. “ Þessi fyrirmæli boða þeim að „bera vitni“ jafnvel þótt yfirvöld í löndum eins og Kína og Indónesíu banni starfsemi þeirra.

Refsingar

[breyta | breyta frumkóða]

Kirkja Votta Jehóva hefur ekkert umburðarlyndi fyrir ágreiningar um kenningar og venjur; meðlimir sem eru opinberlega ósammála kenningum kirkjunnar er vísað úr kirkjunni.

Þeir sem eru sakaðir um ranga hugsun eða hegðun eru bornir fyrir öldungana, sem síðan meta hugsanlegar afleiðingar. Meðlimir sem hafa brotið gegn hegðunarreglum kirkjunar — til dæmis með því að vera í sambandi við einhvern sem er ekki meðlimur — en hafa ekki að öðru leyti framið alvarlega synd eru „ merktir “. [52] Öðrum safnaðarmeðlimum er ætlað að takmarka félagsleg samskipti við þann merkta einstakling. [53] Í málum þar sem alvarleg synd hefur verið framin skipa öldungarnir nefnd sem geta ávítað eða útilokað meðlimin. Þannig mál varða venjulega kynferðislegt ofbeldi eða villutrú. Aðrar alvarlegar syndir eru að þiggja blóð, reykingar, notkun fíkniefna, skilnað (nema maki hafi stundað framhjáhald), taka þátt í hátíðahöldum eða halda upp á afmæli, fóstureyðingar, og taka þátt í stjórnmálastarfsemi tildæmis með því að kjósa. [54]Fólk sem yfirgefur formlega Votta Jehóva er talið vera brottrekin og eru einnig sniðgengið. [55] [56]

Skírð börn lúta einnig sömu siðferðisreglum og afleiðingum ef þau fylgja ekki reglunum. Þeim er heimilt að vera hjá fjölskyldum sínum þar til þau ná lögaldri ef þeim hefur verið vísað úr kirkjunni. Vottar Jehóva misstu ríkisstyrki sem trúfélag í Noregi vegna útskúfunarstefnu sinnar, þar sem landið komst að þeirri niðurstöðu að brottrvísun, sérstaklega barna, feli í sér andlegt ofbeldi. [57] [58] kjölfarið gerði samtökin nokkrar breytingar á brottrekstrarstefnu sinni árið 2024; einstaklingar geta boðið brottvísuðum meðlimum „einfaldar kveðjur“ í stað þess að forðast þá alveg. [59]

Aðskilja frá heiminum

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva trúa því að Biblían fordæmi blöndun trúarbragða vegna þess að það geti aðeins verið einn sannleikur frá Guð og hafna því samtölum fulltrúa trúarbragða og eins samkirkjulegum hreyfingum. Þeir trúa því að einungis Vottar Jehóva séu fulltrúar sanna kristni og að allar aðrar kristnar kirkjudeildir (sameiginlega kallaðar „kristni heimurinn“) ásamt öllum öðrum trúarbrögðum eru taldar „falsk trúarbrögð“. Vottum Jehóva er kennt að það sé mikilvægt að vera „aðskilinn frá heiminum“. Rit þeirra skilgreina „heiminn“ sem allt mannkynið nema þjónar Jehóva og að „heimurinn“ sé siðferðilega mengaður og stjórnaður af Satan. Ennfremur er vottum kennt að náin samskipti við „veraldlegt“ fólk sé „hættulegur“ fyrir trú þeirra. Því er þeim hvatt til að takmarka samskipti við fólk utan samfélagsins til að viðhalda siðferðislegum hreinleika. [60]

Í mörg ár hefur kirkja Votta Jehóva sagt að framhaldsskólanám væri „andlega hættulegt“ þar sem það krefst langvarandi samvista við fólk utan kirkjunnar. Þeir hafa einnig talið að frekari menntun, nema iðnnám, væri óþörf vegna þess að að Harmagedón sé yfirvofandi. [61] Árið 2025 var afstöðu til háskólanáms breytt með yfirlýsingu um að „Þó að hættur fylgi því að stunda ákveðnar tegundir menntunar, þá er það í grundvallaratriðum persónuleg ákvörðun hvort afla eigi sér viðbótarmenntunar eða ekki,“ og að „enginn kristinn maður — þar með talið öldungarnir — ætti að dæma persónulegar ákvarðanir annarra í þessu máli.“ [62]

Barnaníð

[breyta | breyta frumkóða]

Vottar Jehóva verið ásakaðir í mörgum löndum um að þagga niður kærur um barnaníði og annað kynferðislegt ofbeldi. [63] [64] Árið 1997 sendu stjórnendur Biblíu- og smáritafélagsins Varðturninn bréf til allra öldunga (safnaðarleiðtoga) [65] þar sem þeim var fyrirskipað að tilkynna allar kærur eða grunsemdir um barnaníð til höfuðstöðva heimshreyfingarinnar en ekki tilkynna yfirvöldum. Þessum ákærum var safnað í gagnagrun. Gagnagrunnurinn varð þekktur ytan kirkjunnar við réttarhöld yfir barnaníðingum í Astralíu 2015 [66]. Það kom í ljós að gagnagrunnurinn innihélt ítarlegar upplýsingar um tugi þúsunda ásakana um barnaníð og annað kynferðislegt ofbeldi. En þessum upplýsingum hafði verið haldið leyndum fyrir yfirvöldum í þeim löndum þar sem afbrotin höfðu verið framin.

Kirkja Votta Jehóva segja að tilmælin til öldunganna hafi verð til að rétt sé farið með ákærur og það sé ekki einungis orðrómur. [67]

Árið 2024 gerði Kanadíska ríkisútvarpið könnun á því hvernig öldungarnir rannsökuðu barnaníð í söfnuðinum og þá spurðu til dæmis: „Hversu margir af öldungunum telja að fórnarlambið beri sök eða hafi tekið þátt í athæfinu af fúsum og frjálsum vilja?“ [68].Vottar Jehóva hafa verið gagnrýndir fyrir að nota „regluna um tvö vitni“ til að halda uppi aga innan safnaðarins , en þeir vísa á 5. Mósebók 19:15 og Matteusarguðspjall 18:15–17, þar sem segir að kynferðislegt ofbeldi þurfi að staðfesta „með framburði tveggja eða þriggja vitna“ef sakborningurinn neitar sök. [69][70] Þar sem sakborningur neitar og eingin vitni er þá eru fyrirmæli kirkjunnar að „öldungarnir skilji málið eftir í höndum Jehóva“.[71] Fyrrverandi vottur hefur sagt að kirkjan krefjist í raun að þriðji aðili hafi verið vitni að kynferðisbroti, „sem er ómögulegt“. [72]

Neðanmálsgreinar

[breyta | breyta frumkóða]
  1. ↑ ["Worship That God Approves". What Does The Bible Really Teach?]
  2. ↑ Stanley I. Kutler, ritsjóri. (2003). "Jehovah's Witnesses". Dictionary of American History (3rd ed.). Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-80533-7
  3. ↑ Hill, Michael, ed. (1972). "The Embryonic State of a Religious Sect's Development: The Jehovah's Witnesses". Sociological Yearbook of Religion in Britain (5): 11–12.
  4. ↑ Chall, Leo P. (1978). "Sociological Abstracts". Sociology of Religion. 26 (1–3): 193
  5. ↑ Rogerson, Alan (1969). Millions Now Living Will Never Die. London: Constable & Co. ISBN 978-0094559400.
  6. ↑ Chall, Leo P. (1978). "Sociological Abstracts". Sociology of Religion. 26 (1–3): 193.
  7. ↑ https://www.jw.org/is/bókasafn/baekur/þjónustuskýrsla-2020/ Vefur Votta Jehóva
  8. ↑ "Jehovah's Witness". Britannica Concise Encyclopedia. Encyclopædia Britannica, Inc. 2007. ISBN 978-1-59339-293-2
  9. ↑ Franz, Raymond (2007). In Search of Christian Freedom. Commentary Press. ISBN 978-0-914675-16-7. ISBN 978-0-914675-17-4
  10. ↑ Edwards, Linda (2001). A Brief Guide to Beliefs. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. p. 438. ISBN 978-0-664-22259-8.
  11. ↑ Penton, M. James (1997). Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-7973-2.
  12. ↑ Beckford 1975, bls. 221: "Doctrine has always emanated from the Society's elite in Brooklyn and has never emerged from discussion among, or suggestion from, rank-and-file Witnesses."
  13. ↑ Chryssides, George D. (1999). Exploring New Religions. London: Continuum. bls. 5. ISBN 978-0-8264-5959-6.
  14. ↑ Ransom, Heather; Monk, Rebecca; Heim, Derek (2021). "Grieving the Living: The Social Death of Former Jehovah's Witnesses". Journal of Religion and Health. 61 (3): 2458–2480. doi:10.1007/s10943-020-01156-8. PMC 9142413. PMID 33469793.
  15. ↑ Grendele, Windy; Bapir-Tardy, Savin; Flax, Maya (2023). "Experiencing Religious Shunning: Insights into the Journey From Being a Member to Leaving the Jehovah's Witnesses Community". Pastoral Psychology. 73 (1): 43–61. doi:10.1007/s11089-023-01074-y. S2CID 259447164.
  16. ↑ Knox, Zoe (2018). Jehovah's Witnesses and the Secular World: From the 1870s to the Present. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-39604-4.
  17. ↑ Atli Steinn Guðmundsson. Reglur Votta Jehóva um barnaníð til rannsóknar 2.10.2024 Morgunblaðið.
  18. ↑ Sunna Valgerðardóttir Útskúfað úr ríki Guðs og standa ein eftir14. mars 2022 Vísir
  19. ↑ Penton, M. James (1997). Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-7973-2.
  20. ↑ Gallagher, Eugene V.; Ashcraft, W. Michael (2006), Introduction to New and Alternative Religions in America, vol. 2, Westport, Connecticut: Greenwood Press, p. 69, ISBN 978-0-275-98712-1
  21. ↑ Taylor, Elizabeth J. (2012). Religion: A Clinical Guide for Nurses. Springer Publishing Company. p. 163. ISBN 978-0-8261-0860-9.
  22. ↑ Chryssides, George D (2022). Jehovah's Witnesses: A New Introduction. Bloomsbury Academic. ISBN 978-1-3501-9089-4.
  23. ↑ Chryssides 2022, bls. 57, 58.
  24. ↑ Chryssides 2022, bls. 43, 44.
  25. ↑ Chryssides 2022, bls. 44.
  26. ↑ James A. Beverley, Crisis of Allegiance, Welch Publishing Company, Burlington, Ontario, 1986, ISBN 0-920413-37-4, bls. 25–26, 101
  27. ↑ Hvað er skírn? Vefur Votta Jehóva
  28. ↑ Ringnes, Hege Kristin; Sødal, Helje Kringlebotn, ritstjóri. (2009). Jehovas vitner: en flerfaglig studie Oslo, Norway: Universitetsforlaget. bls. 27. ISBN 978-82-15-01453-1.
  29. ↑ Rogerson 1969, bls. 87.
  30. ↑ Hvað er heilagur andi? Vefur Votta Jehóva
  31. ↑ Af hverju er Jesús kallaður sonur Guðs? Vefur Votta Jehóva
  32. ↑ Dó Jesús á krossi? Vefur Votta Jehóva
  33. ↑ Ankerberg, John; Weldon, John; Burroughs, Dillion (2008). The Facts on Jehovah's Witnesses. Harvest House Publishing. bls. 53, 25, 32. ISBN 9780736939072.
  34. ↑ Hoekema, Anthony A. (1963). The Four Major Cults. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans. ISBN 978-0-8028-3117-0. bls. 265–269
  35. ↑ Penton 1997, bls. 188–190
  36. ↑ Ríki Guðs tók til starfa 1914Vefur Votta Jehóva
  37. ↑ Hvert er tákn hinna ,síðustu daga‘ eða „tíma endalokanna“? Vefur Votta Jehóva
  38. ↑ Russell, C.T, The Time is At Hand, Watchtower Bible and Tract Society, Inc., 1907 bls. 101
  39. ↑ Studies in the Scriptures, Vol. 7, 1917, bls. 485.
  40. ↑ Watchtower, May 15, 1922; 1 sep, 1922; 1 apr, 1923; Millions Now Living Will Never Die, 1925, bls.110
  41. ↑ Rutherford, J. F. Face the Facts, 1938, bls. 46–50 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
  42. ↑ Watchtower, 15 sep, 1941, bls. 288
  43. ↑ Watchtower, May 1, 1942, bls.139
  44. ↑ Awake!, May 22, 1969, bls 15
  45. ↑ The Approaching Peace of a Thousand Years (1969) (Watchtower publication)
  46. ↑ Awake!, 8 Oct, 1966, bls. 19–20; Watchtower, 15 Oct, 1966, bls. 628–631; 1 May, 1967 bls. 262; 1 May, 1968, bls. 271; 15 Aug, 1968, bls. 494; 15 Oct, 1974, bls. 635; 1 May, 1975, bls.285.
  47. ↑ Af hverju eru spádómar í Biblíunni? Vefur Jehóva
  48. ↑ „Møter“, Jehovas vitner – en flerfaglig studie, seksjon 1 (Hege Kristin Ringnes og Helje Kringlebotn Sødal: „Jehovas vitner. En religionsvitenskapelig presentasjon“), bls. 38–40. Universitetsforlaget 2009, ISBN 978-82-15-01453-1.
  49. ↑ Holden, Andrew (2002). Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement. Routledge. bls. 64–69. ISBN 0415266106.
  50. ↑ Chryssides 2022, bls. 59, 61.
  51. ↑ (Mat 28:19, 20 Biblía 20.aldar 2007) „Farið því og gerið allar þjóðir að lærisveinum, skírið þá í nafni föður og sonar og heilags anda og kennið þeim að halda allt það sem ég hef boðið yður.“
  52. ↑ Chryssides 2022, bls. 38.
  53. ↑ Holden 2002, bls. 163
  54. ↑ Gallagher, Eugene V.; Ashcraft, W. Michael (2006), Introduction to New and Alternative Religions in America, vol. 2, Westport, Connecticut: Greenwood Press, bls. 69, ISBN 978-0-275-98712-1
  55. ↑ Chryssides 2008, bls. 42.
  56. ↑ Sunna Valgerðardóttir Útskúfað úr ríki Guðs og standa ein eftir 14. mars 2022 Vísir https://www.visir.is/g/20222234279d/utskufad-ur-riki-guds-og-standa-ein-eftir
  57. ↑ Post, Kathryn (January 16, 2024). "Jehovah's Witnesses go to trial against Norway after state registration is revoked". RNS. https://religionnews.com/2024/01/16/jehovahs-witnesses-go-to-trial-against-norway-after-state-registration-is-revoked/
  58. ↑ Örn Svavarsson Vottar Jehóva tapa dómsmáli í Noregi . 3 maí 2023 Vísir https://www.visir.is/g/20232410123d/vottar-jehova-tapa-domsmali-i-noregi
  59. ↑ van Vlastuin, Evert. "Jehovah's Witnesses ease shunning rules after blow in Oslo court". CNE. https://cne.news/article/4220-jehovahs-witnesses-ease-shunning-rules-after-blow-in-oslo-court
  60. ↑ Bryan R. Wilson (1993). "The Persistence of Sects". Journal of the British Association for the Study of Religions. 1 (2)
  61. ↑ Ploeg, Luke (February 19, 2017). "Lack Of Education Leads To Lost Dreams And Low Income For Many Jehovah's Witnesses". NPR. https://www.npr.org/2017/02/19/510585965/poor-education-leads-to-lost-dreams-and-low-income-for-many-jehovahs-witnesses
  62. ↑ "2025 Governing Body Update #5". Watch Tower Society. https://www.jw.org/en/news/region/global/2025-Governing-Body-Update-5/
  63. ↑ Atli Steinn Guðmundsson, Reglur Votta Jehóva um barnaníð til rannsóknar, 2.10.2024 , Morgunblaðið, https://www.mbl.is/frettir/erlent/2024/10/02/reglur_votta_jehova_um_barnanid_til_rannsoknar
  64. ↑ Goodstein, Laurie (August 11, 2002). "Ousted members say Jehovah's Witnesses' policy on abuse hides offenses". The New York Times. https://www.nytimes.com/2002/08/11/us/ousted-members-say-jehovah-s-witnesses-policy-on-abuse-hides-offenses.html
  65. ↑ March 14th, 1997 Letter to Elders in the United States https://www.jwchildabuse.org/wp-content/uploads/2022/07/1997-0314LTE_us.pdf
  66. ↑ Australia Royal Commission into Child Sexual Abuse - Submissions of Senior Counsel". Child Abuse Royal Commission. March 2017. https://www.childabuseroyalcommission.gov.au/final-report
  67. ↑ Bradley, Amanda (August 16, 2023). "The rules and culture that keep child sex offenders hidden from followers of the Jehovah's Witness faith". RNZ. https://www.rnz.co.nz/news/national/495876/the-rules-and-culture-that-keep-child-sex-offenders-hidden-from-followers-of-the-jehovah-s-witness-faith
  68. ↑ Jehovah's Witnesses' process for handling child sex abuse allegations keeps authorities in the dark". CBC News https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/jehovah-witnesses-abuse-1.3874884
  69. ↑ Public Hearing – Case Study 29 (Day 152) (PDF). Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse, Australia (Report). bls. 67, 72.
  70. ↑ Public Hearing – Case Study 29 (Day 155) (PDF). Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse, Australia (Report). bls. 44, 45.
  71. ↑ Bradley, Amanda (August 16, 2023).
  72. ↑ Myers, Lisa; Greenberg, Richard (November 21, 2007). "New evidence in Jehovah's Witness allegations". NBC News. New York, NY. https://www.nbcnews.com/id/wbna21917798

Tenglar

[breyta | breyta frumkóða]
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Vottar_Jehóva&oldid=1961972“