Strútar

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Strútar
Strútar á býli í Arisóna.
Strútar á býli í Arisóna.
Vísindaleg flokkun
Ríki: Dýraríki (Animalia)
Fylking: Seildýr (Chordata)
Flokkur: Fuglar (Aves)
Yfirættbálkur: Paleognathae
Ættbálkur: Struthioniformes
Latham, 1790
Ættir

Strútaætt (Struthionidae)
Nandúar (Rheidae)
Kasúar (Casuariidae)
Aepyornithidae
Dinornithidae
Kívífuglar (Apterygidae)

Strútar (fræðiheiti: Struthioniformes) eru ófleygir og ósyntir fuglar. Strútar lifa á allri Afrísku savönuni. Karlkyns strútar eru hvítir og gráir á meðan kvendýrið er brúnleitt á litinn. Strútar eru ófleygir því þeir hafa ekki lengur þann kamb sem fleygir fuglar hafa þar sem flugvöðvarnir eru festir við. Þótt strútar geti ekki flogið þá geta þeir hlaupið á allt að 70 km. hraða. Strútar geta farið allt að 50 kílómetra á klukkustund og 3-5 metra í hverju skrefi. Fætur strúta eru virkilega kraftmikilir og hafa þeir tvær klær og nota þær til þess að hlaupa og til þess að verja sig, þeir verja sig með því að sparka og getur eitt spark frá strút drepið fullorðna manneskju. Þótt strútar geti ekki flogið nota þeir vængina nokkuð mikið, þeir nota vængi sína sem segl þegar þeir eru að hlaupa og einnig nota þeir þá í mökunarferli sínu. Fundist hafa steingervingar af mögulegum forferðum strútsinns og eru þeir um 40-70 milljón ára gamlir. Strútar eru að meðaltali 2,1-2,7m. á hæð. Strútar verða að meðaltali 30-40 ára gamlir og verða að meðaltali 100-160kg. á þyngd. Strútar lifa í litlum hópum sem samanstanda af einum „alpha male“ og nokkrum kvendýrum. Þegar strútar verpa þá setja þeir öll eggin í sama hreiðrið þar sem „alpha male og alpha female“ skiptast á því að liggja á eggjunum.

Útlit og líkamsbygging[breyta | breyta frumkóða]

Karlkyns strútar eru svartir og hvítir en kvendýrið er brúnt. Strútar eru stærstu fuglarnir og eru ófleygir. Strútar geta ekki flogið en í staðin geta þeir hlaupið á allt að 70 km/h. hraða. Strútar eru ófleygir út af því þeir hafa ekki lengur þennan kamb á bringunni eins og aðrir fuglar. Hjá öðrum fuglum festast flugvöðvarnir í þennan kamb en strútar eru ekki lengur með hann og því geta þeir ekki verið með þessa flugvöðva. Strútar hafa tvö sterka fætur og eru þeir með tvær tær á þeim sem eru með tvær miklar klær sem þeir nota til þess að hlaupa og verja sig. Eitt spark frá strút getur drepið fullvaxið ljón. Strútar hafa vængi þótt þeir geti ekki flogið og þá nota þeir í margt annað, þeir nota þá í mökunarferli sínu og einnig nota þeir vængina sem nokkurskonar segl þegar þeir hlaupa til þess að breyta um stefnu.

Fæða[breyta | breyta frumkóða]

Strútar eru aðalega grasætur en þeir borða einnig hnetur og stundum borða þeir litlar eðlur og skordýr. Strútar geta lifað á vatninu sem þeir fá úr fæðu sinni í smá tíma en til lengri tíma þá þurfa þeir að fá vatn.

Mökunarferli[breyta | breyta frumkóða]

Mökunartími strúta er frá mars, apríl alveg til september. Á þessu tímabila fá þeir ekki flottari fjaðrir eins og aðrar fuglategundir heldur verða lappir og háls karldýrsins eldrauð, ástæðan bak við það er það að blóðflæði þeirra eykst í lappirnar og í hálsinn. Þegar á mökunarferlinu stendur finna karldýrinn sér landsvæði og verja það, á meðan labba flokkar kvendýra á milli svæðanna og velja sér maka. Karl og kvendýrin makast ekki bara með einum heldur mörgum yfir mökunartímabilið. Til þess að fá athygli kvendýrsins þá gerir karldýrið lítinn dans og mjakar sér að kvendýrinu, þegar það er tilbúið þá legst kvendýrið niður og leyfir karldýrinu að fara uppá hana. Þegar þessu er lokið og karldýrið er búið að makast með hinum kvendýrunum í flokknum þá grefur karldýrið grunna holu á besta staðnum á svæðinu hans. Þegar því er lokið þá leggja öll kvendýrin eggin sín í þessa holu. Þegar það er búið að leggja eggin finnur karldýrið sér félaga sem í langflestum tilfellum er ríkjandi kvendýrið. Þegar ungarnir hafa klekjast út þá sér kardýrið um þau og sér um að ala þau upp. Ef tvö karldýr sem eru með afkvæmi mætast þá berjast þeir um hver fær að eiga ungana, sá sem vinnur fær að halda báðum hópunum af ungum. Hugsunin bak við þetta er sú að þeir vilja vera með fleiri strúta sem eru frá honum í kringum sig.

Saga strútsinns[breyta | breyta frumkóða]

Steingervingar hafa fundist af fleygum forfeðrum strútsinns í Norður-Ameríku og Evrópu sem eru 40-70 milljón ára gamlir. Einnig hafa fundist steingervingar sem eru 40-55 milljón ára gamlir og hafa þeir fuglar mist flughæfnina og fundust þeir á sléttum Asíu. Þessir fuglar voru mun minni heldur en strúturinn sem við þekkjum í dag. Fyrir um 12 milljónum ára fóru þeir að stækka og voru þeir orðnir mun stærri heldur en strúturinn sem við þekkjum í dag og var útbreiðslu svæði hans frá Mongólíu alveg niður til Suður-Afríku.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Einkennismerki Wikilífvera
Wikilífverur eru með efni sem tengist