Sprengiefni

Plastsprengiefni undirbúið fyrir sprengingu.

Sprengiefni er óstöðugt efni sem brennur mjög snögglega og þenst þá það mikið út að sprenging verður við vissar kringumstæður. Sprengiefni hefur mikla stöðuorku sem getur losnað snögglega úr læðingi. Sprengingu fylgja gjarnan ljósblossi, hiti, hvellt hljóð og þrýstingur. Sprengjuhleðsla er mælt magn sprengiefnis. Sprengiefni getur verið hreint efnasamband eða efnablanda með tveimur eða fleiri innihaldsefnum.

Stöðuorkan sem sprengiefni geymir getur meðal annars verið:

• efnaorka, eins og í nítróglyseríni eða ryksprengingu
• gas undir þrýstingi, eins og gashylki, úðabrúsi eða gufusprenging í vökva
• kjarnorka, eins og í samsætum úrans

Hægt er að flokka sprengiefni eftir útþensluhraða. Efni sem hvellspringa, þar sem efnahvörfin ferðast gegnum sprengiefnið á meiri hraða en hljóðraða nefnast „háhraðasprengiefni“. Efni sem fuðra upp þannig að hraði efnahvarfsins er hægari en hljóðhraði, eru hins vegar þekkt sem „lághraðasprengiefni“. Einnig er hægt að flokka sprengiefni eftir viðkvæmni. Viðkvæm sprengiefni sem springa við tiltölulega lítinn hita eða þrýsting nefnast frumsprengiefni, en efni sem ekki eru eins viðkvæm nefnast annars eða þriðja stigs sprengiefni.

Mjög mörg efni geta sprungið við réttar aðstæður, en aðeins nokkur efni eru sérstaklega framleidd vegna þessara eiginleika. Önnur efni eru ýmist of hættuleg, eitruð, óstöðug, eða hætt við niðurbroti á stuttum tíma.

Mörg efni brenna án þess að springa og eru því einfaldlega eldfim. Munurinn er samt ekki alltaf skýr. Viss efni, eins og ryk, púður, lofttegundir, og rokgjarn vökvi, geta brunnið við venjulegar aðstæður, en verða sprengfim í sérstökum tilvikum eða á sérstöku formi, eins og þegar ryksprenging eða gassprenging á sér stað.

Algengar tegundir sprengiefna

• Aseton-peroxíð (TATP)
• Dínamít
• Nítróglyserín
• Pikriksýra
• Svart púður
• Trótyl (TNT)

Tilvísanir

  Þessi efnafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.