Mansjú

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Mansjú
manju gisun
Málsvæði Mansjúría
Heimshluti Kína
Fjöldi málhafa 18 (2007)[1]
Sæti {{{sæti}}}
Ætt {{{ætt}}}
Skrifletur Mansjúritmál
Opinber staða
Opinbert
tungumál
{{{þjóð}}}
Viðurkennt minnihlutamál {{{minnihlutamál}}}
Fyrsta mál
heyrnarlausra
{{{fyrsta mál}}}
Stýrt af {{{stýrt af}}}
Tungumálakóðar
ISO 639-1 {{{iso1}}}
ISO 639-2 mnc
ISO 639-3 mnc
SIL {{{sil}}}
ATH: Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode.

Mansjú ( ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ manju gisun) er mansjú-túngískt mál í bráðri útrýmingarhættu sem talað er í Mansjúríu í Austur-Kína.

Mansjú var mál Mansjúa á fyrri tíð en veldi þeirra var mest eftir að þeir lögðu Kína undir sig á 17. öld. Keisaraætt Mansjúa, Qingættin, ríkti í Kína til 1912. Í rúmar tvær aldir var mansjúmálið opinbert mál í Kína og mikilvægt samskiptamál milli Kína og umheimsins. Allir embættismenn urðu að gangast undir próf í mansjú og allar keisaralegar tilskipanir og opinber skjöl voru rituð bæði á mansjú og kínversku. Á þessu tímabili voru mörg klassísk kínversk rit þýdd á mansjú og hafa þær þýðingar komið evrópskum fræðimönnum að gagni við túlkun fornra kínverskra rita.

Á 19. öld hnignaði málinu ört vegna áhrifa frá kínversku og kínverskri menningu þannig að nú er það talað af aðeins fáeinum mönnum í Norðaustur-Kína. Talið er að aðeins 18 málhafar mansjú séu enn á lífi en þeir eru allir áttræðir.[1]

Viðskeyti eru mikið notuð til orðbyggingar en sérhljóðasamræmi er ekki eins áberandi og til dæmis í mongólsku. Mansjú er ritað með sérstöku stafrófi sem lagað var eftir mongólsku stafrófi á 17. öld og á ekkert skylt við kínverska skrift.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 „Chinese Village Struggles to Save Dying Language“. Sótt 2017.
  Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.