Fara í innihald

Málþóf

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

Málþóf kallast það þegar þingmaður eða þingmenn í löggjafarþingi reyna að hindra kosningu um frumvarp. Ein leið til þess er að draga umræður um frumvarpið á langinn með ræðuhöldum þangað til að flytjendur þess gefast upp á umræðunum og draga frumvarpið til baka. Á sumum löggjafarþingum er málþóf bannað, og lengi hefur verið deilt um hvort banna eigi málþóf á Bandaríkjaþingi.[heimild vantar]

Bandaríkin

[breyta | breyta frumkóða]

Þingmenn í fulltrúadeild Bandaríkjaþings beittu málþófi í fyrsta sinn árið 1854 til þess að koma í veg fyrir að Kansas-Nebraska lögin yrðu samþykkt.

Málþófi hefur oft verið beitt á Alþingi Íslendinga. Þar sem Ísland er þingræðisríki og meirihlutastjórnir tíðkast er málþóf eitt af fáum tækjum stjórnarandstöðunnar til þess að láta í ljós óánægju sína. Frá og með 1. janúar 2008 er málþóf einungis mögulegt við aðra umræðu lagafrumvarpa, þar sem ræðutími þingmanna er takmarkaður við tvær ræður í fyrstu og þriðju umræðu. Takmarkanir á ræðum eiga þó ekki við um flutningsmenn frumvarpa né ráðherra.[1] Málþóf má stöðva með meirihlutakosningu í kjölfar tillögu forseta Alþingis að umræðu skuli hætt samkvæmt 71. gr. þingskaparlaga.[2] Því var síðast beitt árið 2025 eftir tæpa 160 klukkustunda umræðu (þar af 130 klukkustundir í annari umræðu)[3], en þar á undan hafði ákvæðinu ekki verið beitt síðan árið 1959.[4]

  Þessi stjórnmálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.
  1. „Lög um breytingu á lögum um þingsköp Alþingis, nr. 55/1991, sbr. lög nr. 74/1992, 102/1993, 68/2007 og 102/2007“. Alþingi. Sótt 13 júlí 2025.
  2. „55/1991: Lög um þingsköp Alþingis“. Alþingi. Sótt 13 júlí 2025.
  3. „takmörkun umræðu“. Alþingi. Sótt 13 júlí 2025.
  4. Jónsson, Þorgils (11 júlí 2025). „Beitti 71. grein þingskaparlaga á umræðu um veiðigjaldsfrumvarp - RÚV.is“. RÚV. Sótt 13 júlí 2025.