Lón (Austur-Skaftafellssýslu)
Lón er sveit við samnefndan flóa á suðaustanverðu Íslandi. Í suðvestri markast sveitin af Vestrahorni en í norðaustri af Eystrahorni. I flóanum eru tveir minni firðir sem heitra Papafjörður og Lónsfjörður. Papafjörður er fær litlum skipum, og við hann er Papós þar sem var rekin verslun á ofanverðri 19. öld. Þar fyrir sunnan eru Papatættur, sem sagðar eru vera leifar keltneskrar byggðar.
Þórisdalur, Lónsöræfi og önnur víðerni
[breyta | breyta frumkóða]Upp af sveitinni gengur Þórisdalur, þar bjó Þórður Þorkelsson Vídalín (1661 – 1742), frægur lærdómsmaður. Norðaustan við Þórisdal, handan Dalsfjalls eru Jökulsársandar, sem rennur Jökulsá, frá jöklum til hafs, ósinn í víkinni milli fjarðanna tveggja. Fyrir ofan dalinn og umhverfis hann eru mikil víðerni, dalir, fjöll og jöklar, meðal annars Lónsöræfi, vinsæl meðal ferðamanna. Lónsöræfi er nýkomið nafn á Stafafellsfjöll. Vinsældir nafnsins hafa aukist eftir að hluti landa Stafafells voru friðlýst 1977. Á Stafafelli hefur verið kirkja frá siðaskiptum árið 1000 og tilheyrðu Stafafelli hjáleigurnar Garðakot, Kiðuvellir, Brekka, Byggðarholt og Hraunkot. Einnig fjallabýlin Smiðjunes, Valskógsnes, Eskifell og Grund í Víðidal sem er eitt einangraðasta og afskekktasta bæjarstæði sem um getur.
Forsæla
[breyta | breyta frumkóða]Bærinn Syðri-Fjörður í Lóni stendur beint norður undir háum og bröttum hlíðum Vestrahorns, sem skyggja á sólina svo stóran hluta vetrar að bærinn er sagður vera eitt þriggja bæjarstæða á landinu þar sem sólar nýtur minnst (ásamt Baugaseli í Barkárdal og Birkihlíð í Súgandafirði). Um þennan bæ orti einhver:
Mikaels frá messudegi
miðrar góu til
í Syðra Firði sólin eigi
sést það tímabil.
Eiríkur Guðmundsson, sem var bóndi á Syðri-Firði snemma á 20. öld, orti um bæinn sinn:
Lengi að þreyja í þessum skugga
þykir mörgum hart.
Samt er á mínum sálarglugga
sæmilega bjart.