Koffín

Koffínsameind.

Koffín eða koffein (áður stundum kallað „kaffín“) er beiskjuefni sem finnst meðal annars í kaffibaunum, tei, kakóbaunum, kólahnetum og guarana og er náttúrulegur hluti þessara efna. Koffín hefur örvandi áhrif á miðtaugakerfið, hjartað og öndun. Það hefur einnig þvaglosandi áhrif. Koffíni er svo einnig bætt í sum matvæli, líkt og kókdrykki, hvort sem það er til að bæta bragðið eða gera þá sem drekka kókdrykkina háðari þeim. Einnig eru til koffínpillur. Koffín í sínu hreinasta formi er hins vegar afskaplega beiskt, hvítt duft.

Magn í matvælum

Venjulegur kaffibolli inniheldur 100 til 200 milligrömm af koffíni og espresso um 100 milligrömm. Afar mismunandi koffínmagn getur verið í tei eða frá 20 til yfir 100 milligrömm í hverjum tebolla. Magn koffíns í kakói er hins vegar um 5 milligrömm í bolla. Í lítilli kókdós (33 sentilítrar) er magn koffíns allt að 32 milligrömm. Koffínpillur innihalda vanalega jafn mikið koffín og einn kaffibolli hver.

Líffræðileg áhrif

Koffín er talið verka á heilann með því að hamla adenósínviðtaka. Þegar adenósín tengist raftaka taugafrumu hægir það á virkni hennar. Slíkt gerist til dæmis í svefni. Koffínsameindin getur bundist viðtökunum og þannig hindrað adenósín í að komast að þeim, sem merkir að ekki getur hægst á virkni frumunnar. Í kjölfarið seytir fruman adrenalíni sem veldur meðal annars auknum hjartslætti og blóðþrýstingi, auknu blóðflæði til vöðva og minni til húðar og innri líffæra. Auk þessa eykur koffín magn taugaboðefnisins dópamíns í heila. Koffín hverfur fljótt úr heilanum og, öfugt við til dæmis áfengi, eru áhrif þess skammvinn. Koffín truflar ekki einbeitingu (sumir segja þvert á móti) og annað hugarstarf.

Mikil neysla koffíns getur valdið tilhliðrun. Þegar inntöku þess er svo hætt er líkaminn ofurnæmur fyrir adenósíni sem veldur því að blóðþrýstingur fellur mikið, sem leiðir til höfuðverks ásamt öðrum einkennum.

Of mikil neysla koffíns getur leitt til vímu. Einkenni þess eru meðal annars eirðarleysi, taugaveiklun, svefnleysi, niðurgangur og meltingartruflanir. Þessi einkenni geta komið fram eftir aðeins 250 milligrömm. Meira en 1 gramm á dag getur leitt til vöðvakippa, sundurlausra hugsana og tals auk hjartsláttartruflana. Koffíneitrun getur leitt til einkenna sem líkjast felmtursröskun og almennri kvíðaröskun.

Heimildir

  Þessi grein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.