Kínagreni

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Japansgreni
Japansgreni
Japansgreni
Ástand stofns
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Skipting: Berfrævingar (Pinophyta)
Flokkur: Barrtré (Pinopsida)
Ættbálkur: Pinales
Ætt: Þallarætt (Pinaceae)
Ættkvísl: Greni (Picea)
Tegund: P. jezoensis
Tvínefni
Picea jezoensis
(Siebold & Zucc.) Carr.
Samheiti
  • Abies ajanensis (Fisch. ex Carrière) Rupr. & Maxim.
  • Abies ajanensis Lindl. & Gord.
  • Abies ajanensis var. microsperma (Lindl.) Mast.
  • Abies firma var. jezoensis (Siebold & Zucc.) Carrière
  • Abies jezoensis Siebold & Zucc.
  • Abies microsperma Lindl.
  • Picea ajanensis Fisch. ex Carrière
  • Picea ajanensis var. microsperma (Lindl.) Mast.
  • Picea ajanensis var. subintegerrima Trautv. & C.A.Mey.
  • Picea austromandshurica Silba
  • Picea kamtchatkensis Lacass.
  • Picea manshurica Nakai
  • Picea microsperma (Lindl.) Carrière
  • Picea yezomonii Beissn.
  • Pinus firma var. jezoensis (Siebold & Zucc.) Endl.
  • Pinus jezoensis (Siebold & Zucc.) Antoine
  • Pinus jezoensis f. microsperma (Lindl.) Voss
  • Pseudotsuga jezoensis (Siebold & Zucc.) W.R.McNab
  • Tsuga ajanensis (Fisch. ex Carrière) Regel
  • Veitchia japonica Lindl.[1]

Japansgreni (Picea jezoensis eða Picea yezoensis) er stórt sígrænt tré sem verður 30 til 50 metra hátt og með stofnþvermál að 2 metrum. Það er upprunnið frá norðaustur Asíu, frá fjöllum mið Japan og Changbai fjöllum á landamærum Kína og Norður Kóreu, norður til austur Síberíu, ásamt Sikhote-Alin, Kúrileyjar, Sakalínfylki og Kamsjatka. Það vex í svölum en rökum tempruðum regnskógum, og hvergi er útbreiðslusvæðið lengra frá Kyrrahafinu en 400 km.

Lýsing[breyta | breyta frumkóða]

Börkurinn er þunnur og hreistraður, verður sprunginn á eldri trjám. Krónan er breiðkeilulaga. Sprotarnir eru föl gulbrúnir, hárlausir en með áberandi nálanöbbum. Barrið er nálarlaga, 15 til 20 mm langt, 2 mm breitt, langydd, beggja vegna dálítið kjalað, dökkgrænt að ofan með engum loftaugum, og bláhvítt til hvítt að neðan með tvemur breiðum loftaugarendur.

Könglarnir eru hangandi, mjósívalir, 4 til 7 sm langir og 2 sm breiðir (lokaðir), opnir að 3 sm breiðir. Þeir eru með þunnar, sveigjanlegar köngulskeljar 12 til 18 mm langar. Þeir eru fyrst græn eða rauðleitir, og verða fölbrúnir við þroska 5 til 6 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru svört, 3 mm löng, með grönnum, 6 til 8 mm löngum fölbrúnum væng.

Undirtegundir[breyta | breyta frumkóða]

Það eru tvær landfræðilegar undirtegundir, meðhöndlaðar sem afbrigði af sumum höfundum, og sem aðskildar tegundir af öðrum:

  • Picea jezoensis subsp. jezoensis (Jezo spruce). Allt búsvæðið nema þar sem P. jezoensis ssp. hondoensis er, suður til Hokkaidō, Japan. Sprotar mjög fölgulbrúnir, næstum hvítir; loftaugarákir bláhvítar; könglarnir fölbrúnir með sveigjanlegu köngulhreistri.
  • Picea jezoensis subsp. hondoensis (Mayr) P. A. Schmidt (Hondo spruce). Einangraður suðlægur stofn á háfjöllum mið Honshū, Japan. Sprotar daufgul-brúnir til gulrauð-brúnir, sjaldnar mjög fölir, loftaugarendur skærhvítar; könglar rauðgul-brúnir með stífu köngulhreistri.

Japansgreni er náskylt sitkagreni (Picea sitchensis), sem tekur við því hinum megin við norðanvert Kyrrahafið. Þau, og sérstaklega undirtegundin jezoensis, geta verið illgreinanleg í sundur, en skortur á loftaugum á efra borði barrs P. jezoensis er auðveldasta greiningaratriðið. Barrið á japansgreni er einnig nokkuð sljóyddara og ekki eins hvasst kjalað, en á sitkagreni.

Ræktun á Íslandi[breyta | breyta frumkóða]

Japansgreni hefur verið í ræktun á Hallormsstað. Árið 2004 var japansgreni sent þaðan til Grænlands til ræktunar í trjásafni í Eiríksfirði.[2]

Nytjar[breyta | breyta frumkóða]

Japansgreni er mikilvægt austast í Rússlandi og norður Japan, vegna timburs og pappírsframleiðslu. Mikið af því sem er höggið ekki sjálfbært (og oft ólöglega) í ósnertum náttúrulegum skógum.

Því er stundum plantað sem prýðistré í stórum görðum.

Strengjahljóðfæri Ainúa kallað tonkori hefur búk úr japansgreni.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. . http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2563370
  2. Plöntur til Grænlands. Morgunblaðið 31. júlí 2004 (207. tbl.), bls. 17.

Ytri tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Wikilífverur eru með efni sem tengist
  Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.