County Cork

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
County Cork
Contae Chorcaí
Kort með County Cork upplýst.
County Cork
Upplýsingar
Flatarmál: 7,457 km²
Höfuðstaður sýslu: Cork
Kóði: C (CK tillaga)
Íbúafjöldi: 447,829 (2002)
Hérað: Munster

Cork-sýsla (Írska: Contae Chorcaí, enska: County Cork) er suðvestasta og stærsta sýsla Írlands, staðsett í Munster-héraði. Oft er hún kölluð „sýsla uppreisnarsegganna“ (e. “The Rebel County”), en hún hlýtur nafn sitt af því að hún tók afstöðu gegn Breska heimsveldinu í flestum deilum sem komu upp. Cork er þekkt fyrir Blarney-steininn og bæinn Cobh (áður Queenstown), síðasta viðkomustað Titanic og höfnin sem um eina milljón írskra vesturfara fóru frá á leið til Bandaríkjanna, Ástralíu, Nýja Sjálands, Kanada eða Suður-Afríku. Höfuðstaður sýslunar er samnefnd, Cork, og hún er nærststærsta borg írska lýðveldisins og höfuðstaður héraðsins Munster. Nafnið Chorcaí, eða Corcaigh, merkir mýri, en borgin Cork er byggð á miklu mýrarsvæði nálægt ánni Lee.

Áður fyrr var Cork-sýslu skipt í tvennt, en hinn hlutinn, sem vestari var, hét Desmond-sýsla.

Tungumál[breyta]

Í Cork-sýslu eru tvö Gaeltacht svæði, þ.e. svæði þar sem írska er töluð sem aðalmál. Þau heita Múscraí (Muskerry), í norðurhluta sýslunar, og Oileán Chléire (Cape Clear), eyja í vesturhluta sýslunar sem ferja gengur til.

Mjög sérstæð málýska af írsku er töluð í Cork, kölluð Munster-írska. Hún er frábrugðin þeirri írsku sem töluð er í Connacht og Ulster bæði í framburði, hljóðkerfi og orðaforða. Dæmi:

  • in aon chur (aðrar málýskur: ar chor ar bith; merkir „hverju sem því líður“)
  • (aðrar málýskur: faoi; merkir „undir“)
  • Gaelainn (aðrar málýskur: Gaeilge; merkir „írska“ (tungumálið))
  • (aðrar málýskur: nach; merkir „[það er] ekki“)


Kross St. Patricks Sýslur á Írlandi Héraðsfánar Írlands
Connacht: Galway (~borg) | Leitrim | Mayo | Roscommon | Sligo
Munster: Clare | Cork (~borg) | Kerry | Limerick (~borg) | Tipperary (North~; South~) | Waterford (~borg)
Leinster: Carlow | Dublin (~borgDun Laoghaire-RathdownFingalSuður~) | Kildare | Kilkenny | Laois | Longford | Louth | Meath | Offaly | Westmeath | Wexford | Wicklow
Ulster: Antrim * | Armagh * | Cavan | Donegal | Down * | Fermanagh * | Londonderry * | Monaghan | Tyrone *

* gefur til kynna sýslur á Norður-Írlandi, aðrar eru í Írska lýðveldinu; skáletrun gefur til kynna sýslur án stjórnsýslueiningar; (Svigar) gefa til kynna óhefðbundnar sýslur.