Cogito, ergo sum

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Cogito, ergo sum, á íslensku „ég hugsa, þess vegna er ég“ er heimspekileg fullyrðing sem René Descartes setti fram. Descartes ritaði fullyrðinguna í bók sinni Orðræðu um aðferð (franska Discours de la méthode pour bien conduire sa raison, et chercher la verité dans les sciences) sem kom fyrst út á frönsku árið 1637. Upphaflega var því fullyrðingin „je pense, donc je suis“, en Descartes var óánægður með útgáfuna og þýddi verkið síðar yfir á latínu en latneska þýðingin kom út árið 1656.

Hugmyndin sem orðin cogito ergo sum fela í sér er venjulega eignuð Descartes, en margir forverar hans höfðu komið orðum að svipaðri hugmynd — einkum Ágústínus kirkjufaðir í ritinu Um borg guðs (lat. De Civitate Dei) (XI, 26: Ac proinde haec cognitio, ego cogito, ergo sum, est omnium prima et certissima ...).

Merking[breyta]

  • Cogito ergo sum (latína):
  • Cogito er sagnorð í framsöguhætti (indicativus) fyrstu persónu, nútíð, eintölu og myndi á íslensku vera þýtt sem ‚ég hugsa‘ — en í latínu er ‚ég‘ gefið í cogito.
  • Ergo er atviksorð sem þýðir gróflega ‚þar af leiðir‘, ‚því‘ eða ‚þess vegna‘.
  • Sum er sögnin ‚að vera‘ í fyrstu persónu, eintölu og þýðir ‚ég er‘.

Stælingar[breyta]

  • Poto ergo sum — Ég drekk, þess vegna er ég.
  • I think, therefore I do sums — Ég hugsa, þess vegna legg ég saman tölur; orðaleikur og miskilningur úr bókum Terry Pratchetts Discworld.
  • Cogito, ergo cogito — Ég hugsa, þess vegna hugsa ég.
  Þessi heimspekigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.