Talmúð
Talmúð (hebreska: תַּלְמוּד Talmūḏ „nám“) er eitt helstu helgirita gyðingdóms á eftir Hebresku Biblíunni.[1][2][3][4] Talmúð er lögskýringarit í formi samræðna sem fara rabbínum á milli og fjalla um lög Gyðinga, siðareglur þeirra, siði og sögu. Talmúð er helsta heimildin um lög Gyðinga (הֲלָכָה Halakha) og guðfræði gyðinga.[5][6][7][8] Helstu hlutar Talmúð eru kennisetningar úr munnlegri geymd (Mishnah) og greiningar og athugasemdir rabbína við þær (Gemara). Talmúðinn geymir þannig rökræður þúsunda ólíkra rabbína og lögspekinga um alls kyns efni á borð við lög, siðfræði, heimspeki, hefðir, sögu og alþýðumenningu, meðal annars. Þar til Haskalah-hreyfingin kom fram undir lok 18. aldar var Talmúð miðlægur í allri menningu Gyðinga, undirstaða samfélags þeirra og leiðarvísir í daglegu lífi.[9]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Stefán Jónsson og Ulrika Andersson (13.11.2018). „Hvað er Talmúð?“. Vísindavefurinn.
- ↑ „BBC - Religions - Judaism: The Torah“. www.bbc.co.uk (bresk enska). Sótt 1 október 2025.
- ↑ Youvan, Douglas C (ágúst 2024). „Torah vs. Talmud: Divergent Paths in Jewish Thought and Practice Across Sects and Cultures“. ResearchGate. doi:10.13140/RG.2.2.17472.14082.
- ↑ „Tanakh | Sefaria“. www.sefaria.org. Sótt 1 október 2025.
- ↑ Fishman, Talya (2011). Becoming the People of the Talmud: Oral Torah as Written Tradition in Medieval Jewish Cultures. University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-4313-0.
- ↑ Neusner, Jacob (2003). The Formation of the Babylonian Talmud. Wipf and Stock Publishers. bls. ix. ISBN 9781592442195.
- ↑ Steinsaltz, Adin (1976). The Essential Talmud. BasicBooks. bls. 3. ISBN 978-0-465-02063-8.
- ↑ Steinberg, Paul; Greenstein Potter, Janet (2007). Celebrating the Jewish Year: The Fall Holidays: Rosh Hashanah, Yom Kippur. The Jewish Publication Society. bls. 42. ISBN 9780827608429.
- ↑ Safrai, S. (1969). „The Era of the Mishnah and Talmud (70–640)“. Í Ben-Sasson, H.H. (ritstjóri). A History of the Jewish People. Þýðing eftir Weidenfeld, George. Harvard University Press (gefið út 1976). bls. 379. ISBN 9780674397316.
