Mjaðjurt

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Mjaðjurt
Filipendula-ulmaria.JPG
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Fylking: Dulfrævingar (Magnoliophyta)
Flokkur: Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
Ættbálkur: Rósaættbálkur (Rosales)
Ætt: Rósaætt (Rosaceae)
Undirætt: Rosoideae
Ættkvísl: Filipendula
Tegund:
F. ulmaria

Tvínefni
Filipendula ulmaria
(Linnaeus) Maximowicz

Mjaðjurt, mjaðurt eða mjaðurjurt (fræðiheiti: Filipendula ulmaria, áður Spiraea ulmaria[1]) er blómplanta af rósaætt sem lifir einna helst í Evrópu og Vestur-Asíu. Plantan getur orðið eins til tveggja metra há og hefur hvít blóm. Jurtin er gjarnan notuð í ilmefni og sem bragðefni í mjöð, vín og bjór. Áður fyrr voru mjaðarker smurð að innan með laufblöðum mjaðjurtar og voru blöðin einn notuð sem krydd í öl.

Hún er einnig notuð sem lækningajurt við græðingu sára og sem verkjalyf. Salisýlsýra, verkjastillandi efni sem varð fyrirmyndin að aspiríni, var fyrst einangruð úr mjaðjurt.[2] Mjaðjurt var hluti af þjófagaldri til að komast að því hver hefði stolið frá manni. Mjaðjurt vinnur á móti ýmsum bakteríum og kemur í veg fyrir sýkingar af þeirra völdum.

Af blómum mjaðjurtar leggur sérkennilega og þægilega angan. Carl von Linné segir í bókinni Flora Lapponica frá 1737 að bændur í Svíþjóð hafi þann sið að strá ferskum laufum mjaðjurtar á gólf í húsum sínum á helgidögum og tyllidögum svo lyktin fylli húsin.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Mueller, R. L. og Scheidt, S. (1994). History of drugs for thrombotic disease. Discovery, development, and directions for the future. Circulation 89(1), bls. 432-449. doi: 10.1161/01.CIR.89.1.432 (Enska)
  2. Jack, D. B. (1997). One hundred years of aspirin. Lancet 350, bls. 437-439. (Enska)
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
  Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.