Maurice Gamelin
Maurice Gamelin | |
|---|---|
 Maurice Gamelin, ca. 1940 | |
| Fæddur | Maurice Gustave Gamelin 20. september 1872 |
| Dáinn | 18. apríl 1958 (85 ára) |
| Maki | Eugénie „Lucienne“ Marchand (g. 1927) |
| Börn | Jean-René Avondo (f. 1913) |
Maurice Gustave Gamelin (20. september 1872 — 18. apríl 1958) var franskur hershöfðingi sem var yfirhershöfðingi franska hersins frá 1935 og yfirhershöfðingi herafla bandamanna í Frakklandi frá byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar þar til hann var leystur frá störfum á tíma orrustunnar um Frakkland í maí 1940. Herstjórnarákvarðanir Gamelins gerðu Frakkland berskjaldað fyrir leifturhernaði Þjóðverja gegnum Ardennafjöll og þær hafa því mikið verið gagnrýndar af sagnfræðingum gegnum tíðina.
Í fyrri heimsstyrjöldinni hafði Gamelin getið sér gott orð.[1] Sem ráðgjafi Josephs Joffre yfirhershöfðingja lék hann lykilhlutverk við skipulagningu fyrstu orrustunnar við Marne árið 1914. Sem foringi herdeildar átti Gamelin þátt í því að hrinda fyrstu sókn Þjóðverja í voráhlaupinu 1918, þrátt fyrir að lið hans væri mun fámennara. Frá 1919 til 1924 fór Gamelin fyrir sendinefnd franska hersins í Brasilíu. Í september 1925 var honum falið að stýra frönsku herliði í Botnalöndum til að bæla niður sýrlensku uppreisnina.
Árið 1931 varð Gamelin formaður herforingjaráðs franska hersins. Hann tók síðan við af Maxime Weygand sem varaforseti æðstaráðs hersins árið 1935. Gamelin var dyggur lýðveldissinni[2] og tryggði því að herinn skipti sér ekki af frönskum stjórnmálum eftir sigur Alþýðufylkingarinnar í þingkosningum ársins 1936 og stofnaði til náins samstarfs við Édouard Daladier forsætisráðherra. Viðbrögð Gamelins við alþjóðastjórnmálakreppum millistríðsáranna, allt fram að Danzigkreppunni 1939, einkenndust af varkárni og réðu frönskum stjórnmálamönnum frá því að grípa til hernaðaríhlutana.
Gamelin sá fyrir sér að stríð gegn Þýskalandi nasismans yrði langvinnt og að bandamenn myndu veikja Þjóðverja með viðskiptabanni á meðan Bretar og Frakkar efldu herafla sinn og sköpuðu réttar aðstæður fyrir úrslitasókn. Á tíma þykjustustríðsins ákvað Gamelin að fylgja svokallaðri Dyle-áætlun, sem gerði ráð fyrir að framvarnir bandamanna yrðu færðar inn í Belgíu. Hann gerði breytingar á áætluninni í mars 1940 til að setja frekari liðsafla í framvarnirnar en fækkaði um leið í varaliðinu í norðurhluta landsins, sem gerði Frakkland berskjaldað fyrir innrásaráætlun Þjóðverja. Gamelin var leystur frá störfum í miðju hruni franska varnarhersins 19. maí, aðeins níu dögum eftir að orrustan um Frakkland hófst.[3]
Gamelin var rúinn mannorði sínu eftir ósigurinn. Vichy-stjórnin lét handtaka hann og rétta yfir honum í Riom-réttarhöldunum 1942, þar sem hann neitaði að svara ákærunum gegn sér. Í mars 1943 handtóku Þjóðverjar hann og fluttu hann til Týról, þar sem hann var settur í hald ásamt fleiri háttsettum frönskum föngum. Gamelin var frelsaður ásamt öðrum föngum eftir orrustuna um Itter-kastala í maí 1945. Eftir stríðið lifði Gamelin einsetulífi þar til hann lést árið 1958.
Ritverk
[breyta | breyta frumkóða]- Capitaine breveté Gamelin (1906). Étude philosophique sur l'art de la guerre (essai d'une synthèse). Annexes: discussion d'un sujet tactique; une étude d'action décisive [Heimspekileg rannsókn á stríðslistinni (tilraun til samantektar). Viðaukar: Umræður um herskipunarlegt efni; rannsókn á einbeittum aðgerðum] (franska). Paris: R. Chapelot.
- Gamelin hershöfðingi (1946). Servir, Tome 1: Les armées françaises de 1940 [Að gegna þjónustu, 1. bindi: Frönsku herirnir árið 1940] (franska). Paris: Plon.
- Gamelin hershöfðingi (1946). Servir, Tome 2: Le prologue du drame, 1930-août 1939 [Að gegna þjónustu, 2. bindi: Forleikurinn að dramanu, 1930-ágúst1939] (franska). Paris: Plon.
- Gamelin hershöfðingi (1947). Servir, Tome 3: La guerre, septembre 1939-19 mai 1940 [Að gegna þjónustu, 3. bindi: Stríðið, september 1939-19. maí 1940] (franska). Paris: Plon.
- Maurice Gamelin hershöfðingi (1954). Manoeuvre et victoire de la Marne [Herkænskubrögð og sigur við Marne] (franska). Paris: B. Grasset.
Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Schiavon, Max (2021). Gamelin: la tragédie de l'ambition [Gamelin: Harmleikur metnaðarins] (franska). Paris: Perrin. ISBN 978-226-208-001-3.
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Gamelin marskálkur yfirhershöfðingi alls vopnaðs liðs Frakklands“. Fálkinn. 29. september 1939. bls. 6; 14.
- ↑ Schiavon 2021, bls. 35, 111.
- ↑ Schiavon 2021, bls. 343–344.
Þetta æviágrip sem tengist Frakklandi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.