Krít (eyja)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Krít innan Grikklands.
Lefka Ori. Hvítufjöll.
Höfnin í Agios Nikolaos.

Krít (gríska: Κρήτη) er stærsta gríska eyjan og sú fimmta stærsta í Miðjarðarhafinu. Krít er ennfremur næst-stærsta eyjan í Austur-Miðjarðarhafinu næst á eftir Kýpur. Flatarmál hennar er 8336 km2. Hún hefur oft verið kölluð þröskuldur Evrópu.

Söguágrip[breyta | breyta frumkóða]

Fyrstu landnemar á eyjunni er taldir hafa komið fyrir 130.000 árum. Krít var miðdepill mínóísku menningarinnar (árin 2700-1420 fyrir Krist) sem er talin ein elsta siðmenning í Evrópu. Þekktustu leifar hennar eru í Knossos suður af Heraklíon. Síðar varð Mýkenumenningin frá meginlandi Grikklandi ráðandi.

Ýmis heimsveldi hafa haft yfirráð á eyjunni: Rómaveldi, Austrómverska keisaradæmið, borgríki Feneyjinga og Ottómanveldið. Eftir stutt sjálfstæði gekk Krít inn í Grikkland. Nasistar réðust í eyjuna árið 1941 í orrustunni um Krít. Þeir mættu harðri andstöðu frá heimamönnum sem drápu fallhlífahermenn þeirra. Nasistar hefndu sín grimmilega og stunduðu fjöldaaftökur í þeim bæjum þar sem andstaðan var sem mest.

Landsvæði[breyta | breyta frumkóða]

Krít spannar 260 kílómeta frá vestri til austurs en er aðeins um 60 kílómetra mest að breidd frá norðri til suðurs.

Fjallgarðar rísa eftir eyjunni og í Lefka Ori (Hvítufjöll) og Idi og Dikti fjöllum ná þau yfir 2000 metra hæð, hæst 2456 metra. Gljúfur skera fjöllin og er Samariagljúfrið þekktast þeirra.

Samfélag[breyta | breyta frumkóða]

Krít og nærliggjandi eyjar mynda eitt af 13 svæðum innan Grikklands. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin er Heraklíon. Þjónusta, ferðamennska og landbúnaður eru helstu atvinnugreinarnar. Íbúar voru um 623.000 árið 2011. Helstu borgir eru:

Heimild[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist

Fyrirmynd greinarinnar var „Crete“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 11. maí 2016.