Jan Hus

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Jan Hus

Jan Hus eða Jóhann Húss (um 1369 – 6. júlí 1415[1]) var tékkneskur guðfræðingur, kaþólskur prestur, heimspekingur og skólastjóri[2] Karlsháskólans í Prag. Hann var upphafsmaður Hússítisma, trúarstefnu sem varð eins konar forboði siðaskiptanna.

Ásamt John Wycliffe er Hus talinn fyrsti siðbótarsinninn, þar sem hann lifði fyrir daga Marteins Lúters, Jóhanns Kalvín og Huldrychs Zwingli. Kenningar Hus höfðu mjög sterk áhrif í vestanverðri Evrópu, sérstaklega með stuðningi konungsríkisins Bæheims, og meira en öld síðar á Martein Lúter sjálfan.[3] Hus var brenndur á báli fyrir guðlast gegn kenningum kaþólsku kirkjunnar.

Eftir að Hus var tekinn af lífi árið 1415 gerðu stuðningsmenn hans, Hússítar, uppreisn gegn kaþólskum valdsmönnum og tókst að sigra fimm innrásir páfans í röð frá 1420 til 1431 í Hússítastríðunum.[4] Flestir íbúar Bæheims og Moravíu voru áfram Hússítar fram á þriðja áratug sautjándu aldar, en þá leiddi ósigur mótmælenda í bardaga við Hvítafjall í þrjátíu ára stríðinu til þess að Lönd bæheimsku krúnunnar lentu á ný undir yfirráðum Habsborgara, sem neyddu íbúana til þess að gangast undir kaþólska trú á ný.

Tengill[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Fudge, Thomas 1998, „Infoelix Hus: The Rehabilitation of a Medieval Heretic". Fides et Historia. 1 (30): 57–73. Skoðað 9. maí 2016.
  2. https://www.britannica.com/biography/Jan-Hus Encyclopedia Britannica - Jan Hus
  3. Heiko Augustinus Oberman og Eileen Walliser-Schwarzbart (2006), Luther: Man Between God and the Devil. Yale University Press. bls: 54–55.
  4. "Sigismund of Luxembourg". Radio Prague