Persónufornafn

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Persónufornöfn eru fornöfn[1] sem í íslenskri málfræði er skipt í þrjár persónur (skammstafað sem p.):

  • fyrsta persóna (skammstafað sem 1.p. eða 1. persóna): Sá sem talar (ég)
  • önnur persóna (skammstafað sem 2.p. eða 2. persóna): Sá sem talað er við (þú)
  • þriðja persóna (skammstafað sem 3.p. eða 3. persóna): Sá eða það sem talað er um (hann, hún, það)

Fornöfn fyrstu og annarrar persónu hafa ekkert kyn og beygjast eins:

1. persóna 2. persóna
eintala fleirtala þérun eintala fleirtala þérun
nefnifall ég við vér þú þið þér
þolfall mig okkur oss þig ykkur yður
þágufall mér okkur oss þér ykkur yður
eignarfall mín okkar vor þín ykkar yðar

Í fornu máli var yfirleitt greint á milli tvítölu og fleirtölu, og var tvítalan „við“ og „þið“, en fleirtalan „vér“ og „þér“.

Hinar fornu fleirtölumyndir „vér“ og „þér“ (í öllum föllum) er nú á tímum hátíðlegt mál: „Vér Íslendingar!“ eða „Faðir vor“. Þér er auk þess notað þegar þérað er, þ.e. ein persóna ávörpuð með þér: „Gerið þér svo vel.“ Sagnorð og lýsingarorð eru í fleirtölu þegar þérað er: „Þér eruð boðnir.“

Fornöfn þriðju persónu beygjast eftir kynjum:

3. persóna
karlkyn kvenkyn hvorugkyn
eintala fleirtala eintala fleirtala eintala fleirtala
nefnifall hann þeir hún þær það þau
þolfall hann þá hana þær það þau
þágufall honum þeim henni þeim því þeim
eignarfall hans þeirra hennar þeirra þess þeirra

Tengt efni[breyta]

Tilvísanir[breyta]

  1. Hugtakaskýringar - Málfræði