Merkúríus (reikistjarna)
Mynd af Merkúríusi tekin af MESSENGER-farinu. |
|||||||||||||
| Heiti | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nefndur eftir | Merkúríusi | ||||||||||||
| Önnur nöfn | Merkúr | ||||||||||||
| Einkenni sporbaugs | |||||||||||||
| Viðmiðunartími J2000 | |||||||||||||
| Sólnánd | 46.001.200 km 0,307499 AU |
||||||||||||
| Sólfirrð | 69.816.900 km 0,466697 AU |
||||||||||||
| Hálfur langás | 57.909.100 km 0,387098 AU |
||||||||||||
| Miðskekkja | 0,205630 | ||||||||||||
| Umferðartími | 87,969 s | ||||||||||||
| Sólbundinn umferðartími | 115,88 s | ||||||||||||
| Meðal sporbrautarhraði | 47,87 km/s | ||||||||||||
| Brautarhalli | 7,005° (miðað við sólbaug) | ||||||||||||
| Rishnútslengd | 48,331° | ||||||||||||
| Stöðuhorn nándar | 29,124° | ||||||||||||
| Tungl | engin | ||||||||||||
| Eðliseinkenni | |||||||||||||
| Meðalgeisli | 2.439,7 ± 1 km 0,3829 jörð |
||||||||||||
| Pólfletja | 0 | ||||||||||||
| Flatarmál yfirborðs | 7,48×107km2 0,147 jörð |
||||||||||||
| Rúmmál | 6,083×1010 km3 (0,056 jörð) |
||||||||||||
| Massi | 3,3022×1023 kg (0,055 jörð) |
||||||||||||
| Þéttleiki | 5,427 g/cm3 | ||||||||||||
| Þyngdarafl við miðbaug | 3,7 m/s2 (0,38 g) | ||||||||||||
| Lausnarhraði | 4,25 km/s | ||||||||||||
| Stjarnbundinn snúningstími | 58,646 s 1407,5 k |
||||||||||||
| Snúningshraði við miðbaug | 10,892 km/klst (3,026 m/s) | ||||||||||||
| Möndulhalli | 2,11′ ± 0,1 | ||||||||||||
| Stjörnulengd norðurpóls | 281,01° | ||||||||||||
| Stjörnubreidd norðurpóls | 61,45° | ||||||||||||
| Endurskinshlutfall | 0,106 | ||||||||||||
|
|||||||||||||
| Lofthjúpur | |||||||||||||
| Loftþrýstingur við yfirborð | hverfandi lítill | ||||||||||||
| Samsetning | |||||||||||||
Merkúríus (einnig kölluð Merkúr) er innsta reikistjarnan í sólkerfinu og sú innsta af innri reikistjörnunum. Hún er nefnd eftir rómverska guðinum Merkúríus. Fyrir 5. öld f.Kr. héldu grikkir að hún væri tvær stjörnur, þar sem þeir höfðu ekki gert sér grein fyrir því að hún birtist sitt hvoru megin við sólina með svo stuttu millibili. Sú sem menn sáu á kvöldhimninum var kölluð Hermes en Apollo, eftir sólguðinum, þegar hún birtist á morgnana. Pýþagóras er talinn sá fyrsti sem benti á að þetta væri eini og sami hluturinn. Í kínveskri, japanskri, kóreskri og víetnamskri menningu er hún kölluð Vatnsstjarnan, byggt á frumefnunum fimm. Þvergöngur Merkúrs eru tiltölulega algengar, eða 13 til 14 á hverri öld.
Andrúmsloft [breyta]
Merkúríus hefur leifar af andrúmslofti en það er afar þunnt. Gasfrumeinindirnar í andrúmsloftinu rekast oftar á yfirborð reikistjörnunnar en þær rekast hver á aðra. Reikistjarnan er því talin vera súrefnislaus. Andrúmsloftið er að mestu úr súrefni, vetni, helíum og natríum (sodium).
Vegna lítils þyngdarafls, tapast andrúmsloftið út í geiminn en er jafnað út af nokkrum ferlum:
- Sólvindar gripnir af segulmagni reikistjörnunnar.
- Loftkennd efni sem verða til vegna árekstra lítilla loftsteina á reikistjörnuna.
- Bein hitauppgufun pólaríssins.
Tenglar [breyta]
| Sólkerfið |
| Sólin | Merkúríus | Venus | Jörðin (Tunglið) | Mars | Smástirnabeltið |
| Júpíter | Satúrnus | Úranus | Neptúnus | Plútó | Kuiper-beltið | Oort-skýið |
| Sjá einnig stjarnfræðileg fyrirbæri, og fyrirbæri í sólkerfinu, eftir radíus og massa |