Júpíter (reikistjarna)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Júpíter Stjörnufræðitákn Júpíters

Samsett mynd frá Cassini-geimfarinu. Dökki bletturinn er skuggi tunglsins Evrópu.
Einkenni sporbaugs[4][5]
Viðmiðunartími J2000
Sólnánd 740.573.600 km
Sólfirrð 816.520.800 km
Hálfur langás 778.547.200 km
Miðskekkja 0,048775
Umferðartími
  • 4.332,59 d
  • 11,8618 ár
  • 10.475,8 Júpítersdagur[1]
Sólbundinn umferðartími 398,88 days[2]
Meðal sporbrautarhraði 13,07 km/s[2]
Meðalbrautarhorn 18,818°
Brautarhalli
Rishnútslengd 100,492°
Stöðuhorn nándar 275,066°
Tungl 67
Eðliseinkenni
Miðbaugsgeisli
Heimskautageisli
  • 66.854 ± 10 km[6][7]
  • 10,517 jarðir
Pólfletja 0,06487 ± 0,00015
Flatarmál yfirborðs
  • 6,1419×1010 km2[7][8]
  • 121,9 jarðir
Rúmmál
  • 1,4313×1015 km3[2][7]
  • 1321.3 jarðir
Massi
  • 1,8986×1027 kg[2]
  • 317,8 jarðir
  • 1/1047 sól[9]
Þéttleiki 1,326 g/cm3[2][7]
Þyngdarafl við miðbaug 24,79 m/s2[2][7]
2,528 g
Lausnarhraði 59,5 km/s[2][7]
Snúningshraði við miðbaug 12,6 km/s
45,3 km/klst
Möndulhalli 3,13°[2]
Stjörnulengd norðurpóls 268,057°[6]
Stjörnubreidd norðurpóls 64,496°[6]
Endurskinshlutfall

0,343 (Bond)

0,52 (gagnsk.)[2]
Yfirborðshiti lægsti meðal hæsti
1 bar 165 K[2]
0,1 bar 112 K[2]
Sýndarbirta -1.6 til -2.94[2]
Sýndarþvermál 29.8" — 50.1"[2]
Lofthjúpur[2]
Loftþrýstingur við yfirborð 20–200 kPa[11] (skýjalag)
Stigulshæð 27 km
Samsetning
89,8±2,0% vetni (H2)
10,2±2,0% helín
~0,3% metan
~0,026% ammóníak
Ís:
ammóníak
vatn

Júpíter er fimmta reikistjarnan frá sólu talið og sú stærsta, en einnig sú fyrsta af gasrisum sólkerfisins. Heildarrúmmál Júpíters er meira en samanlagt rúmmál allra hinna reikistjarnanna.

Júpíter er nefndur eftir hinum rómverska konungi guðanna sem bar sama nafn. Í kínveskri, japanskri, kóreskri og víetnamskri menningu er hann nefndur viðarstjarnan, byggt á frumefnunum fimm.

Efni Júpíters er að mestu gas, en fyrir innan allt þetta gas er lítill kjarni úr gegnheilum steini. Gasský hans eru gerð úr mörgum mismunandi efnasamböndum, þar á meðal vetni, helíum, koltvísýringi, vatnsgufu, metangasi, ammoníakís og ammóníumhýdrósúlfíði (ammonium hydrosulfide).

Það tekur Júpíter 10 klukkustundir að snúast um sjálfan sig. Eitt ár á Júpíter (sá tími sem það tekur hann að fara einn hring um sólu) er jafnlangt og 11,9 ár á jörðinni.

Júpíter hefur í það minnsta 67 tungl. Þau þekktustu eru: , Evrópa, Ganýmedes og Kallistó.

Tilvísanir[breyta]

  1. Courtney Seligman: „Rotation Period and Day Length“. [skoðað 2009-08-13].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Dr. David R. Williams: „Jupiter Fact Sheet“. NASA, 16. nóvember 2004, [skoðað 2007-08-08].
  3. „The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter“. [skoðað 2009-04-10]. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  4. Donald K. Yeomans: „HORIZONS Web-Interface for Jupiter Barycenter (Major Body=5)“. 2006-07-13, [skoðað 2007-08-08].
  5. Upplýsingar um sporbraut miðast við samþungamiðju Júpíterkerfisins fremur en miðju reikistjörnunnar. Það er vegna þess að samþungamiðjan er stöðugari en miðja reikistjörnunnar sem verður fyrir þyngdaráhrifum af tunglunum.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Seidelmann o.fl.. „Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006“. Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3), júlí 2007. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure
  8. „Solar System Exploration: Jupiter: Facts & Figures“.
  9. „Astrodynamic Constants“. [skoðað 2007-08-08].
  10. „Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: 2000“. [skoðað 2007-02-02].
  11. Anonymous. „Probe Nephelometer“. Galileo Messenger, March 1983. [skoðað 2007-02-12]. 

Tenglar[breyta]


Sólkerfið
Sólin | Merkúríus | Venus | Jörðin (Tunglið) | Mars | Smástirnabeltið
Júpíter | Satúrnus | Úranus | Neptúnus | Plútó | Kuiper-beltið | Oort-skýið
Sjá einnig stjarnfræðileg fyrirbæri, og fyrirbæri í sólkerfinu, eftir radíus og massa