Venus (reikistjarna)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Venus Merki Venusar, hringur með smáum jafnarma krossi að neðan
Mynd af Venusi. Ljós og einkennalítil kúla.
Mynd af Venusi í raunverulegum litum. Yfirborðið er hulið þykkum lofthjúpi.
Heiti
Nefnd eftir Venus
Einkenni sporbaugs
Viðmiðunartími J2000
Sólnánd 107.477.000 km
0,718440 AU
Sólfirrð 108.939.000 km
0,728213 AU
Hálfur langás 108.208.000 km
0,723327 AU
Miðskekkja 0,006756
Umferðartími 224,698 s
0,615190 á
Sólbundinn umferðartími 583,92 s
Meðal sporbrautarhraði 35,02 km/s
Meðalbrautarhorn 50.,115°
Brautarhalli 3,39458° (miðað við sólbaug)
3,86° (miðað við miðbaug sólar)
2,19° (miðað við fastasléttu)
Rishnútslengd 76,678°
Stöðuhorn nándar 55,186°
Tungl engin
Eðliseinkenni
Meðalgeisli 6.051,8 ± 1.0 km
0,9499 jörð
Pólfletja 0
Flatarmál yfirborðs 4,60×108km2
0,902 jörð
Rúmmál 9.28×1011 km3
(0,866 jörð)
Massi 4,8685×1024 kg
(0,815 jörð)
Þéttleiki 5,243 g/cm3
Þyngdarafl við miðbaug 8,87 m/s2 (0,904 g)
Lausnarhraði 10,36 km/s
Stjarnbundinn snúningstími −243,0185 s (bakhreyfing)
Snúningshraði við miðbaug 6,52 km/klst (1,81 m/s)
Möndulhalli 177,3°
Stjörnulengd norðurpóls 272,76°
Stjörnubreidd norðurpóls 67,16°
Endurskinshlutfall 0,67
Yfirborðshiti lægsti meðal hæsti
Kelvin 735 K
Selsíus 462 °C
Sýndarbirta björtust −4,9 (hálfmáni)
−3,8 (full)
Sýndarþvermál 9,7"–66,0
Lofthjúpur
Loftþrýstingur við yfirborð 9,2 MPa (92 atm)
Samsetning


Venus er önnur reikistjarnan frá sól og sú sjötta stærsta. Er ein af fjórum innri reikistjörnum. Sporbraut Venusar er sú sem kemst næst því að vera hringlaga af öllum reikistjörnunum og nemur skekkjan frá hringlögun einungis einu prósenti. Þvergöngur Venusar eru tiltölulega sjaldgæfar og líður oft rúm öld á milli þeirra.

Venus er nefnd eftir hinni rómversku gyðju Venus, sem var gyðja ástar og fegurðar. Nafnið er líklega komið til vegna birtu og lit Venusar séð frá jörðu en hún hefur þótt afar falleg. Fyrirbæri á yfirborði Venusar hafa verið nefnd kvenkyns nöfnum (með nokkrum undantekningum þó). Í kínverskri, japanskri, kóreskri og víetnamskri menningu er hún kölluð Málmstjarnan, byggt á frumefnunum fimm.

Venus hefur þekkst síðan á forsögulegum tíma. Hún er bjartasti hlutur á himinhvelfingunni fyrir utan sólina og tunglið. Eins og Merkúríus var algengt að hún væri talin vera tveir aðskildir hlutir, þ.e. morgunstjarnan Eosphorus og kvöldstjarnan Hesperus. Grísku stjörnufræðingarnir vissu þó betur.

Venus er stundum kölluð systurpláneta jarðar enda eru þær á margan hátt mjög líkar:

Venus á sér nokkur heiti á íslensku. Þau eru: Blóðstjarna, Friggjarstjarna, Glaðastjarna, Kvöldstjarna og Morgunstjarna.

Líf[breyta]

Vegna ofangreindra þátta var talið að neðan við þykka skýjahulu sína væri Venus mjög lík jörðinni og að þar væri jafnvel líf að finna. Frekari rannsóknir hafa þó leitt í ljós að í mörgum veigamiklum atriðum er Venus gjörólík jörðinni og líklega sú reikistjarna innan sólkerfis okkar sem er hvað fjandsamlegust öllu lífi.

Þrýstingur lofthjúpsins við yfirborð Venusar er 90 loftþyngdir. Þetta er nokkurn veginn sami þrýstingur og á 1 km dýpi í höfum jarðarinnar. Lofthjúpurinn er að mestu leyti gerður úr koltvíoxíði (CO₂) og honum má skipta í nokkurra kílómetra þykk lög sem samsett eru úr brennisteinssýru. Það eru þessi skýjalög sem valda því að ókleift er að skoða yfirborð reikistjörnunnar með sjónaukum. Þéttur lofthjúpur Venusar hefur valdið þar svokölluðum gróðurhúsaáhrifum, sem hafa valdið yfirborðshita upp á 450 °C. Hitastigið er í raun tvisvar sinnum hærra en á Merkúríusi þrátt fyrir næstum í tvöfalt meiri fjarlægð frá sólinni.

Lengd dags á Venusi er fjandsamleg lífríki eins og þróast hefur á jörðinni. Einn dagur á Venus (einn snúningur plánetunnar um sjálfa sig) er ígildi 243 daga á jörðu. Árið er styttra á Venusi en dagurinn, það tekur plánetuna aðeins 224 daga að snúast um sólu.

Venus á sér mörg samheiti í íslensku. Má þar til dæmis nefna: Blóðstjarna, Friggjarstjarna, Glaðastjarna, Kvöldstjarna og Morgunstjarna.

Tenglar[breyta]


Sólkerfið
Sólin | Merkúríus | Venus | Jörðin (Tunglið) | Mars | Smástirnabeltið
Júpíter | Satúrnus | Úranus | Neptúnus | Plútó | Kuiper-beltið | Oort-skýið
Sjá einnig stjarnfræðileg fyrirbæri, og fyrirbæri í sólkerfinu, eftir radíus og massa