Svipuhumar

Svipuhumar
Vísindaleg flokkun
Ríki: Dýraríkið (Animalia) Fylking: Liðdýr (Chordata) Flokkur: Krabbadýr (Actinopterygii) Ættbálkur: Stórkrabbar (Carangiformes) Ætt: Skjaldkrabbar (Carangidae) Ættkvísl: Palinurus Tegund: Elephas
Tvínefni
Palinurus elephas

Svipuhumar (fræðiheiti: Palinurus elephas) er humartegund sem lifir í austurhluta Norður-Atlantshafs og í Miðjarðarhafi. Tegundin dregur latneskt nafn sitt af hafnarborginni Palinuro á Ítalíu.

Líkami humarsins skiptist í höfuðbol og afturbol. Fullorðinn svipuhumar er rauðbrúnn á litinn og er með litla gula bletti á sér. Karldýrið getur orðið allt að 60 cm á heildarlengd, en algengt er að þeir séu um 40 til 50 cm. Kvendýrið  getur orðið allt að 50 cm á heildarlengd, en algengt er að þær séu um 20 til 30 cm.

Svipuhumar finnst í austurhluta Atlantshafsins, alla leið frá suðurhluta Noregs niður til Marokkó. Mikið er um svipuhumar í kringum Bretland og Írland.

Lifnaðarhættir

Svipuhumar lifir á grýttum botni á 5 - 70 m dýpi, finnast ekki á því dýpi þar sem ljóstillífun getur ekki farið fram. Hann finnst við strendur sem snúa að úthafinu og þar sem selta er mikil.

Svipuhumarinn er mest virkur að næturlagi þá oftast í fæðuleit. Flestir snúa síðan aftur til heimilis síns sem veitir þeim skjól eftir fæðuleitina. Hann skríður eftir botninum en á það til að synda.

Fullorðnir svipuhumrar eru einir eða í smærri hópum og virðast þeir halda sig á litlu svæði, u.þ.b 7 fermetrar.

Fæða

Svipuhumar nærist á litlum ormum, kröbbum og öðrum dauðum dýrum.

Lífsskeið

Svipuhumrar geta lifað í allt að 20 ár.

Mökun

Humarinn makast einu sinni á ári, einhvern tíman á tímabilinu júní til október. Kvendýrin sjá um að geyma eggin þar til þau eru tilbúin að klekjast út eftir u.þ.b sex mánuði. Þau kvendýr sem eru stærri eiga það til að verpa eggjum sínum fyrr heldur en þau dýr sem eru minni.

Þegar kvendýrið er tilbúið til þess að fjölga sér gefur hún frá sér sérstakt hljóð sem laðar að karldýrið og getur náð allt að 20 m lengd. Þegar karldýr sem er nógu stórt fyrir kvendýrið nálgast þá hættir hún að gefa frá sér hljóð. Eggjunum hleypir kvendýrið síðan út 7–10 dögum eftir getnað.

Þroskaskeið

Úr eggjunum klekjast lirfur sem eru í laginu eins og lauf. Lirfurnar eru um 2,9 til 3,9 cm þegar þær klekjast út.

Nýting

Afli á árunum 2007 til 2017

Svipuhumar er eitt af verðmætustu sjávardýrum innan Evrópu og á alþjóðlegum mörkuðum.

Svipuhumar er veiddur í net sem lagt er eftir botninum á u.þ.b 50 til 15 m dýpi.

Mest af þessum humri er veitt út frá ítalíu.