Kengúra

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Kengúra
Kangaroo and joey03.jpg
Ástand stofns
Vísindaleg flokkun
Ríki: Dýraríkið
Fylking: Seildýr
Flokkur: Spendýr
Undirflokkur: Pokadýr
Ættbálkur: Diprotodontia
Ætt: Macropodidae
Undirætt: Macropodinae (parte)
Gray, 1821

Kengúrur eru pokadýr sem tilheyra ættinni Macropodidae en til hennar teljast allt að 47 tegundir. Kengúrur finnast ekki aðeins í Ástralíu heldur einnig á Tasmaníu, Papúa-Nýju Gíneu, Bismarck-eyjar. Á hverju ári eignast kengúrur unga, meðgangan er mjög stutt, hún varir einungis í 30 daga. Unginn er um 2 cm við fæðingu og vegur um eitt gramm. Unginn heldur sig í poka móðir sinnar í um sjö til tíu mánuði. Strax eftir að unginn hefur yfirgefið pokann er móðirin reiðubúin til mökunar á nýjan leik.

Tegundir[breyta | breyta frumkóða]

  • Grákengúra lifir í Ástralíu og Tasmaníu. Hún er oftast silfurgrá en litabreytileiki hennar fer eftir svæðum, hún er einnig mjög síðhærð.
  • Rauðkengúra er stærst kengúra. Hún finnst um alla Ástralíu. Karldýrin geta orðið allt að 200 cm á hæð og vegið um 90 kíló.
  • Wallaroo kengúra finnst einnig um alla Ástralíu, aðallega á klettasvæðum.

Fæða[breyta | breyta frumkóða]

Kengúrur borða mikið af gróðri, þær tyggja matinn sinn vel og lengi áður en þær kyngja. Fæða þeirra fer eftir tegundum, kengúrurnar eru þó allar grasætur. Framtennur þeirra eru mjög beittar sem auðveldar þeim mjög við að rífa gras upp frá rótum.

Orðsifjar[breyta | breyta frumkóða]

Orðið kengúra er dregið af ensku "kangaroo" sem aftur kemur úr Guugu Yimithirr orðinu gangurru, sem vísar til grákengúru.[1][2] Nafnið var fyrst skráð "kanguru" 12 júlí 1770 í dagbók Sir Joseph Banks; þetta gerðist þar sem nú er Cooktown, á bökkum Endeavour River, þar sem HMS Endeavour undir stjórn James Cook dregið á land og var í næstum sjö vikur til að gera við skemmdir sem urðu á Kóralrifinu mikla.[3] Cook minntist fyrst á kengúrur í dagbókarfærslu 4 ágúst. Guugu Yimithirr er tungumál Guugu Yimithirr þjóðflokksins á svæðinu.

Algeng saga um enska nafnið er að "kangaroo" væri Guugu Yimithirr orðatiltæki fyrir "Ég skil þig ekki."[4] Samkvæmt þessari þjóðsögu voru Cook og Banks að rannsaka svæðið þegar þeir rákust á dýrið. Þeir spurðu nálægan innfæddann hvað skepnurnar nefndust. Viðkomandi svaraði "Kangaroo", sem þýddi "Ég skil þig ekki.", sem Cook tók sem nafnið á skepnunni. Þessi þjóðsaga var afsönnuð um 1970 af málfræðinginum John B. Haviland í rannsóknum hans með Guugu Yimithirr fólkinu.[5]

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um kengúrur?“. Vísindavefurinn 10.3.2003. http://visindavefur.is/?id=3216. (Skoðað 15.5.2013).

  1. „Etymology of mammal names in English". . (IberiaNature). Skoðað 18 June 2011.
  2. Stephens, S.E. og Cilento,Raphael (1976), Introduction to Cooktown and its Museum. National Trust of Queensland. ASIN B0000CPFEZ
  3. Bruce Moore, The Vocabulary of Australian English, Australian National Dictionary Centre, Australian National University
  4. „Believe it or nuts. (Columns/Posted 11/09/99)". . (Word Detective). Skoðað 18 June 2011.
  5. Haviland, John B. (1974), „A last look at Cook's Guugu-Yimidhirr wordlist". (PDF) Oceania. 44 (3): 216–232. Skoðað 13 April 2008.