Hadesaröld
Hadesaröld er jarðsögulegt tímabil sem nær frá myndun jarðar, fyrir um 4,6 milljörðum ára, og lauk með myndun storkubergs, fyrir um 4 milljörðum ára, þegar upphafsöld tók við.[1] Hugmyndin að sérstöku tímabili fyrir upphafsöld kom frá bandaríska jarðfræðingnum Preston Cloud árið 1972 sem dró nafnið af grískum guði undirheima.[2] Nokkru síðar stakk W. Brian Harland upp á heitinu „priskusaröld“ yfir þennan tíma.[3] Aðrir höfundar hafa stundum talað um for-upphafsöld.[4][5] Mjög lítið af bergi frá þessum tíma hefur fundist á jörðinni.[6]
Samkvæmt Þeiutilgátunni rakst pláneta á stærð við Mars á jörðina snemma á hadesaröld. Áreksturinn þeytti upp miklu magni af ryki sem þéttist og myndaði tunglið. Endalok hadesaraldar miðast við elstu heilu bergmyndanir á jörðinni.[7] Undir lok þessa tímabils varð loftsteinaregnið mikla sem myndaði marga gíga á tunglinu fyrir 4,1 til 3,8 milljörðum ára, samkvæmt vinsælli tilgátu.[8]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Dalrymple, G. Brent (2001). „The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved“. Geological Society, London, Special Publications. 190 (1): 205–221. Bibcode:2001GSLSP.190..205D. doi:10.1144/gsl.sp.2001.190.01.14. S2CID 130092094. Sótt 2 október 2022.
- ↑ Cloud, Preston (1972). „A working model of the primitive Earth“. American Journal of Science. 272 (6): 537–548. Bibcode:1972AmJS..272..537C. doi:10.2475/ajs.272.6.537.
- ↑ Harland, W. B. (1990). A geologic time scale 1989. Cambridge University Press.
- ↑ Shaw, D.M. (1975). Early history of the Earth. Proceedings of the NATO Advanced Study Institute. Leicester: John Wiley. bls. 33–53. ISBN 0-471-01488-5.
- ↑ Jarvis, Gary T.; Campbell, Ian H. (desember 1983). „Archean komatiites and geotherms: Solution to an apparent contradiction“. Geophysical Research Letters. 10 (12): 1133–1136. Bibcode:1983GeoRL..10.1133J. doi:10.1029/GL010i012p01133.
- ↑ Korenaga, J (2021). „Was There Land on the Early Earth?“. Life. 11 (11): 1142. Bibcode:2021Life...11.1142K. doi:10.3390/life11111142. PMC 8623345. PMID 34833018.
- ↑ „Global Boundary Stratotype Section and Point“. International Commission of Stratigraphy. Sótt 21 apríl 2023.
- ↑ Taylor, G. Jeffrey. (ágúst 2006). „Wandering Gas Giants and Lunar Bombardment“. University of Hawaii.
