Brasilískt jiu-jitsu

Brasilískt jiu-jitsu er íþrótt sem er best lýst sem gólfglímu.

Brasilískt Jiu-Jitsu er gólfglíma sem er byggð á þeirri hugmyndafræði að minni einstaklingur geti varið sig gegn stærri og sterkari andstæðing með því að nota vogarafl og góða tækni. Íþróttin hentar því fólki af öllum stærðum og gerðum. Markmiðið er að ná yfirburðarstöðu gagnvart andstæðingnum og nota lása og hengingar til þess að fá hann til að gefast upp. Yfirburðarstaða er staða þar sem þú hefur stjórn á andstæðingnum þínum og getur unnið þig í átt að því að skaða hann án þess að hann geti varið sig.

Uppruni

Brasilískt jiu-jitsu á uppruna sinn í japönsku Kodokan júdói en hefur verið í þróun af Gracie fjölskyldunni í Brasilíu bróðurpartinn af 20. öldinni. Stofnandi þess telst vera Hélio Gracie sem lærði af japönskum júdómeistara á 3. áratug síðustu aldar ásamt bræðrum sínum.

Brasilískt jiu-jitsu fór að njóta alþjóðlegrar viðurkenningar og vinsælda á 10. áratugnum. Royce Gracie vann UFC-keppnina (Ultimate fighting championship) í fyrsta skiptið sem hún var haldin árið 1993 og svo aftur 1994 og 1996. Þar var keppni milli manna sem æfðu hinar ýmsu bardagalistir, svo sem hnefaleika, karate, júdó, tae kwon do og glímu. Gracie var minnsti keppandinn en vann þó auðveldan sigur á keppinautum sínum þó hann kýldi varla né sparkaði.

Bardagaaðferðir

í brasilísku jiu-jitsu er lögð áhersla á gólfglímutækni og lásatök til að yfirbuga andstæðinginn. Yfirburðir stærri og sterkari andstæðings liggja í þyngri höggum og stærra athafnasvæði en með glímu á jörðinni eru þessir yfirburðir að mestu útilokaðir.

Meirihluta af þeim tökum sem notuð eru til að yfirbuga andstæðinginn eru hægt að skipta í tvo stóra flokka, liðamótatök og kverkatök. Með liðamótataki er yfirleitt tekinn fyrir útlimur og hann teygður þannig að liðamótin fara út fyrir sitt eðlilega hreyfisvið. Þrýstingur er svo aukinn á liðamótin á ákveðin hátt og sleppt ef andstæðingurinn getur ekki sloppið úr því og gefur til kynna uppgjöf. Uppgjöf er gefin til kynna með því að slá laust á gólf eða andstæðing með flötum lófa.

Í flestum keppnum eru liðamótalásar sem beint er að hnjám, ökklum og mænu bannaðir vegna mikillar hættu á meiðslum. Hins vegar eru margir liðamótalásar leyfðir sem beinast að sveigjanlegri liðamótum, svo sem úlnlið, olnboga og öxlum. Fleiri lásar eru leyfðir í keppnum eftir því sem keppendur hafa meiri þjálfun. Kyrkingatak, sem truflar blóðflæði til heilans, getur valdið meðvitundarleysi ef andstæðingur gefst ekki nógu fljótt upp. Önnur kverkatök, svokölluð „air chokes“ eru ekki eins árangursrík og geta valdið meiðslum. Óalgengara yfirbugunartak, sem má kalla samþjöppunarlás, verður þegar vöðva andstæðings er þrýst að hörðu, stóru beini, oft sköflung, sem veldur miklum sársauka. Þessir lásar eru yfirleitt ekki leyfðir í keppnum vegna hættu á að rífa vöðvavef.

Sérkenni brasilísks jiu-jitsu

Brasilískt jiu-jitsu á notkun á vogarafli, liðamótatökum og kverkatökum sameiginlega með júdó og hefðbundnu jiu-jitsu. Ólíkt brasilísku jiu-jitsu er hefðbundið jiu-jitsu ekki keppnisíþrótt og þar eru notuð spörk og kýlingar.

Í nútíma júdó er lögð meiri áhersla á byltur og standandi bardaga. Í brasilísku jiu-jitsu eru leyfðar fleiri aðferðir til að færa bardagann í gólfið, eins og að draga andstæðinginn í gólfið og að henda sér í gólfið þegar maður hefur náð taki á andstæðingnum. Mikið af tökum og aðferðum sem beitt eru í brasilísku jiu-jitsu eru þau sömu og voru í Kodokan júdói, en hinsvegar hefur júdó þróast meira í þá átt að leggja meiri áherslu á standandi bardaga og byltur, fækkað liðamótabrögðum sem leyfileg eru í keppnum og að gera það áhorfendavænna. Það sem greinir brasilískt jiu-jitsu sterkast frá júdó er áherslan á gólfvinnu í brasilísku jiu-jitsu, á móti áherslu á byltur í júdó. Stigagjöf í keppnum er einnig mjög ólík. Stíllega eru þessar tvær íþróttir einnig nokkuð ólíkar. Gracie fjölskyldan vildi skapa þjóðlega bardagaíþrótt, með áhrifum frá brasilískri menningu. Þau lögðu líka áherslu á „náinn“ bardaga (e. full-contact fighting) og sjálfsvörn.

Íslensk mót í Brasilísku Jiu Jitsu

• Mjölnir Open
• Grettismótið
• Íslandsmeistaramót
• Hvítur á Leik
• Blár á Leik
• Gilitrutt
• Skröggur
• Hólmganga
• Mótaröð Ungmenna
• Atlantic Open

Íslenskir klúbbar

• Atlantic BJJ , Akureyri
• Berserkir BJJ, Selfossi
• BJJ North, Húsavík
• Mjölnir, Reykjavík
• RVK MMA, Reykjavík
• Sleiknir BJJ, Reykjanesbæ
• VBC, Kópavogi
• Þurs, Hafnarfirði

(Uppfært 25.05.2025)

Einkunnarkerfi

Krakkabelti (16 ára og yngri)

Hvítt
Gult
Appelsínugult
Grænt

Fullorðinsbelti (16 ára og eldri)

Hvítt
Blátt
Fjólublátt
Brúnt
Svart
Svart/Rautt
Rautt

Einkunnarkerfi í brasilísku jiu-jitsu byggist á lituðum beltum sem tákna kunnáttu. Svipuð kerfi eru til í öðrum sjálfsvarnaríþróttum eins og til dæmis í júdó.

Krakkabeltin eru tengd aldri. Við fjögurra ára aldur ná þau gráa beltinu, við sjö ára aldur það gula, 10 ára aldur fyrir það appelsínugula og loks þrettán ára fyrir græna beltið. Aldurinn er hugsaður út frá því að einstaklingar æfi í ár eða meira á milli belta. Til dæmis til að ná fjólubláa beltinu fyrir sextán ára aldur þarf að eyða tveimur árum að minnsta í græna beltinu en einu ári til að ná því fyrir sautján ára aldur.

Tíminn á milli fullorðinsbeltana eru tvö ár á milli þess bláa og fjólubláa, eitt og hálft ár á milli þess fjólubláa og brúna og eitt ár á milli brúna beltisins og þess svarta. Auk þess eru hæfiskröfurnar fyrir svarta beltið nítján ára aldur, að vera meðlimur að alþjóðasamtökum BJJ, hafa farið á skyndihjálparnámskeið og hafa náð prófi sem dómari á síðustu tólf mánuðunum.

Stigagjöf í Brasilísku Jiu Jitsu

Staða	Stig
Back Control	4
Back Mount	4
Mount	4
Guard Pass	3
Takedown	2
Sweep	2
Knee-on-belly	2

Svört belti á Íslandi

Svört belti í brasilísku jiu jitsu á Íslandi eru 52 talsins (Uppfært 27.07.2025).

#	Nafn	Dagsetning	Gráðun af
1	Haraldur Þorsteinsson	2008	Marco Nascimento
2	Gunnar Nelson	30/09/2009	Renzo Gracie
3	Arnar Freyr Vigfússon	15/01/2013	Luiz Palhares
4	Kári Gunnarsson	22/06/2014	Robson Barbosa
5	Ingþór Örn Valdimarsson	15/08/2015	Ricardo Robson Barbosa & Bruno Matias
6-9	Axel Kristinsson	14/05/2016	Gunnar Nelson
6-9	Bjarni Baldursson	14/05/2016	Gunnar Nelson
6-9	Sighvatur Magnús Helgason	14/05/2016	Gunnar Nelson
6-9	Þráinn Kolbeinsson	14/05/2016	Gunnar Nelson
10	Jóhann Eyvindsson	10/01/2016	Pedro Sauer
11	Daði Steinn	21/04/2018	Bruno Matias og Robson Barbosa
12-13	Ómar Yamak	11/05/2018	Gunnar Nelson
12-13	Halldór Logi Valsson	11/05/2018	Gunnar Nelson
14-15	Birkir Freyr Helgason	24/05/2019	Gunnar Nelson
14-15	Jósep Valur Guðlaugsson	24/05/2019	Gunnar Nelson
16	Aron Daði Bjarnason	02/06/2019	Martin Jansson og Alexander Wennergren
17	Halldór Sveinsson	23/11/2019	Pedro Sauer
18	Kristján Helgi Hafliðason.	21/12/2019	Gunnar Nelson
19-21	Inga Birna Ársælsdóttir	02/07/2020	Gunnar Nelson
19-21	Bjarki Þór Pálsson	02/07/2020	Gunnar Nelson
19-21	Magnús Ingi Ingvarsson	02/07/2020	Gunnar Nelson
22	Atli Örn Guðmundsson	19/02/2021	Gunnar Nelson
23	Valentin Fels Camilleri	24/02/2021	Gunnar Nelson
24	Árni Ísaksson	06/07/2021	Arnar Freyr Vigfússon
25	Tómas Pálsson Eyþórsson	17/07/2021	Gunnar Nelson
26	Eiður Sigurðsson	21/08/2021	Bruno Matias
27	Birta Ósk Gunnarsdóttir	17/09/2021	Gunnar Nelson
28	Ari Páll Samúelsson	28/01/2022	Luiz Palhares
29	Vilhjálmur Arnarsson	30/04/2022	Priit Mihkelson
30	Ýmir Vésteinsson	10/09/2022	Luiz Gutierrez
31	Sigurgeir Heiðarsson	16/12/2022	Gunnar Nelson
32-33	Pétur Jónasson	01/09/2023	Gunnar Nelson
32-33	Luka Jelčić	01/09/2023	Gunnar Nelson
34-35	Adam Brands Þórarinsson	01/10/2023	Ingþór Örn Valdimarsson
34-35	Ivan Jurkovic	01/10/2023	Ingþór Örn Valdimarsson
36	Brynjólfur Ingvarsson	15/12/2023	Gunnar Nelson
37	Jóhann Ingi Bjarnason	28/03/2024	Ingþór Örn Valdimarsson
38	Hrafn Þráinsson	31/05/2024	Eduardo Rios
39-42	Sigurpáll Albertsson	14/06/2024	Daði Steinn
39-42	Pétur Óskar Þorkelsson	14/06/2024	Daði Steinn
39-42	Ólöf Embla Kristinsdóttir	14/06/2024	Daði Steinn
39-42	Anna Soffía Víkingsdóttir	14/06/2024	Daði Steinn
43	Magnús Ingvi Magnússon	06/09/2024	Gunnar Nelson
44	Ólafur Daði Helgason	25/11/2024	Daði Steinn
45-49	Diego Björn Valencia	13/12/2024	Gunnar Nelson
45-49	Magnús Björn Ólafsson	13/12/2024	Gunnar Nelson
45-49	Jarek Borowski	13/12/2024	Gunnar Nelson
45-49	Þórhallur Ragnarsson	13/12/2024	Gunnar Nelson
45-49	Davíð Freyr Hlynsson	13/12/2024	Gunnar Nelson
50	Rut Pétursdóttir	06/01/2025	Thomas Vander Eecken
51-52	Bjarni Ká Sigurjónsson	5/30/2025	Gunnar Nelson
51-52	Sigurvin Eðvarðsson	30/05/2025	Gunnar Nelson
53	Helgi Rafn Guðmundsson	19/07/2025	Arnar Freyr Vigfússon

Tenglar

Saga

• „Gracie Brazilian Jiu Jitsu History“. Afrit af upprunalegu geymt þann 14 ágúst 2011. Sótt 26. mars 2009.

Dæmi um tækni

• No-Gi Brazilian Jiu-Jitsu Technique Videos Geymt 14 mars 2009 í Wayback Machine
• Videos of Brazilian Jiu-Jitsu Techniques Geymt 6 júlí 2009 í Wayback Machine
• BJJ wiki Techniques Geymt 27 mars 2009 í Wayback Machine

Heimildir

• Fyrirmynd greinarinnar var „Brazilian Jiu-Jitsu“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 26. mars 2009.