Íslenska Wikipedia

Merki íslensku Wikipediu.

Íslenska Wikipedia er útgáfan af frjálsu netalfræðiritinu Wikipedia á íslensku.

Í janúar 2026 voru á íslensku Wikipediunni 111.324 skráðir notendur, þar af 291 virkir höfundar og 10 „möppudýr“ (sem eru notendur með meiri stjórnendaréttindi), og 61.216 greinar. Hún notar íslenska ISO-landsnúmerið: is.

Saga

Forsíða íslensku Wikipediunnar árið 2004. Athygli skal vakin á því að slagorðinu hefur síðan verið breytt úr „frjálsu alfræðiorðabókinni“ í „frjálsu alfræðiritinu“ og að allt viðmótið var á ensku.

Upphaf

Fyrsta breytingin á íslensku Wikipediunni var gerð 6. desember 2002 kl. 19:43 (UTC±0) og var ekki á íslensku heldur á dönsku, í grein sem bar heitið „WIKIng“ (sjálfskynning hóps skandinavískra Wikipediumanna með sama nafni). Önnur breytingin, gerð 23. nóvember 2003 kl. 23:46, var heldur ekki á íslensku — að þessu sinni á nýnorsku í stað dönsku — og sneri að greininni „Finnland“. Þriðja breytingin, gerð 5. desember 2003 kl. 10:54, var þýðing og smávægileg stækkun greinarinnar „Finnland“ á íslensku; sem fyrsta breytingin á íslensku er hún jafnan talin upphaf íslensku Wikipediunnar.

Þróun

Frá upphafi hefur á íslensku Wikipediunni bæst við tiltölulega stöðugur fjölda nýrra greina: fram til ársins 2011 voru það að meðaltali 3.786 greinar á ári, en síðan þá hafa þær verið um 2.067 greinar á ári. Í fréttatilkynningu vegna þess að Wikipedia á heimsvísu náði einni milljón greina þann 20. september 2004 skrifaði Svavar Lúthersson (sjálfskipaður „samskiptafulltrúi íslensku Wikipediunnar“; athugið að stofndagsetningin sem hann gefur er röng):

Á íslenska hluta Wikipedia, sem byrjað var að skrifa 23. desember 2003 eru nú um [1.000] greinar um fjölmörg efni og fer hratt fjölgandi. Sumar þeirra t.d. Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands eru ein besta heimild sem fæst um umfjöllunarefni sitt. Þrátt fyrir að höfundar íslensku Wikipedia hafi verið fáir hingað til, eru þeir stórhuga, enda hefur verkefni á borð við þetta gríðarlega möguleika í jafn netvæddu samfélagi og Ísland er. Íslenska útgáfan er nú með næsthæsta hlutfall notenda miðað við fjölda mælenda tungumáls (á eftir naruan með 7000 mælendur). Að sjálfsögðu eru nýir höfundar einnig boðnir innilega velkomnir. Með Wikipedia hafa Íslendingar verðmætt tækifæri til þess að skapa sjálfir víðtæka alfræðiorðabók á eigin tungu, mikilvægi þessa fyrir tungumálið og þjóðarsálina verður seint ofmetið.

Ein undantekning frá hraða greinasköpunar var innflutningur notandans Ævars Arnfjörðs Bjarmasonar á „greinum fyrir öll íslensk mannanöfn sem viðurkennd eru af mannanafnanefnd“, sem nam samtals um 3.529 greinum samkvæmt hans eigin yfirlýsingum.

Málþing

Í tilefni af tíu ára afmæli íslensku Wikipediu 5. desember 2013 var haldið málþing í Landsbókasafni Íslands, þar sem átta sjö mínútna erindi voru flutt frá kl. 12:15, og að þeim loknum fóru fram umræður undir stjórn Þórðar Snæs Júlíussonar, blaðamanns Kjarnans. Pallborðsþátttakendur þess voru Áki G. Karlsson (starfsmaður Landsbókasafns Íslands), Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir (báðar ritstjórar Íslensku alfræðiorðabókarinnar sem kom út 1990), Hrafn H. Malmquist (starfsmaður Landsbókasafns Íslands), Orri Vésteinsson (prófessor við sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands), Salvör Gissurardóttir (lektor við menntavísindasvið Háskóla Íslands), Sigurbjörg Jóhannesdóttir (sérfræðingur við Háskólann í Reykjavík), Stefán Pálsson og Tryggvi Björgvinsson (tölvunarfræðingur). Af sama tilefni voru 30 ljósmyndir teknar vegna óeirðanna á Austurvelli 1949 sem höfðu ekki áður komið fyrir sjónir almennings fengnar skannaðar frá Þjóðskjalasafni Íslands og settar á Wikimedia Commons.

Plakat var birt á Facebook til að fagna 40.000 greinum á íslensku Wikipediunni.

Merkisáfangar

• 27.08.2004 — „30. september“ varð grein númer 1.000.
• 12.11.2005 — „Kjalar“ varð grein númer 5.000.
• 06.05.2006 — „Móðurborð“ varð grein númer 10.000.
• 15.02.2008 — „Franska Vestur-Afríka“ varð grein númer 20.000.
• 22.11.2010 — „Margrét Pála Ólafsdóttir“ varð grein númer 30.000.
• 16.11.2015 — „Stóri skjálfti“ varð grein númer 40.000.
• 16.06.2020 — „Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks“ varð grein númer 50.000.
• 08.04.2025 — „Stefán Teitur Þórðarson“ varð grein númer 60.000.

Menning

Hrafn Malmquist (2013) segir að framþróun íslensku Wikipediunnar hafi verið „ósamhæfð og á vissan hátt óreiðukennd“ og „í samræmi við opið vinnuferli frjáls hugbúnaðar“. Þegar gögn um virkni á íslensku Wikipediu eru skoðuð kemur í ljós að notendur sem eru mjög virkir á hverjum mánuði (með yfir 100 breytingar) er hægt að telja á fingrum annarrar handa en notendur sem eru virkir (með fleiri en fimm breytingar) eru í kringum 30.

Stjórnun

Um Wikipediu gildir almennt að hver sem er getur gert breytingar á efni hennar, en sumar aðgerðir eru einungis á færi notenda sem hafa aukin réttindi, til dæmis að eyða síðum eða loka á notendur sem eru til vandræða. Samfélag notenda á íslensku Wikipediu valdi fyrstu stjórnendur af þessu tagi í júní 2004. Einnig er til sérstakt hlutverk sem á ensku útgáfu Wikipediu kallast bureaucrat sem felur í sér réttindi til að gera aðra notendur að stjórnendum. Þetta hlutverk fékk íslenska heitið „möppudýr“.

1. ágúst 2007 var lagt til að þáverandi stjórnandi Stalfur yrði gerður að möppudýri. Þetta leiddi til umræðu um nauðsyn möppudýra og félagsleg áhrif stigveldis, þar sem Ævar Arnfjörð Bjarmason sagði:

Ég var fyrsta möppudýrið hérna og eina ástæðan fyrir því að ég var gerður af einu slíku var að það þurfti einhvern til að ýta á ,Gera að stjórnanda‘ takkann öðru hverju. Ég vandaði mig meira að segja sérstaklega á sínum tíma við að gefa þessu kjánalegt nafn og skemmtilega kjánalegt leðurblökumerki svo þeir sem þekktu ekki til myndu ekki halda að þetta væri einhvers konar ,heiðursstjórnendastaða‘.

Eftir kosningarnar var lögð fram tillaga sem samþykkt var samhljóða með 14 gegn 0, um að sameina hlutverk stjórnanda og möppudýrs undir nafninu „möppudýr“ og úthluta því hlutverki til allra núverandi stjórnenda. Í framkvæmd þýðir þetta að öll möppudýr gegna einnig hlutverki stjórnanda.

Tenglar

• Íslenska Wikipedia: Greining á þróun, meistararitgerð í bókasafns- og upplýsingafræði eftir Hrafn H. Malmquist
• Íslensk alþýðuþekking á vefnum í tíu ár Geymt 6 desember 2013 í Wayback Machine, grein í 16. tbl. Kjarnans e. Hrafn H. Malmquist