Fánamálið

Fánamálið voru deilur, sem urðu 1913, milli hóps Íslendinga og danskra stjórnvalda á Íslandi um þjóðfána Íslendinga.

Danskir sjóliðar stöðva róður manns með Hvítbláinn að húni

Þó Íslendingar hefðu í vaxandi mæli farið að nota hvítbláan fána á tryllidögum í stað Dannebrogs var Hvítbláinn alls ekki viðurkenndur opinberlega sem íslenskur fáni á nokkurn hátt. Að morgni fimmtudags 12. júní 1913 reri 26 ára verslunarmaður að nafni Einar Pétursson báti í Reykjavíkurhöfn með hvítbláinn við hún. Vildi þá svo til að sjóliðar Danska varðskipsins Islands Falk stöðvuðu för Einars og skipherrann gerði fánann upptækan. Einar vildi ekki við svo búið una og um hádeigisbil fór hann í stjórnarráðið og lagði fram eftirfarandi kæru á hendur skipherra Islands Falk:

Á tíunda tímanum í morgun var eg að skemtiróðri á einmennings kappróðarbát hér á höfninni, í afturstafni hafði ég lítinn fána, hvítan kross í bláum feldi. Vissi eg eigi fyrr en kallað var til mín á dönsku frá róðrarbát, sem kom á eftir mér og sagt að stansa. Gerði ég það. Var þetta bátur frá Islands Falk. Yfirmaður sem á bátnum var, bað mig að koma með sér að Islands Falk. Gerði ég það. Var mér þar boðið að ganga upp á skipið. Var ég þá leiddur niður í káetu til skipstjóra. Seigir hann mér þar, að hann skyldu sinnar vegna verði að skora á mig að afhenda sér fánann á bátnum, sem svo muni afhentur bæjarfógeta. Var því næst dáta boðið að taka fánann af bátnum og gerði hann það. Réri ég síðan í land.

Bátur Einars Péturssonar og fáninn hvítblái eru nú til sýnis í sjóminjasafninu Víkinni í Reykjavík.

Heimildir

• Grein í Morgunblaðinu 1993

  Þessi sögugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.