Stofn (málfræði)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Fyrir aðrar merkingar orðsins má sjá aðgreiningarsíðuna.
Einkennismerki Wikiorðabókar
Wikiorðabókin er með skilgreiningu á orðinu

Stofn kallast sá hluti orðs sem ekki breytist í beygingu.

Stofn nafnorða[breyta]

Stofn nafnorða má finna með því að sjá hvaða hluti orðsins er eins í öllum föllum. (Stofn sterka nafnorða finnst í þolfalli eintölu) Stofn veikra nafnorða finnst með því að taka sérhljóðann frá nf et

  • stofn orðsins ‚hestur‘ er ‚hest
  • stofn orðsins ‚kona‘ er ‚kon
  • stofn orðsins ‚tunna er ,tunn

Hjá sumum nafnorðum er -r stofnlægt í endingu orðs (t.d. veður > veðri).

Stofn lýsingarorða[breyta]

Stofn lýsingarorða má finna með því að setja orðið í kvenkyn nefnifall eintölu.[1]

  • (hann er) stór → (hún er) stór
  • (hann er) dapur → (hún er) döpur
  • (hann er) ungur → (hún er) ung

Stofn sagnorða[breyta]

Það er einfaldast að finna stofn sagnorða með því að skoða orðið í stýfðum boðhætti- þ.e.a.s. boðháttur án persónuendinga (til dæmis gef fyrir gefa, sel fyrir selja og send fyrir senda). Hann er oftast eins og nafnháttur að frádregnu -a eða -ja.

Í veikum sögnum, sem beygjast eftir fjórða flokki (eins og baka, kalla, skrifa), er stafurinn a hluti af stofninum. Stofninn af veiku sögninni baka er baka, stofn sagnarinnar kalla er kalla og stofn sagnarinnar skrifa er skrifa. Stafurinn a helst í boðhætti, til dæmis baka þú, kalla þú.

Dæmi[breyta]

  • Stofn sagnorðsins „kaupa“ er kaup
  • Stofn sagnorðsins „fara“ er far
  • Stofn sagnorðsins „taka“ er tak
  • Stofn sagnorðsins „telja“ er tel
  • Stofn sagnorðsins „elska“ er elska
  • Stofn sagnorðsins „velja“ er velja
  • Stofn sagnorðsins „baka“ er baka
  • Stofn sagnorðsins „kalla“ er kalla
  • Stofn sagnorðsins „skrifa“ er skrifa
  • Stofn sagnorðsins „hrópa“ er hrópa
  • Stofn sagnorðsins "vera" er "vera"

Heimildir[breyta]

Tengt efni[breyta]

Tenglar[breyta]

  Þessi málfræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.