Skriða
Skriða, skriðufall eða jarðfall er jarðefnaskrið sem getur falist í ýmsum tegundum af skyndilegum jarðvegshreyfingum, eins og berghruni, aurskriðum, jarðvegshlaupum og ofanflóðum.[1][2] Skriður verða í landslagi sem einkennist af hallandi hlíðum, í fjöllum, klettum og líka neðansjávar.
Helsti orsakavaldur skriða er þyngdaraflið, en margir aðrir þættir hafa áhrif á stöðugleika lausra jarðefna í hlíðum. Stundum verður tiltekinn atburður til þess að hleypa skriðu af stað, eins og rigning eða jarðskjálfti; eða breytingar á landslagi af mannavöldum eins og veglagning eða skógarhögg. Landrask vegna framkvæmda og útþenslu byggðar leiðir oft til minni stöðugleika vegna gróðureyðingar.[3] Loftslagsbreytingar geta líka dregið úr stöðugleika þar sem þær auka líkur á atburðum (eins og veðuröfgum) sem valda skriðum.[4] Ofanflóðavarnir eru stefnumótun og mannvirki sem eiga að draga úr hættu á manntjóni í skriðum og snjóflóðum.
Tilvísun
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Um skriðuföll“. Veðurstofa Íslands. Sótt 22.10.2025.
- ↑ Hungr, Oldrich; Leroueil, Serge; Picarelli, Luciano (1 apríl 2014). „The Varnes classification of landslide types, an update“. Landslides (enska). 11 (2): 167–194. Bibcode:2014Lands..11..167H. doi:10.1007/s10346-013-0436-y. ISSN 1612-5118. S2CID 38328696.
- ↑ Giacomo Pepe; Andrea Mandarino; Emanuele Raso; Patrizio Scarpellini; Pierluigi Brandolini; Andrea Cevasco (2019). „Investigation on Farmland Abandonment of Terraced Slopes Using Multitemporal Data Sources Comparison and Its Implication on Hydro-Geomorphological Processes“. Water. 8 (11). MDPI: 1552. Bibcode:2019Water..11.1552P. doi:10.3390/w11081552. hdl:11567/968956. ISSN 2073-4441. OCLC 8206777258., at the introductory section.
- ↑ Merzdorf, Jessica. „Climate Change Could Trigger More Landslides in High Mountain Asia“. Climate Change: Vital Signs of the Planet. NASA's Goddard Space Flight Center. Afrit af uppruna á 4 febrúar 2023. Sótt 4 febrúar 2023.
