Siglingafræði
Siglingafræði, stýrimennska eða stýrimannafræði er heiti yfir þá þekkingu og færni sem þarf til að sigla eða leiðsegja skipi með öruggum hætti frá einum stað til annars. Siglingafræðingur er yfirmaður sem ber ábyrgð á siglingatækjum og kortum um borð í skipum og áður fyrr líka í flugvélum.[1] Siglingafræði byggist á sérhæfðri þekkingu á eðlisfræði, stærðfræði, haffræði, kortagerð og stjörnufræði, sem nýtist við staðarákvörðun, leiðarreikninga og umsjón með siglingaráætlun.
Í fornöld voru siglingar aðallega strandsiglingar og siglingafræði fólst því í miðun og notkun leiðsögubóka með lýsingum á strandlengjunni. Úthafssiglingar á miðöldum kölluðu á nýjar aðferðir til staðarákvörðunar, áttavita og ýmis tæki fyrir staðarákvörðun með hjálp himintungla. Með tilkomu sextantsins og skipsklukkunnar á 18. öld var í fyrsta sinn hægt að ákvarða staðsetningu skips á rúmsjó með nokkurri nákvæmni, með mælingu á sólarhæð og leiðarreikningi. Fyrstu rafrænu staðsetningartækin voru lórantæki sem notuðu útvarpsbylgjur á langbylgju. Þau komu til sögunnar á 5. áratug 20. aldar. Fyrsta gervihnattaleiðsögukerfið (TRANSIT) var tekið í notkun af Bandaríkjaflota árið 1960. Fyrstu rafrænu kortakerfin komu á markað á 9. áratugnum og árið 2000 var bandaríska GPS-kerfið formlega opnað fyrir almenna notkun. Þá höfðu gervihnattaleiðsögutæki verið á almennum markaði í meira en áratug, en voru bæði hægvirk og ónákvæm.[2]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Mike Grierson (14. október 2008). „Aviation History—Demise of the Flight Navigator“. Francoflyers.org. Afritað af uppruna á 7. júní 2011. Sótt 1. september 2025.
- ↑ Jeff Cote. „The History of Electronic Navigation“. Pacific Yacht Systems. Sótt 1.9.2025.
