Ossían
Ossían er sögumaður og að sögn höfundur söguljóða sem gefin voru út af skoska skáldinu James Macpherson frá árinu 1760. Macpherson sagðist hafa safnað efni á gelísku sem varðveist hefði í munnlegri geymd, efni sem sagt var vera fornt og var útgáfan þýðing hans á því. Ossíanskviða var mjög vinsæl þegar hún kom út. Kvæðin voru þýdd á mörg tungumál, en í Bretlandi urðu miklar deilur og Macpherson sagður vera loddari. Komið hefur fram að hann safnaði raunverulega gelískum kvæðum, en er talinn hafa farið frjálslega með heimildir, og oft eru kvæðin sögð óekta og falsanir. Almennt er litið svo á að Macpherson sé sjálfur höfundur Ossíanskviðu fremur en að kvæðin séu byggð á þýðingum.
Aðalhetja sögunnur er Fingal eða Finn Cumalsson. Sonur Finns er Ossían og það er hann sem er sögumaður. Sonur Ossíans heitir Oskar. Í skáldritum Íra frá 15. öld er Finn látinn vera æðsti herforingi yfir herliði sem sér um landvarnir gegn árásum útlendinga á 2. öld. Herliðið er kallað fiann og þaðan er komið nafnið Feníar sem Írar nota. Þegar Finn og Feníar hans voru ekki í ófriði voru þeir á dýraveiðum eða lentu í ástarævintýrum. Þessi írsku skáldrit frá 15. öld eru frábrugðin frásögninni í kvæðunum sem Macpherson gaf út. Orðið fianna (eintala fiann) þýðir í írsku upprunalega víkingar og táknar norræna víkinga. Í elstu frásögnunum er Finn Cumalsson látinn vera fylkiskonungur frá Leinster og hefur sú saga tekið breytingum og orðið fyrir norrænum árhrifum, sérstaklega á 11. öld. Þannig er Finn sagður vera Caittlil finn eða Ketill hvíti sem féll árið 857 fyrir Ólafi herkonungi í Dýflinni. Féll allt lið Ketils með honum og var helmingur Írar en aðrir frá Norðurlöndum.[1]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Valtýr Guðmundsson (1893). „Ritsjá nokkurra útlendra bóka er snerta Ísland og íslenzkar bókmenntir (1891)“. Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags. 14 (1): 205–273.