Vesturfrísnesku eyjarnar

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Vesturfrísnesku eyjarnar (hollenska: Waddeneilanden) eru eyjaklasi í Vaðhafinu undan norðurströnd Hollands og tilheyra Hollandi. Aðaleyjarnar eru fimm og eru þær allar í byggð. Eyjarnar mynda beina línu við Austurfrísnesku eyjarnar, sem tilheyra Þýskalandi. Auk þeirra eru einnig til Norðurfrísnesku eyjarnar sem tilheyra Þýskalandi og Danmörku.

Jarðfræði[breyta]

Eyjarnar mynduðust við hreyfingar sjávar, þannig að sandrif hlóðust upp í Vaðhafinu. Þessi rif stækkuðu með tímanum og náði gróður að skjóta þar rótum. Því liggja eyjarnar í beinni línu, nema Texel sem liggur frá norðaustri til suðvesturs. Sökum hafstrauma hreyfast eyjarnar smátt og smátt í austurátt, þ.e. það brotnar af þeim að vestan og hleðst á austurendann. Slíkar hreyfingar taka hins vegar langan tíma. Norðurströnd eyjanna er að mestu úr sandi, en suðurströndin úr leir. Þegar fjarar út koma víðáttumiklar leirur í ljós, þannig að hægt er að ganga marga kílómetra til suðurs, jafnvel allt til meginlandsins. Þar er boðið upp á gönguferð til eyjarinnar Schiermonnikoog með vönum leiðsögumanni. Á milli eyjanna eru sterkir straumar þar sem sjór þrýstist ýmist til norðurs þegar fjarar út, eða til suðurs þegar flæðir að.

Eyjarnar[breyta]

Kort af Vesturfrísnesku eyjunum

Megineyjarnar eru fimm að tölu og eru allar í byggð. Auk þeirra eru smærri eyjar og rif sem flestar eru friðaðar vegna náttúrunnar. Þar verpa fuglar í stórum stíl og í mörgum þeirra kæpa selir. Eyjarnar tilheyra flestar héraðinu Fríslandi, nema Texel sem tilheyrir Norður-Hollandi. Listi yfir Vesturfrísnesku eyjarnar eftir stærð:

Röð Eyja Stærð í km2 Íbúafjöldi Höfuðstaður
1 Texel 169 13.700 Den Burg
2 Terschelling 88 4.700 West-Terschelling
3 Ameland 60 3.500 Nes
4 Vlieland 40 1.100 Oost-Vlieland
5 Schiermonnikoog 39 990 Schiermonnikoog

Óbyggðar eyjar. Tölusetningin er af myndinni að ofan:

Tölusetning Eyja/rif Stærð
1 Noorderhaaks 4,5
2 Richel 1,5
3 Griend 0,82
4 Rif -
5 Engelsmanplaat 6
6 Simonszand 0,5
7 Rottumerplaat 7,82
8 Rottumeroog 2,5

Heimildir[breyta]