Íslensk höfundalög
Íslensk höfundalög eru lög sett af Alþingi, löggjafarsamkundu íslenska ríkisins, sem vernda eignarrétt höfunda að bókmenntaverki eða listaverki sem nefndur er höfundaréttur. Katrín Jakobsdóttir, menntamálaráðherra, ákvað árið 2009 að setja af stað þriggja ára endurskoðun á höfundalögum myndi fara fram í þremur skrefum og ljúka 2012.[1] Í lögum eru refsiákvæði sem leyfa fangelsun í allt að tvö ár eða sektir.
Efnisyfirlit |
[breyta] Saga
Lögin voru upprunalega sett árið 1972. Þá leystu þau af hólmi nokkur lög, meðal annars lög um rithöfundarétt og prentrétt frá 1905. Þeim lögum hafði svo aftur verið breytt nokkrum sinnum, meðal annars árið 1947 til að Ísland gæti orðið aðili að Bernarsambandinu.
Breytingar voru fyrst gerðar á höfundalögunum frá 1972 árið 1984 en með frumvarpi til breytingar á löggjöfinni var útskýrt að „tækniframfarir á síðari árum hafa haft í för með sér stórfellda röskun á hagsmunum og réttindum höfunda, listflytjenda og annarra rétthafa samkvæmt höfundalögum.“[2] Hér var átt við margvíslega þróun sem hefur verið gefið nafnið hnattvæðing og á meðal annars við um þróun á sviði upplýsingatækni. Nokkrar breytingar voru gerðar á höfundalögunum á tíunda áratugnum eftir að Ísland gekk í Evrópska efnahagssvæðið (EES) til að aðlagast þeim stöðlum og viðmiðunum sem krafist var með útgáfu tilskipana.
[breyta] Endurskoðun höfundalaga
Hafin var endurskoðun á höfundalögum af hálfu menntamálaráðherra 2009. Í tilkynningu sagði að endurskoðun væri orðin löngu tímabær vegna aldurs laganna. Þá sagði einnig:
 |
Á undanförnum áratug hefur tilkoma netsins, stafvæðing og almennar tækniframfarir leitt til gagngerra breytinga á notkun og miðlun efnis sem er háð höfundarétti. Nú er svo komið að mjög hefur dregið úr almennri virðingu fyrir höfundarétti, einkum hvað varðar meðferð verndað efnis á netinu. Heilu kynslóðir ungs fólks hafa vaxið úr grasi án þess að hafa nokkurn tíma greitt fyrir afnot tónlistar og kvikmynda sem notið er í tölvum og margs konar margmiðlunarbúnaði. |
 |
|
— Fréttatilkynning menntamálaráðherra vegna endurskoðunar höfundalaga[1]
|
Áhyggjur menntamálaráðherra eru á rökum reistar enda eru dæmi um stórar aðgerðir lögreglunnar á Íslandi vegna gruns um stórfelldra brota á höfundalögum með ólöglegu niðurhali á netinu.[3]
Fyrsta skrefinu í endurskoðun höfundalaga var lokið þann 15. júní 2010 þegar Alþingi samþykkti lög um breyting á höfundalögum, nr. 73/1972, með áorðnum breytingum.[4] Í ræðu Katrínar Jakobsdóttur menntamálaráðherra sem flutti frumvarpið kom fram að þar væri helst að finna breytingar í samræmi við tilskipanir Evrópuþingsins og Evrópuráðsins.[5]
[breyta] Tilvísanir
- ↑ 1,0 1,1 Menntamálaráðuneytið: Endurskoðun höfundarlaga
- ↑ 219. Frumvarp til laga um breytingu á höfundalögum, nr. 73 29. maí 1972
- ↑ Níu húsleitir vegna gruns um stórfellt ólöglegt niðurhal
- ↑ Lög um breyting á höfundalögum, nr. 73/1972, með áorðnum breytingum
- ↑ 138. löggjafarþing — 117. fundur, 30. apr. 2010. höfundalög. - mennta- og menningarmálaráðherra (Katrín Jakobsdóttir) (Vg)
[breyta] Tenglar
- 1972 nr. 73 29. maí/ Höfundalög
- Fjölís, hagsmunafélag samtaka sem koma fram fyrir hönd rétthafa að verkum sem njóta höfundaréttar og nýtt eru með ljósritun eða annarri hliðstæðri eftirgerð rita
- Höfundaréttur : Eru höfundaréttarlögin að úreldast : hvað er verið að gera og hvað er til ráða, lokaverkefni í lagadeild (BS) eftir Erlend Eiríksson
- Félag um stafrænt frelsi á Íslandi » Höfundalög 2010
- Huglægur höfundarréttur í þekkingarþjóðfélaginu, grein eftir Hrafn H. Malmquist 29. apríl 2011
- Útvarpsreglur í netheimi, grein eftir Pawel Bartoszek 16. september 2011
- Vill ekki loka fyrir aðgang að einstökum netsíðum, 19.01.2012
- Listaverkið á tímum stafrænunnar, viðtal við Kristínu Atladóttur menningarhagfræðing, 07.02.2012
