Hljóðvarp
Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
- „Hljóðvarp“ getur einnig átt við útvarp.
Hljóðvarp (skammstafað sem hljv.) kallast það þegar sérhljóð í áhersluatkvæði breytist fyrir áhrif annars sérhljóðs sem kallast hljóðvarpsvaldur. Í íslensku hafa a-hljóðvarp, u-hljóðvarp og i-hljóðvarp öll verið virk á einhverjum tímapunkti.
Efnisyfirlit |
[breyta] Tegundir hljóðvarpa
[breyta] A-hljóðvarp
A-hljóðvarpið er elsta hljóðvarpið sem til er og það kemur mjög sjaldan fram í íslensku. Í a-hljóðvarpi verður sérhljóðinn i að e. Hér er hljóðvarpsvaldurinn a. Stafurinn a togar í rótarsérhljóðið i og færir það svo það er nær myndunarstað a-hljóðsins og breytir því i í e.
[breyta] Dæmi
- niðar → neðar
[breyta] U-hljóðvarp
U-hljóðvarp er mjög algengt hljóðvarp í íslensku. Í því verður hljóðið a að hljóðinu ö eða u. Áður fyrir verkaði u-hljóðvarpið einnig þannig að i varð að y.
[breyta] Dæmi
- barn → börn
- tala → tölum
[breyta] I-hljóðvarp
I-hljóðvarp er algengasta hljóðvarpið í íslensku. Hljóðvarpsvaldurinn er i en i hverfur eftir að hafa fært rótarhljóðið nær myndunarstað sínum.
Tegundir:
- a → e
- e → i
- ó → æ
- á → æ
- u → y
- ú → ý
- au → ey
- jú → ý
- jó → ý
[breyta] Dæmi
- hús → hýsi
- braut → breyta
