Alexander Oparin

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Ungur nemur[breyta]

Aleksandr Ivanovich Oparin, betur þekktur sem Alexander Oparin, fæddist þann 2. mars árið 1894. Hann fæddist í gömlu Sovétríkjunum, í litlum bæ í útjaðri Moskvu að nafni Uglich. Hann var yngstur af þremur systkinum og í Uglich bjó hann til níu ára aldurs áður en hann og fjölskylda hans fluttust til Moskvu, svo hann kæmist í nám[1].

Í Moskvu útskrifaðist hann árið 1912 frá góðum einkaskóla og komst kjölfarið í nám við Ríkisháskólann í Moskvu, sem var mjög virtur. Alexander var ekki kominn af efnuði fólki og þurfti alfarið að halda sér uppi með vinnu utan skóla. Hann fékk vinnu í lyfjaverksmiðju og reyndist það honum dýrmæt reynsla. Sem nemandi við Háskólann í Moskvu komst hann snemma í kynni við vísindamenn sem áttu eftir að breyta hugsun hans til frambúðar, en margir af virtustu vísindamönnum landsins kenndu þar. Maður að nafni Aleksei N. Bakh var þeirra helstur og má segja að hann hafi verið sá aðili sem hvað mestu áhrifin hafði á Alexander, mikill fræðimaður og mjög virtur [2].

Hinn þekkti Kliment A. Tymiriazev, lífeðlisfræðingur og einn helsti talsmaður þróunarkenningar Darwins í fyrrverandi Sovétríkjunum, átti einnig sinn þátt í að móta þann fræðimann sem Alexander átti eftir að verða [3].

Í skólanum aflaði hann sér mikillar þekkingar á mörgum sviðum, þærra helst voru náttúrufræði, lífefnafræði og plöntulífeðlisfræði. Auk þess las hann nánast allar þær bókmenntir sem til voru og tengdust þróun lífs, og það sem meira var þá var hann búinn að kynnast Darwin og hans hugsjónum [4] .

Alexander útskrifaðist úr Háskólanum í Moskvu árið 1917, þá 23. ára að aldri. Það voru tímar óeyrða í Sovétríkjunum þar sem Lenín og Bolsheviks voru nýkomnir til valda og herir Hvíta og Rauða Rússlands börðust. Alexander lét það lítið á sig fá enda hafði hann um mun mikilvægari málefni að hugsa. Það var ein spurning sem brann á honum meira en nokkuð annað, spurning sem hann gat ekki látið vera að glíma við, hvernig skyldi lífið hafa byrjað[5] ?

Leitin að uppruna lífsins[breyta]

Eftir útskrift vann Alexander við skólann sem aðstoðarkennari, samhliða því að taka nokkur fög til viðbótar í námi. Árið 1922 valdi skólinn hann svo til að fara til Heidelberg í Þýskaland til rannsóknarvinnu og í kjölfarið fékk hann tækifæri á að vinna á hinum ýmsu stofum í Evrópu, sem hann og gerði [2].

Þrátt fyrir miklar annir gat Alexander ekki hætt að þróa svör við spurningu sinni og varð það til þess að árið 1924 birti hann hugmyndir sínar í litlu riti, bækling, sem bar hið einfalda nafn Uppruni lífsins. Það má segja að með þeim kenningum sem Alexander setti fram þar hafi hann á vissan hátt brotið blað miðað við hugsunarhátt samtímamanna hans [5].

Í bæklinginum komu fram margar kenningar sem ekki pössuðu inn í þann ramma sem vísindaheimurinn var búinn að setja sér, stönguðust á við viðurkenntar kenningar á þeim tíma. Þetta var rit eftir ungan, efnilegan og óhræddan mann og bæklingurinn alls ekki gallalaus [4]. Þrátt fyrir að vera lítið vinsæll og margbent á galla hans, hann væri barnalegur og handahófskenndur, þá var lítið hægt að setja útá ýmsar pælingar sem komu fyrir í honum, sem margar eru jafnvel lykillinn af því sem við vitum í dag um uppruna lífsins[6].

Sakvæmt Alexander gat líf aðeins orðið til eftir röð fjölda efnahvarfa sem spönnuðu langt tímabil, þúsundir milljónir ára[7]. Hann hélt því meðal annars fram að fyrsta lífveran til að koma fram í loftfirrtu umhverfi frumjarðar hlyti að hafa verið ófrumbjarga baktería. Hann áleit að ófrumbjarga baktería ætti að myndast á undan fyrstu frumbjarga bakteríunni þar sem efnaskipti ófrumbjarga bakteríu eru minna flókin en hjá frumbjarga, rökrétt að það einfaldasta kæmi fyrst fram [4]. Hann stakk einnig uppá því að líf hafi byrjað með samruna lífræns efnasambands í loftfirrðu umhverfi sem með tímanum safnaðist saman og varð að því sem í dag er kallað frumsúpa (primitive soup), þ.e. safnast saman í heitu vatni og við það mynduðust amínósýrur sem áttu eftir að byggja grunninn undir fyrsta lífið. Voru þetta fyrstu tilraunir „ til þess að skýra í einstökum atriðum frumulífsþróun úr ólífrænu efni í hinar smæstu lífverur“ [8] .

Uppruni lífsins[breyta]

Samhliða því að þróa hugmyndir sínar áfram kenndi Alexander, nú alfarið sitt eigið námskeið, lífefnafræði við háskólann. Aleksei N. Bakh, lærifaðirinn fyrrverandi, snéri aftur til Rússlands eftir að hafa flúið land í óeyrðunum og hófu þeir félagarnir samstarf. Alexander hjálpaði meðal annars Aleksei að koma á fót stofnun til lífefnafræði-rannsókna sem fjármögnuð var af ríkinu og skírð í höfuðið á Aleksei, hvergi til sparað þegar merkir menn eiga í hlut [1].

Aleksei komst fljótlega til mikilla valda innan kommonistaflokksins sem varð til þess að lærlingur hans, Alexander, komst fljótlega í valdamiklar stöður. Frá 1927-1934 gegndi hann stöðu aðstoðarforstjóra Vísindastofnunar Sykuriðnaðarins. Samhliða því starfaði hann svo sem prófesor við Vísindastofnun D.I. Mendeleev og Vísindastofnun Hveitiðnaðarins. Á þessum tíma gerði Alexander fjöldan allan af allskonar rannsóknum á tei, hveiti, sykri og korni [2].

Þrátt fyrir allt náði Alexander ekki að leggja frá sér þessa erfiðu spurningu sem hann hafði spurt sig að svo oft áður og svo kom að útkoman rannsókna hans leit dagsins ljós árið 1936, bók að nafni Uppruni lífsins. Samfélag Sovétríkjanna lék á reiðisskjálfi og kannski ekki skrítið þar sem verið var að fjalla um mjög viðkvæmt þema. „Oparin‘s late 1930s book caused huge excitement, not to say scandal“ [9]. Flestir voru algjörlega andsnúnir þeim nýstárlegu hugmyndum sem Alexander kastaði framan í vísindasamfélagið og var það ekki fyrr en að Alexander kastaði seinni sprengjunni tveimur árum síðar, gaf bókina út á ensku, að hjól kenninga hans fóru að snúast. Viðbrögðin létu ekki á sér standa og áhrifanna gættu nú mun víðar en áður, fólk utan Sovétríkjanna kynntust hugmyndum Alexanders [5].

Nýja bókin var á allan hátt þroskaðri og mun dýpri en bæklingurinn og greinilegt að um reyndari fræðimann var nú að ræða, hann setti upplýsingar fram af mikilli nákvæmni [10] . Öllum rannsóknum, athugunum og niðurstöðum var gert mun betur skil og hinn barnalegi og oþroskaði Alexander var hvergi sjáanlegur. Í raun má sjá hvernig breytingar samfélagsins höfðu áhrif á skrifin sem á þessum tíma var að berjast við að verða að samfélagi sem stæði að þróun á sviði vísinda, lista og menningar [4].

Alexander sagði í fyrsta sinn skilið við efnishyggjuna og kom fram með nýjar kenningar auk þess sem hann þróaði þær eldri [11] . Útfrá eigin rannsóknum ályktaði hann nú að í hinu frumstæða umhverfi hefð kolvetni myndast við hvarf gufu við kolefnissambönd af jarðfræðilegum uppruna. Oxunin myndi gefa af sér alkahól, ketón og aldehýð sem í kjölfarið myndu hvarfast við ammóníak og mynda amín, amíð og ammoníumsölt. Að lokum myndu þessi efnasambönd, svipuð próteinum, og aðrar tegundir sameinda sameinast og mynda það kerfi sem fyrstu ófrumbjarga lífverurnar hafi sprottið úr. Í bókinni kom hann einnig inná það að sameindir í kerfum fyrstu frumna hljóti að haf verið nauðsynlegar til að frumurnar gætu þróast og að hið upphaflega, loftfirrta andrúmsloft hafi verið samsett af blöndu af CH4 og H20, stórt skref frammá við frá kenningum þess tíma [4].

Gamall temur[breyta]

Alexander hætti í raun aldrei að leita svara við spurningu sinn og gaf margoft út greinar og rit eftir því sem hann þróaðir kenningar sínar frekar, má þar nefna aðra og þriðju útgáfur Uppruna lífsins sem komu út árin 1941 og 1957 [2]. Hann hélt fyrirlestra víða um heiminn þar sem hann kynnti hugmyndir sínar. Hann skipulagði fyrstu alþjóðlegu ráðstefnuna um uppruna lífsins í Moskvu árið 1957 þar sem fulltrúar 16 mismunandi landa tóku þátt og í framhaldinu fylgdu aðrar í kjölfarið. Alexander sinnti mörgum veigamiklum störfum í gegnum ævina og var fulltrúi Sovétríkjanna á mörgum vettvanginum, nægir þar að nefna starf hans sem forseta Alþjóðlegu Lífefnafræðistofnunarinnar og forstjórastöðu hans hjá Alþjóða-sambandi Vísindamanna, og hafði þar gífurleg áhrif á allt vísindasamfélagið[2]. Hann varð heimsþekktur og var jafnvel dáður af fólki sem ekki starfaði í vísindageiranum, en gott dæmi um það er þegar Salvador Dali fór fram á að fá að hitta hann[12].

Fyrir framlög sín til vísindanna hlaut Alexander fjölda viðurkenninga og verðlauna en meðal þeirra eru: Order of the Red Banner of Labor, the Bach Prize, the Mechnikov Medal, the Order of Lenin, Hero of Socialist Labor, the Lenin Prize og Lomonosov Gold Medal[2].

Alexander var virkur alla ævi og vann allt til dauðadags sem forstjóri A. N. Bakh vísindastofnunarinnar sem hann hafði hjálpað til að stofna. Hann lést að lokum eftir nokkur veikindi þann 21. apríl 1980, þá 86 ára að aldri [1].

Arfleifð[breyta]

Ekki verður annað hægt en að dáðst að mönnum eins og Aleksander, sem tilbúnir voru að tileinka líf sitt til þess að menn gætu betur skilið. Því miður lifir meirihluti jarðarbúa í blindni, er lítið hugsandi og afneitar öllum þróunarkenningum. Oft reynist auðveldara að trúa staðhæfingum trúarbragða en síbreytilegum kenningum vísindanna.

Ég tel að ekki sé spurning um hvort heldur hversu mikið Alexander hafði áhrif á rannsóknir manni á uppruna lífsins. Ljóst er að aðrir vísindamenn voru að þróa hugmyndir svipaðar hans á sama tíma og því erfitt að meta hans þátt. Hafa verður þó í huga að hann var manna fyrstur að birta þessar hugmyndir auk þessu voru hans hugmyndir að mörgu leyti gegnheilli en annarra [13] .

Alexander var virtur og mun ávallt njóta mikillar virðingar hvaðanæfa úr samfélaginu, þrátt fyrir að menn séu kannski ekki endilega alveg sámmála hans fræðum. Staðreyndin er þó sú að í dag er enn verið að leita að uppruna lífsins á svipaðan hátt og Alexander gerði, þó aðferðirnar séu vissulega töluvert öðruvísi [14].

Kannski var mikilvægasta framlag Alexanders til vísindanna kynning hans á hætti og uppruna þróunar lífs sem sett var fram miðað við þekkingu hvers tíma og útfrá þáttum mismunandi vísindagreina. Hann var maður þekkingu á það mörgum sviðum sem aftur gerði það að verkum að gat skilið hvert það mun betur [15] .

Einnig gæti það kannski verið mikilvægast að hann taldi lífið hafa þróast í gegnum langt ferli en ekki útaf einhverjum einum ákveðnum atburði, hann breytti því hvernig menn rannsökuðu uppruna lífssins [4]. Sumir ganga meira að segja svo langt að segja að hugmyndir hans um uppruna lífsins hafi verið ein mestu þáttaskil vísindasögunnar[5] og að verk hans hafi jafnvel verið þau mikilvægustu sem nokkurn tímann hafa verið birt um uppruna lífsins [4].

Spurningin[breyta]

Nútímamanninum er það eðlislægt að vera forvitinn, og er það oft af hinu góða. Það gerir það að verkum að hann leitar stöðugt svara og þrátt fyrir að telja sig vera búinn að finna nokkuð góð svör, vill hann staðfestingar. Telur hann sig vera búinn að finna staðfestingar finnur hann nýjar spurningar sem aftur vakna vegna nýrra svara. Það má því vissulega velta því fyrir sér hvort við sumum spurningum fáist nokkurn tímann endanleg svör. Spurningin um uppruna lífsins hlýtur að teljast til þess flokks spurninga jafnframt því að teljast ein veigamesta spurning allra tíma. Þetta er spurning sem að allir hafa spurt sig að, oftar en tvisvar, á lífsleiðinni.

Mikill meirihluti fólks virðist hafa gefist upp á þessari spurningu og reyna að friða forvitnina í trúarbrögðum, sem bjóða uppá hin einföldu og endanlegu svör, meðan öðrum finnst það ófullnægjandi, og halda ótrauðir áfram leitinni að sannleikanum. Einn þeirra var vísindamaðurinn Alexander Oparin.

Hvað sem því líður þá munum við líklega aldrei finna hið endanlega svar við spurningunni um uppruna lífsins en spurningin ein og sér er þess virði að reyna að svara.

Tilvísanir[breyta]

  1. 1,0 1,1 1,2 Britannica Academic Edition. (2011). Aleksandr Oparin. Sótt þann 5. Október 2011 af http://www.britannica.com/EBchecked/topic/429565/Aleksandr-Oparin. „Aleksandr Oparin“. Britannica Academic Edition, skoðað þann 5. okt. 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Britannica School Edition. „Oparin, Aleksandr“. Britannica School Edition, skoðað þann 3. okt. 2011 2011.
  3. Chela-Flores, Julian.. The Science of Astrobiology : A Personal View on Learning to Read the Book of Life. London:Springer Science B.V, 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Lazcano, Antonio (2011). „Historical Development of Origins Research“. New York:Cold Spring Harbor Laboratory Press: 5-10. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Deamer, David. First life: Discovering the Connections between stars, cells, and how life began.. London: University of California Press, Ltd., 2011.
  6. Koonin, V. Eugene. The Logic of Change: The Nature and Origin of Biological Evolution. New Jersey: Pearson Science, 2011.
  7. Meyer, C. Stephan (2000). „DNA and Other Designs“. A Monthly Journal of Religion & Public Life (102): 30-38. 
  8. Náttúrufræðingurinn (1967). „Uppruni Lífssins“ (36): 114-115. 
  9. Boden, A. Margaret. Mind as Machine: A history of cognitive science, volume 2.. New York: Oxford University Press Inc., 2006.
  10. Tirard, Stéphane (2010). „Origin of Life and Defination of Life, from Buffon to Oparin“. Origins of Life and Evolution of the Biosphere (40): 215-220. 
  11. Fry, Iris. The Emergence of Life on Earth. New Jersey: Rudgers University, 2000.
  12. Kritsky, M. S. (2005). „Memoirs of Aleksandr Ivanovich Oparin“. Applied Biochemistry and Microbiology (41): 316-318. 
  13. Marino, E. Frank. Thermoregulation and human performance : physiological and biological aspects. Basel: S. Karger AG., 2008.
  14. Boden, A. Margaret. Mind as Machine: A history of cognitive science, volume 2.. New York: Oxford University Press Inc., 2006.
  15. Cairns-Smith, G. Alexander. Clay minerals and the origin of life. New York: Cambridge University Press, 1986.