Afbrigði latneska stafrófsins

Það eru til mörg afbrigði latneska stafrófsins, það stafróf sem notað er í flestum nútíma tungumálum. Það hefur 26 bókstafi:

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

a

b

c

d

e

f

g

h

i

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

x

y

z

Þetta er það stafróf sem Rómverjar notuðu á öldunum kringum upphaf tímatals okkar. Þó notuðu Rómverjar hvorki J, U eða W. Bókstafurinn I var notaður fyrir bæði I og J; V var notað fyrir V, U og W. Þar að auki notuðu Rómverjar ekki litla bókstafi.

Þó að upphaflega hafi hver latneskur bókstafur samsvarað einu fónemi í latínu gefur auga leið að til þess að það yrði nothæft í öðrum málum og mörgum þeirra mjög fjarskildum þurfti það að aðlagst nýjum aðstæðum. Þess vegna er latneska stafrófið til í fjölmörgum afbrigðum og aðlögunum. Hér að neðan má sjá nokkur sýnishorn af slíkum viðbótum og aðlögunum.

Íslenska stafrófið

Íslenska stafrófið notar 32 bókstafi:

A

Á

B

D

Ð

E

É

F

G

H

I

Í

J

K

L

M

N

O

Ó

P

R

S

T

U

Ú

V

X

Y

Ý

Þ

Æ

Ö

a

á

b

d

ð

e

é

f

g

h

i

í

j

k

l

m

n

o

ó

p

r

s

t

u

ú

v

x

y

ý

þ

æ

ö

Í íslensku er ekki notað C, Q, W og Z. Sérstakir íslenskir bókstafir eru: á, ð, é, í, ó, ú, ý, þ, æ, ö.

Danska og norska stafrófið

Danska og norska nota sama stafróf með 29 bókstöfum:

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Æ

Ø

Å

a

b

c

d

e

f

g

h

i

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

x

y

z

æ

ø

å

Danska og norska nota bókstafina Æ Ø Å sem ekki eru til í upphaflega latneska stafrófinu.

Finnska og sænska stafófið

Finnska og sænska nota sama stafróf með 29 bókstöfum:

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Å

Ä

Ö

a

b

c

d

e

f

g

h

i

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

x

y

z

å

ä

ö

Skrifaðir sem stórir bókstafir: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Å Ä Ö

Skrifaðir sem litlir bókstafir: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z å ä ö

Munurinn á finnsk-sænska stafrófinu og því dansk-norska er að í því seinna er Æ notað í stað Ä, og formið Ø í stað Ö. Einnig er röðun þessara bókstafa önnur: Æ, Ø, Å.

Pólska stafrófið

Pólska stafrófið hefur 32 bókstafi.

A

Ą

B

C

Ć

D

E

Ę

F

G

H

I

J

K

L

Ł

M

N

Ń

O

Ó

P

R

S

Ś

T

U

W

Y

Z

Ź

Ż

a

ą

b

c

ć

d

e

ę

f

g

h

i

j

k

l

ł

m

n

ń

o

ó

p

r

s

ś

t

u

w

y

z

ź

ż

Latnesku bókstafirnir Q, V og X eru ekki notaðir í pólsku. Pólska hefur 9 bókstafi sem ekki eru notaðir í latneska stafrófinu: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż.

Tékkneska stafrófið

Tékkneska stafrófið hefur 39 bókstafi:

A

Á

B

C

Č

D

Ď

E

É

Ě

F

G

H

CH

I

Í

J

K

L

M

N

Ň

O

Ó

P

R

Ř

S

Š

T

Ť

U

Ú

Ů

V

Y

Ý

Z

Ž

a

á

b

c

č

d

ď

e

é

ě

f

g

h

ch

i

í

j

k

l

m

n

ň

o

ó

p

r

ř

s

š

t

ť

u

ú

ů

v

y

ý

z

ž

Athugið að farið er með "ch" sem sérstakan staf.

Baskneska stafrófið

Í baskneska stafrófinu eru einungis 21 bókstafir:

A

B

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

Ñ

O

P

R

S

T

X

Z

a

b

d

e

f

g

h

i

j

k

l

m

n

ñ

o

p

r

s

t

x

z

Latnesku bókstafirnir C, Q, U, V, W og Y eru ekki notaðir í basknesku.

Tyrkneska starfrófið

Tyrkneska stafrófið hefur 29 bókstafi:

A

B

C

Ç

D

E

F

G

Ğ

H

I

İ

J

K

L

M

N

O

Ö

P

R

S

Ş

T

U

Ü

V

Y

Z

a

b

c

ç

d

e

f

g

ğ

h

ı

i

j

k

l

m

n

o

ö

p

r

s

ş

t

u

ü

v

y

z

Þrír bókstafir latneska stfrófsins eru ekki notaðir: Q, W, X.

Tyrkneskan hefur sex bókstafi sem ekki eru notaðir í latneska stafrófinu:

Skrifaðir sem stórir bókstafir: Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş, Ü

Skrifaðir sem litlir bókstafir: ç, ğ, ı, i, ö, ş, ü

Athuga ber að "ı" og "i" eru tveir aðskildir stafir með óskiltt hljóðgildi og skrifaðir á mismunandi hátt sem bæði litlir og stórir stafir.

Maltneska stafrófið

Maltneska notar 30 bókstafi:

A

B

Ċ

D

E

F

Ġ

G

Għ

H

Ħ

I

Ie

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Z

Ż

a

b

ċ

d

e

f

ġ

g

għ

h

ħ

i

ie

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

x

z

ż

Latneski stafurinn Y er ekki notaður.

Víetnamska stafrófið

Víetnamska stafrófið hefur 29 bókstafi:

A

Ă

Â

B

C

D

Đ

E

Ê

G

H

I

K

L

M

N

O

Ô

Ơ

P

Q

R

S

T

U

Ư

V

X

Y

a

ă

â

b

c

d

đ

e

ê

g

h

i

k

l

m

n

o

ô

ơ

p

q

r

s

t

u

ư

v

x

y

Í viðbót við latneska stafrófið hefur það víetnamska bókstafina Â, Ê og Ô. Þar að auki eru 8 tvístafa og ein þriggjastafa samsetningar sem samsvara sérstökum víetnömskum fónemum en ekki reiknast sem einingar í stafrófinu:

Ch Gh Gi Kh Ng Ngh Nh PhTh