Þorleifur Repp

Þorleifur Repp (1794 – 4. desember 1857) var íslenskur fræðimaður, þýðandi og var talinn einn gáfaðist maður landsins á sínum tíma. Hann var einnig kennari, fornminja- og bókasafnari, stjórnmálamaður og blaðamaður. Hann bjó 12 ár í Edinborg, þar sem hann starfaði sem bókavörður við „The Advocate's Library“, og setti mark sitt á menningarlíf borgarinnar. Þorleifur var nafnkunnur víða erlendis að gáfum, málfræði og annarri fjölvísi. Hann er einna þekktastur í hugum almennings fyrir að hafa hlegið svo mikið við doktorsvörn sína að hann var rekinn úr henni og vörnin dæmd ógild.

Þýðandinn Repp

Þorleifur var sonur Guðmundar prests Böðvarssonar sem var prestur að Kálfatjörnum. Þorleifur lagði mikla stund á málvísindi og heimspeki og fagurfræði. Hann hataðist við Dani og flutti því til Bretlands, þar sem hann gerðist bókavörður við Háskólann í Edinborg. Frítíma sínum eyddi hann í fræðistörfin og þýðingar af ýmsu tagi, en Repp kunni fjölda tungumála. Prófessor Andrew Wawn, hefur sagt um Repp að hann hafi verið frábær þýðandi og bætti við: „Sagt er að menn eigi ekki að þýða [Íslendinga]sögurnar á ensku nema vera jafnvígir á bæði tungumálin og það var raunin með Repp, hann var því sem næst tvítyngdur“. En fátt ef nokkuð kom út eftir hann af þýðingum hans. Andrew heldur því þó fram að slík bók, þ.e. þýðingar hans á fornsögunum, hefði breytt sögu íslenskra fræða á Bretlandi á nitjándu öld. Og að hann hefði sett ný viðmið í þýðingum íslenskra fornbókmennta á ensku. Þorleifur þýddi einnig margt annað, t.d. ensk kvæði á dönsku og Laxdæla sögu á latínu.

Andlát Repps og greftrun

Þorleifur lést í Kaupmannahöfn eftir langa og þunga legu. Síðasta ósk Þorleifs var að hann yrði fluttur til Íslands til greftrunnar, enda hafði hann illan bifur á Danmörk og Dönum. Dr. Jacobsen, borgarlæknir í Höfn og tryggðarvinur Repps, balsamaði því lík hans. Var hann siðan settur í kistu sem var alfóðruð innan með blýi og hún síðan sett í Holmens kirkju-kapelluna í Kaupmannahöfn, og beðið fram á vor en þá var hún send heim með póstgufuskipinu. Lík hans kom svo til landsins og var af skipsfjöl borið í hús tryggðarvinar hans, Helga biskups Thordersens. Hann gerði þá ættingjum og tengdafólki viðvart og Prestaskólastúdenta, hina helstu söngmenn meðal skólasveina, til þess að hefja hinn framliðna til kirkju.

Eftir að búið var að opna kistuna og blýhulstrið þar inn í, svo allir er vildu máttu sjá hinn framliðna, var gengið frá öllu aftur með sömu ummerkjum. Þorleifur Repp var svo jarðsettur frá Dómkirkjunni og var allt fyrirkomulag við jarðarförina að öllu samboðið landshöfðingja. Dómkirkjan hét að vera full, allir embættismenn og vísindamenn í Reykjavík voru viðstaddir, að einum þrem til fjórum fráteknum og allir skólasveinar, sem til þess var gefið leyfi.

Eitt og annað

• Þorleifur hafði mikla skömm á Dönum. Hann sagði t.d. eitt sinn að aldrei hefði nokkur maður haft nokkurt gagn af nokkurri danskri bók.
• Þorleifur hafði að orðtaki: Gaa aldrig paa akkord med sletheden, þ.e. sættu þig aldrei við óþokkaskapinn.
• Gísla Brynjúlfssyni, skáldi, þótti það höfuðkostur á því sem Þorleifur Repp skrifaði í Fjölni að hann íslenskaði allt með afli.
• Benedikt Gröndal Sveinbjarnarson hafði að orðtaki, að menn væru fátækir eins og Repp, en hann var sagður hafa dáið í Danmörku við sárustu fátækt.
• Andrew Wawn, prófessor við Leeds á Englandi, hefur skrifað bók um Þorleif, sem nefnist: „The Anglo Man - Þorleifur Repp, Philology and nineteenth-century Britain“ (Studia Islandica, 49. hefti).

Nokkrar bækur eftir Repp

• Et classisk Hexameter: eller en Epistel Vers med en Commentar om og til Dr. Gustav Ludvig Baden - 1823, Kaupmannahöfn.
• "Bør et Digt oversættes i samme Versart, hvori det er skrevet?": en Undersøgelse henhørende til Metriken og den empiriske Sprogphilosophie - 1824, Kaupmannahöfn.
• Laxdæla-saga: sive historia de rebus gestis Laxdölensium: ex manuscriptis Lagati Magnæani cum interpretatione Latina, tribus dissertationibus ad calcem adjectis et indicibus tam rerum qvam nominum propriorum - 1826, Kaupmannahöfn.
• Carmen ad illustrissimum conitem Carolum Grey - 1834, Edinborg.
• Classical and modern philolgy. - 1834, Edinborg.
• Dano-Magyariske opdagelser. - 1843, Kaupmannahöfn.
• Ferrall og Repps dansk-engelske ordbog. - A dictionary of the Danish and English languages - 1845, Kaupmannhöfn. (Fyrsta útg), 1845, London. (Fyrsta útg).
• Udkast til en organisk constitution for Danmark - 1848, Kaupmannahöfn.
• Select poems with a literal Danish version and notes: udsögte engelske digte for damer, for skoler og for studerende: med en bogstavelig dansk oversættelse afdelt i verslinier, samt nogle noter - 1852, Kaupmannahöfn.

Tilvísanir

  Þessi æviágripsgrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.