Tjaldur
| Tjaldur | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||||
| Ástand stofns | ||||||||||||||
| Vísindaleg flokkun | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Tvínefni | ||||||||||||||
| Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758 |
||||||||||||||
 Eurasian Oystercatcher range. Yellow = summer only, blue = winter only, green = all-year resident.
|
Tjaldur (fræðiheiti: Haematopus ostralegus) er vaðfugl af ættbálki strandfugla og telst til tjaldættar. Í varpbúningi er tjaldurinn svartur að ofan og niður að bringu, en hvítur undir. Fætur eru rauðbleikir og gildvaxnir, og goggurinn rauðgulur og langur, hliðflatur og lítið eitt uppsveigður. Gumpur er hvítur og augu rauð.
 |
Þessi grein þarfnast hreingerningar svo hún hæfi betur sem grein hér á Wikipediu. Skoðaðu sýnigreinar og grein um nafnavenjur til að bæta hana. |
Tjaldar eru útbreiddir varpfuglar við strendur Norðvestur-Evrópu. Varpútbreiðsla er einnig nokkuð samfelld um miðbik Austur-Evrópu og Vestur-Asíu slitrótt austast í norðanverðri Asíu. Hérlendis eru tjaldar algengir varpfuglar á láglendi í öllum landshlutum, einkum í grennd við sjó en sums staðar leita þeir nokkuð inn til lands.
Íslenskir tjaldar eru með aðeins lengri vængi og sterklegra nef en þeir erlendu og út frá þessum ytri einkennum lýstu fuglafræðingar fyrri ára þeim sem sérstakri deilitegund, Haematopus ostralegus malacophaga. Miðað við núverandi hugmyndir fræðimanna um breytileika í fuglastofnun og skiptingu þeirra í deilitengund er þessi skipting þeirra í hins vegar ekki lengur talin eiga rétt á sér.
Á sumrin halda tjaldar sig aðallega í sand- og malarfjörum, á leirum eða öðrum landsvæðum nærri ströndu. Þeir sækja einnig talsvert á tún og upp með ám langt inn til landsins en á veturna halda þeir eingöngu til með ströndum.
Sandfjörur og malarfjörur, grandar og fjörukambar eru helstu varpstaðir tjalda. Á varptímanum halda þeira sig einnig á melum, snöggum óræktarmóum, áreyrym og túnum. Stundum verpa tjaldar jafnvel á umferðareyjum eða í órækt rétt við umferðaræðar í þéttbýli. Á síðustu árum hafa þeir einnig orpið á byggingum í Reykjavík þar sem möl er á þökunum. Hreiðurlautin er nokkuð misdjúp, stundum talsvert djúpur bolli en oftast grunn skál. Yfirleitt raða fuglarnir smásteinum eða skeljabrotum í skálina en einnig smákvistum eða þangklóm. egg í hreiðri eru venjulega þrjú en stundum fjögur eins og er algengast hjá vaðfuglum. Flestir íslenskir tjaldar eru farfuglar en slæðingur (2.000-3.000 fuglar)heldur til við suður- og vesturströndina á veturna. farfuglar fara að sjást á ströndum í seinni hluta mars en heldur seinna inn til landsins eftir vetrardvöl erlendis. Er áætlað að rúm 40% íslenska stofnsins. Af þessum sökum er mjög brýnt að vernda leirusvæðin í Hornafirði þar sem framtíð stofnins gæti annars verið teflt í tvísýnu. Frá varpstöðvunum hverfa fuglarnir í lok águst og byrjun september. Tjaldar verpa hvarvetna með ströndini. Álitið er að hér kunni vera um 10.000 varppör sem er tiltölulega lítill hluti af heildarstofni tegundarinnar í heiminum.
Tjöldum hefur fjölgað í landinu það sem af er þessari öld. Í byrjun aldarinn voru þeir langalgengastir við Faxaflóa og Breiðafjörð en sjaldséðari með ströndum á landinu norðvestan og norðanverðu. Nú halda þeir sig einnig mun meira inni í landi en áður. Þessi umskipti eru að einhverju leyti talin tengja hlýnandi veðurfari framan af öldinni en aukin ræktun kann einnig að hafa haft sín áhrif þar sem tjaldar leita talsvert á tún til þess að afla sér fæðu
Tjaldsegg eru mun snubbóttari í mjórri endan en önnur vaðfuglsegg, sem jafnan eru perulaga.
- Lengd: 5,5 cm
- breidd: 3,9 cm
- fjöldi:3-4
Stærð fuglsins
- Lengd: 43 cm
- þyngd: 457-19 grömm
