Teljanlegt mengi
Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Teljanlegt mengi er mengi
, sem er þannig búið að mögulegt er að setja fram gagntæka vörpun frá því á hlutmengi
náttúrulegu talnanna. Ef
inniheldur óendanlega mörg stök (t.d. ef
er mengi frumtalnanna eða sléttu talnanna) er
ennfremur teljanlega óendanlegt. Sé mengi ekki teljanlegt er það kallað óteljanlegt.
Dæmi [breyta]
- Sérhvert endanlegt mengi er teljanlegt þar sem unnt er að ganga á röðina af stökunum (röðin skiptir ekki máli) og úthluta hverju staki næstu náttúrulegu tölu, þar sem við byrjum á 1. Þessi aðgerð tekur enda því mengið er endanlegt, svo vörpunin er einfaldlega milli mengisins og fyrstu n náttúrulegu talnanna (sem er hlutmengi í
) og er augljóslega gagntæk. - Mengi sléttra talna S er teljanlega óendanlegt. Þetta fæst beint út úr skilgreiningunni, þar sem S er jú hlutmengi í
. Hins vegar getum við sýnt að hægt sé að varpa S beint á mengi náttúrulegra talna. Smíðum vörpun
þannig að
fyrir sérhvert náttúrulegt k. Með öðrum orðum deilir
sléttri tölu með tveimur til að finna samsvarandi náttúrulega tölu. Þessi vörpun er eintækt fall: ef
fyrir einhver i,j í S þá er
og því
. Hún er ennfremur átæk: töluna
má rita sem
, svo
er gagntæk. Því er S teljanlegt. Við höfum í raun sýnt hvernig beri að sanna jafngildi skilgreiningunnar við þá sem krefst þess að gagntæka vörpunin sé yfir á allt
(svo fremi sem mengið sé ekki endanlegt). - Mengi ræðra talna er teljanlegt (sjá hlekk), eins og Georg Cantor sýndi fram á með dúfustélsaðferð sinni. Þetta hefur þá afleiðingu að tvívíð hnit, og almennara
í hærri víddum, eru teljanleg mengi þar sem hægt er að ímynda sér að ræða talan
sé nákvæmlega talnatvenndin
. - Mengi óræðra talna er hins vegar óteljanlegt, eins og Cantor sýndi einnig fram á.
) og er augljóslega gagntæk.
þannig að
fyrir sérhvert náttúrulegt k. Með öðrum orðum deilir
sléttri tölu með tveimur til að finna samsvarandi náttúrulega tölu. Þessi vörpun er
fyrir einhver i,j í S þá er
og því
. Hún er ennfremur
má rita sem
, svo
í hærri víddum, eru teljanleg mengi þar sem hægt er að ímynda sér að ræða talan
sé nákvæmlega talnatvenndin
.