Stírur

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Stírur kallast storknuð tár í augnkrókum. Vanalega myndast stírur ekki í vöku, heldur meðan viðkomandi sefur. Þegar svo er komið er talað um að sá sé með „stírur í augunum“ og nær þeim úr með því að núa stírunum úr augunum. Athugið að sögnin „að stíra“ er eiginlega aðeins notuð í orðasambandinu „einhvern stírir í augun“ sem merkir að einhver verður þreyttur í augunum. Stírur er nefnilega einnig haft um þreytu í augum, sbr. lýsingarorðið stírueygður.

Um orðið[breyta]

Ekki er vitað um að þetta orð sé notað í eignarfalli.[1]

Orðsifjar[breyta]

Orðið „stírur“ er samstofna nýnorska orðinu stira, miðsænska orðinu stira (sem merkir að „stara“), austur-frísneska orðinu stīren (að „stífna“ eða að „stara“), nýháþýska orðinu stieren (að „stara“). Bara má saman við austur-frísneska orðið stīr („stífur“), nýháþýska orðið stier („stífur“, „stafandi“). Sagnorðið að stíra er líklega dregið af lýsingarorðinu *stīra-, *stĭra- (samanber íslenska orðið stira sem merkir að „stara“).[2]

Einnig tengt litháíska orðinu stỹros ãkys („stýrð augu“), stìrsti (að „stífna“), latneska orðinu stīria („dropi sem hefur frosið“, „klaki“, „grýlukerti“), gríska orðinu stílē („dropi“) sem er af rótinni *stā-, *stĭ- (að „vera stífur“, að „þrengjast saman“) með l-viðskeyti. Berist saman við orðið steinn, stía, stím og mögulega stíll.[2]

Heimildir[breyta]

  1. „Beyging orðsins „Stírur““, á Beygingarlýsingu íslensks nútímamáls
  2. 2,0 2,1 Ásgeir Blöndal Magnússon. Íslensk orðsifjabók. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, 3. prentun mars 2008. ISBN: 978-9979-654-01-8 á blaðsíðu 962 undir „stírur“.

Tenglar[breyta]

Wiki letter w.svg  Þessi grein er stubbur sem ekki hefur verið settur í undirflokk. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina, eða með því að flokka hana betur.