Pólstjarnan

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Ljósmynd tekin á löngum tíma sem sýnir hvernig Pólstjarnan situr föst á norðurhimninum meðan aðrar stjörnur virðast hverfast um hana

Pólstjarnan eða Norðurstjarnan (latína: Polaris, Bayer-kenni: α Ursae Minoris) er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Litlabirni (Ursa Minor). Hún er mjög nálægt himinskauti norðurhvels jarðar og er því höfð fyrir pólstjörnu á norðurhimninum.

Pólstjarnan er í raun fjölstirni gert úr meginstjörnunni α UMi Aa, tveimur minni stjörnum, α UMi B og α UMi Ab, og tveimur fjarlægari stjörnum α UMi C og α UMi D. α UMi Aa er reginstirni í litrófsflokki F7 með sólmassann 4,5. Hún er talin vera í 325-425 ljósára fjarlægð frá jörðu.

Vegna þess hve Pólstjarnan liggur nærri himinskautinu á norðurhveli jarðar er sýndarstaða hennar nánast stöðug sem gerir hana hentuga sem viðmið (leiðarstjörnu) þegar siglt er eftir stjörnum. Algengt nafn hennar í germönskum málum er því „Leiðarstjarnan“. Eitt nafn hennar á forngrísku er κυνόσουρα kynosúra „skottið á hundinum“ frá þeim tíma þegar Litlibjörn var sýndur sem hundur. Á latínu var hún kölluð stella maris „sæstjarna“. Í klassískri fornöld var himinskautið nær Alfa Draconis en Pólstjörnunni en hún var notuð sem leiðarstjarna að minnsta kosti frá síðfornöld og hún hefur verið réttnefnd pólstjarna frá hámiðöldum.

Einkennismerki Wikiorðabókar
Wikiorðabókin er með skilgreiningu á orðinu
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist