Hertogar af Normandí
Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Hertogar af Normandí – eða Rúðujarlar, kenndir við Rúðuborg – kallast þeir hertogar, sem ríktu á árabilinu 911–1204 yfir því svæði í Norður-Frakklandi, sem nú kallast Normandí.
Hertogadæmið Normandí var stofnað árið 911 af víkingahöfðingjanum Rollo, eða Göngu-Hrólfi, með samkomulagi við Karl einfalda Frakkakonung, sem gaf Rollo titilinn: jarl Normanna. Í staðinn áttu Normannar að sjá um landvarnir, m.a. gegn víkingum. Í fyrstu var um jarlsdæmi að ræða, en Ríkarður 2. var sá fyrsti sem bar formlega titilinn hertogi af Normandí.
Árið 1066 lögðu Normannar, undir stjórn Vilhjálms sigursæla, undir sig England. Varð Vilhjálmur þá konungur Englands, en Normandí var áfram hertogadæmi undir stjórn hans og afkomenda hans. Þetta leiddi til þeirrar undarlegu stöðu að Vilhjálmur var bæði konungur Englands og lénsmaður Frakkakonungs, og var þetta lengi uppspretta ófriðar á milli ríkjanna.
Hertogadæmið á meginlandinu var hertekið árið 1204 af Filippusi 2. Frakkakonungi, en Ermarsundseyjarnar voru þó undanskildar. Konungar Englands gerðu áfram kröfu um að halda titlinum hertogi af Normandí, en með samningi milli Englands og Frakklands 1259, gáfu þeir eftir þessa kröfu. Síðar reyndu þeir oftar en einu sinni að ná aftur eignum sínum í Frakklandi, einkum í Hundraðárastríðinu, en höfðu ekki erindi sem erfiði.
[breyta] Listi yfir hertogana
- 911-927: Rollo eða Göngu-Hrólfur
- 927-942: Vilhjálmur 1. af Normandí eða Vilhjálmur 1. langasverð
- 942-996: Ríkarður 1. af Normandí
- 996-1027: Ríkarður 2. af Normandí eða Ríkarður hinn góði
- 1027-1028: Ríkarður 3. af Normandí
- 1028-1035: Róbert 1. af Normandí, eða Roðbert 1.
- 1035-1087: Vilhjálmur bastarður eða Vilhjálmur sigursæli
- 1087-1106: Róbert 2. af Normandí eða Róbert stuttsokkur
- 1106-1135: Hinrik 1. af Englandi
- 1135-1144: Stefán Englandskonungur
- 1144-1150: Geoffrey Plantagenet greifi
- 1150-1189: Hinrik 2. af Englandi
- 1189-1199: Ríkharður 1. ljónshjarta, á frönsku: Richard Coeur de Lion
- 1199-1204: Jóhann landlausi, á frönsku: Jean Sans-Terre
Árið 1204 lagði Filippus 2. Frakkakonungur undir sig Normandí, en konungar Englands gerðu þó kröfu til hertogatitilsins. Með samningi 1259 viðurkenndu þeir yfirráð frakka.
- 1204-1216: Jóhann landlausi, (hertogi að nafninu til)
- 1216-1259: Hinrik 3. af Englandi, (hertogi að nafninu til)
Konungar Englands réðu áfram yfir Ermarsundseyjunum, sem höfðu verið hluti af hertogadæminu frá 933. Samkvæmt hefð á eyjunum hefur konungurinn verið kallaður hertogi af Normandí.
[breyta] Tengt efni
[breyta] Heimild
- Greinin „Normanniske hertugrække“ á dönsku útgáfu Wikipedia. Sótt 28. september 2008.

