Hebreska stafrófið
Hebreska stafrófið (hebreska: אָלֶף-בֵּית עִבְרִי,) er eitt abdsjad sem samanstendur af 22 stafagerðum. Einnig má finna lítið breyttar útgáfur stafanna í nokkrum öðrum tungumálum innan Samfélags gyðina en þar ber helst að nefna jiddísku, ladino og judeo arabísku. Fimm stafagerðir hafa mismunandi bitringamyndir þegar þau koma fyrir aftast í orði.
Hebreska er skrifuð frá hægri til vinstri. Fjöldi stafa, uppröðun, nöfn og hljóðfræði eru sams konar og í Arameíska stafrófinu en bæði tungumálin notuðust við fönikískt stafróf á undir lok annarar aldar fyrir Krist.
Samkvæmt nútíma fræðimönnum er nútíma ritmál hebresku byggt á aramísku ritmáli frá þriðju öld f.Kr. en gyðingar höfðu notað það til þess að skrifa hebresku frá því um á 6. öld f. Kr. Fyrir þann tíma notuðust gyðingar við gamalt hebreskt ritmal en það er byggt á fönísku ritmáli frá því á 10. öld f.Kr. en það ritmál er notað enn í dag í trúarlegum verkum.
Efnisyfirlit |
[breyta] Listi yfir tungumál gyðinga
Listinn er ekki tæmandi
[breyta] Afró-asísk tungumál
- Semísk: hebreska, amaríska, arameíska, judeo-arabíska, judeo-jemeníska, judeo-libíska, judeo-algeríska, ennig eru nokkur judeo-arabísk mál töluð í Sýrlandi og Írak.
- Berbíska: judeo-berbíska
[breyta] Indóevrópsk tungumál
- Germönsk: Jiddíska
- Ítalska: Judeo-Latína
- Slavnesk: Knaanic (Judeo-Tékkneska)
- Gríska: Yevanic (Judeo-Gríska)
- Indóirönsk: Dzhidi (Judeo-Persneska), Bukhori
[breyta] Tyrknesk tungumál
[breyta] Frambrurður á nöfnum stafa í hebreska stafrófinu
| stafur | Nafn stafs | Rótgróin framburður Enska[1] |
venjuleg ísraelska framburður |
colloquial Israeli Framburður (ef breytingar) |
Yiddish / Ashkenazi Framburður |
|
|---|---|---|---|---|---|---|
| MW[1] | Unicode | |||||
| א | Aleph | Alef | /ˈɑːlɛf/, /ˈɑːlɨf/ | /ˈalef/ | /ˈalɛf/ | |
| בּ | Beth | Bet | /bɛθ/, /beɪt/ | /bet/ | /bɛɪs/ | |
| ב | /vɛɪs/ | |||||
| ג | Gimel | Gimel | /ˈɡɪməl/ | /ˈɡimel/ | /ˈɡimːɛl/ | |
| ד | Daleth | Dalet | /ˈdɑːlɨθ/, /ˈdɑːlɛt/ | /ˈdalet/ | /ˈdaled/ | /ˈdalɛd/ |
| ה | He | He | /heɪ/ | /he/ | /hej/ | /hɛɪ/ |
| ו | Waw | Vav | /vɑːv/ | /vav/ | /vov/, /vof/ | |
| ז | Zayin | Zayin | /ˈzaɪ.ɨn/ | /ˈzajin/ | /ˈzain/ | /ˈzajin/ |
| ח | Heth | Het | /hɛθ/, /xeɪt/ | /ħet/ | /χet/ | / χɛs/ |
| ט | Teth | Tet | /tɛθ/, /teɪt/ | /tet/ | /tɛs/ | |
| י | Yod | Yod | /jɔːd/ | /jod/ | /jud/ | /jud/ |
| כּ | Kaph | Kaf | /kɑːf/ | /kaf/ | /kof/ | |
| כ | /χof/ | |||||
| ך | Final Kaf | /kaf sofit/ | /laŋɛ χof/ | |||
| ל | Lamed | Lamed | /ˈlɑːmɛd/ | /ˈlamed/ | /ˈlomɛd/ | |
| מ | Mem | Mem | /mɛm/ | /mem/ | /mɛm/ | |
| ם | Final Mem | /mem sofit/ | /ʃlos mɛm/ | |||
| נ | Nun | Nun | /nuːn/ | /nun/ | /nun/ | |
| ן | Final Nun | /nun sofit/ | /laŋɛ nun/ | |||
| ס | Samekh | Samekh | /ˈsɑːmɛk/ | /ˈsameχ/ | /ˈsomɛχ/ | |
| ע | Ayin | Ayin | /ˈaɪ.ɨn/ | /ˈʕajin/ | /ain/ | /ˈajin/, /ˈojin/ |
| פּ | Pe | Pe | /peɪ/ | /pe/ | /pej/ | /pɛɪ/ |
| פ | /fɛɪ/ | |||||
| ף | Final Pe | /pe sofit/ | /pej sofit/ | /laŋɛ fɛɪ/ | ||
| צ | Sadhe | Tsadi | /ˈsɑːdə/, /ˈsɑːdi/ | /ˈtsadi/ | /ˈtsadik/ | /ˈtsodi/, /ˈtsodik/, /ˈtsadɛk/ |
| ץ | Final Tsadi | /ˈtsadi sofit/ | /ˈtsadik sofit/ | /laŋɛ ˈtsadɛk/ | ||
| ק | Qoph | Qof | /kɔːf/ | /kof/ | /kuf/ | /kuf/ |
| ר | Resh | Resh | /rɛʃ/, /reɪʃ/ | /reʃ/ | /rejʃ/ | /rɛɪʃ/ |
| ש | Shin | Shin | /ʃiːn/, /ʃɪn/ | /ʃin/ | /ʃin, sin/ | |
| תּ | Tav | Tav | /tɑːf/, /tɔːv/ | /tav/ | /taf/ | /tov/, /tof/ |
| ת | /sov/, /sof/ | |||||
