Andaætt

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Andaætt
Kvakönd (Anas formosa)
Kvakönd (Anas formosa)
Vísindaleg flokkun
Ríki: Dýraríki (Animalia)
Fylking: Seildýr (Chordata)
Flokkur: Fuglar (Aves)
Ættbálkur: Gásfuglar (Anseriformes)
Ætt: Anatidae
Vigors, 1825
Undirættir

Andaætt (fræðiheiti: Anatidae) er ætt fugla sem inniheldur endur, gæsir og álftir. Fuglar af þessari ætt fljóta á vatni, synda með sundfitum og sumir þeirra kafa eftir æti.

Þeir eru með sundfit og misflatan gogg. Fjaðrir þeirra hrinda frá sér vatni vegna sérstakrar fitu. Andafiður, æðardúnn og gæsadúnn hefur lengi verið notað í sængur og kodda. Margir fuglar af þessari ætt eru líka vinsælir matfuglar og sumir eru ræktaðir sem húsdýr í þessum tilgangi.

Þessir fuglar eru líka kallaðir vatnafuglar þar sem þeir lifa við vötn eða votlendi. Þeir hafa sundfit milli tánna og goggur margra er flatur með þyrnistönnum sem auðveldar þeim að sía fæði úr vatni. Karlfuglinn er ávalt stærri og yfirleitt skrautlegri. Eitt af sérkennum andfugla er að þeir fella fjaðrir síðsumars. þar á meðal flugfjaðrir og verða því ófleygir um tíma. Nýjar flugfjaðrir eru mjög blóðríkar og blæðir úr þeim ef fuglarnir verða fyrir einhverju hnjaski. Því er talað um að fuglarnir séu í sárum á þessum tíma. Felubúningur er því eins konar sumarbúningur þeirra. Þeir skarta síðan skrúðbúningi eftir að þeir verða fleygir að nýju.

Endur], gæsir og álftir eru mjög áberandi fuglar. Þeir teljast allir til andaættar ásamt nokkrum skyldum fuglum. Andaættin er sú ætt fugla á Íslandi sem telur flestar tegundir. Flokka má andættina í buslendur, kafendur og fiskiendur. Þegar buslendur leita sér ætis undir yfirborði vatns, fer haus, háls og hálfur búkurinn á kaf en stélið stendur beint upp í loftið. Kafendur fara alltaf á kaf við fæðuöflun og synda undir yfirborðinu í stað þess að vera með stélið upp í loftið. Líkamsbyggingin er líka nokkuð frábrugðin, meðal annars er yfirborð sundfitjanna stærra og tærnar hlutfallslega lengri miðað við líkamsstærð. Fætur kafanda eru aftar á líkamanum en hjá buslöndum og eru þær því uppréttar þegar þær ganga. Ólíkt buslöndum kemur helsta fæða kafanda úr dýraríkinu, smáir fiskar og seiði. Fiskiendur er endur sem hafa sérhæft sig í að kafa eftir fiski og krabbadýrum. Oftast kafa þær niður á talsvert dýpi, meira en 1 metir, til að ná bráðinni.

Hægt er að sjá margar tegundir fugla af andaætt við Tjörnina í Reykjavík.

Flokkun[breyta]

Áður var fuglum af andaætt skipt í sex undirættir, en nýlega hefur því verið breytt í níu undirættir byggt á tegundarþróun:

Blístrur (Dendrocygnini)[breyta]

Söðulblístrur (Thalassorninae)[breyta]

Svanir og gæsir (Anserinae)[breyta]

Apagæsir (Stictonettinae)[breyta]

Sporendur (Plectropterinae)[breyta]

Gæsendur (Tadorninae)[breyta]

Eiginlegar endur (Anatinae)[breyta]

Sjóendur eða fiskiendur (Merginae)[breyta]

Koparendur (Oxyurinae)[breyta]

Heimildir[breyta]

  • Guðmundur Páll Ólafsson. 1987. Fuglar í náttúru Íslands. Mál og menning, Reykvaík
  • Ævar Petersen. 1998. Íslenskir fuglar, vatnslitamyndir eftir Jón Baldur Hlíðberg. Vaka-Helgafell, Reykjvaík
  Þessi fuglagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.