Ryðfrítt stál

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Steikarpanna úr ryðfríu stáli.

Ryðfrítt stál er stál, þ.e. málmblanda járns og kolefnis, með að minnsta kosti 11,5% króminnihald.[1] Eins og nafnið gefur til kynna ryðgar ryðfrítt stál mjög lítið samanborið við venjulegt stál. Harry Brearley fann það upp árið 1913 í Brown-Firth-rannsóknastofunni í Sheffield á Englandi. Hann hafði verið að rannsaka leiðir til að draga úr tæringu í byssuhlaupum, þegar hann tók eftir því að prufa, sem hann hafði hent, ryðgaði ekki.

Háu oxunarviðnámi ryðfrís stáls í lofti við staðalhitastig er yfirleitt náð með því að hafa króminnihald þess meira en 12% (eftir þyngd). Krómið myndar lag af króm(III)oxíði (Cr2O3) þegar það kemst í snertingu við súrefni. Þetta lag er of þunnt til að vera sjáanlegt, sem þýðir að málmurinn helst gljáandi. Það er hinsvegar vatnshelt og loftþétt, sem verndar málminn innan við lagið. Þegar málmurinn rispast þannig að lagið rofnar myndast það tiltölulega fljótt aftur. Þetta fyrirbæri er kallað óvirknun og sést einnig í öðrum málmum, til dæmis áli. Þegar ryðfríir stálpartar eins og rær og boltar eru skrúfaðir saman, geta oxíðlögin skrapast af. Þegar þau myndast að nýju geta þau snertst og verða áhrifin þá svipuð því að partarnir hafi verið soðnir saman.

Neðanmálsgreinar[breyta]

  1. „Steel Glossary“. American Iron and Steel Institute (AISI). Skoðuð July 30 2006.